Klikzink
Een bestaand gebouw is nooit haaks. Dat weet iedere aannemer die er al eens heeft gestaan met een rolmaat en een teleurstelling. Bij nieuwbouw kunt u vertrouwen op de tekening: de maten kloppen, de hoeken zijn negentig graden, en de plaat die op maat besteld is, past. Bij renovatie werkt dat anders. Een dak of gevel die twintig, veertig of honderd jaar oud is, is gezet, verzakt, uitgezet en soms al eens eerder aangepast door iemand die ook al met de werkelijkheid moest dealen. Wij leveren felsbanen op de millimeter, van 450 tot 8000 mm, maar die precisie is alleen zo goed als het inmeten waarop ze gebaseerd is.
Waar u op inmeet, is dus niet de tekening maar het gebouw zelf. Neem een dakvlak van een jaren zestig woning: op papier misschien 6000 mm breed, maar in werkelijkheid loopt de gootlijn 15 mm uit het lood over die lengte, en de nok wijkt aan de andere kant nog eens 8 mm af. Als u op de tekeningmaat bestelt, klopt de plaat nergens. Meet daarom op minstens drie punten: bij de goot, in het midden en bij de nok, en noteer de kleinste maat als u overlap wilt vermijden, of de grootste als u liever afkort op de bouw. Diezelfde regel geldt voor de gevel: bij een oude spouwmuur is de ene kant van de gevel zomaar 20 mm hoger opgetrokken dan de andere, en dat ziet u pas als u de waterpas erop legt.
Bij nieuwbouw bestelt u vaak op de millimeter, omdat de onderconstructie klopt. Bij renovatie doet u dat niet. Wij raden aan om altijd wat marge in te bouwen, en hoeveel dat is, hangt af van de staat van het gebouw en van de manier waarop u de plaat aansluit. Bij een rechte gevel met een nette regel eronder is 10 mm ruim voldoende. Bij een dakvlak met een oude, verzakte gootconstructie kan dat oplopen tot 20 of 30 mm, vooral als de plaat aan één kant tegen een schoorsteen of dakkapel aan moet sluiten die zelf ook niet haaks is gebouwd.
Die marge betekent niet dat u de plaat met geweld moet passen. Felsbanen van 0,55 mm zijn stug genoeg om hun vorm te houden, maar te veel kracht bij het passen geeft golving in het vlak, iets waar wij apart op ingaan bij [vervorming bij het leggen](/felsplaat/maatvoering-renovatie/vervorming). Bestel dus liever een paar millimeter extra en kort op de bouw bij, dan dat u een plaat bestelt die precies past op een maat die morgen al niet meer klopt omdat de dakdekker de regel net iets anders legt dan gepland.
Ook de opstaande fels van 35 mm speelt hierbij een rol. Bij een werkende breedte van 475 mm telt elke baan mee in de totale breedte van het vlak, en een kleine afwijking per baan stapelt zich op over tien of vijftien banen. Reken dus niet alleen de eerste en de laatste baan na, maar controleer ook een paar banen in het midden van het vlak, zeker bij een lang dakvlak waar een afwijking van een paar millimeter per baan aan het einde zomaar 20 tot 30 mm scheelt.
Bij nieuwbouw kunt u vaak al inmeten zodra de onderconstructie klaar is, ruim voordat de plaat besteld wordt. Bij renovatie is dat riskanter. Zolang de oude bedekking nog ligt, weet u niet zeker wat erachter zit. Er kan verrotting in de onderconstructie zitten die pas zichtbaar wordt na het verwijderen van de oude platen, en dan verschuift de maat opnieuw: een verrotte gootplank die vervangen wordt, ligt zomaar 15 mm hoger of lager dan de oude.
Daarom is de vaste volgorde bij renovatie: eerst strippen, dan de onderconstructie herstellen of aanpassen, en pas dan definitief inmeten. Bestel niet op basis van de oude, nog aanwezige bedekking, ook al lijkt dat sneller. Wij hebben vaak genoeg gezien dat een aannemer op basis van de oude gootbreedte bestelde, en dat de nieuwe regelwerk 10 mm verschoven bleek te zijn omdat de isolatie een andere dikte kreeg. Voor die keuzes in de opbouw, zoals de isolatiedikte en het effect daarvan op de maatvoering, verwijzen wij u naar klikfels.com; daar gaat het over de technische randvoorwaarden van de onderconstructie, niet over de plaat zelf.
Bij een gevelrenovatie geldt hetzelfde principe, maar dan nog nadrukkelijker. Een gevel wordt vaak in fasen aangepakt: eerst de onderste helft, dan pas later de bovenste. Als u voor het hele gevelvlak in één keer bestelt op basis van een inmeting die u deed vóór de aanpassing van de onderconstructie, loopt u het risico dat de platen voor het bovenste deel niet meer aansluiten op wat er inmiddels veranderd is. Meet dus per fase in, en bestel per fase, ook als dat betekent dat u twee keer een bestelling plaatst in plaats van één keer.
Als u bij ons een bestelling plaatst, geven wij door aan onze walsmachines precies de maten die u aanlevert. Dat kan een lijst zijn met de lengte per baan, of een tekening waarop de maten per vlak staan aangegeven. Geef bij renovatieprojecten altijd de werkelijk ingemeten maten door, niet de maten van de tekening, en vermeld waar een vlak een bijzondere aansluiting heeft, zoals bij een dakkapel, een schoorsteen of een overgang naar een ander dakvlak. Wij denken graag mee op tekening, dat kost niets, en het scheelt een bestelling die achteraf niet past.
Voor de aansluiting bij bijzondere details, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok, geldt overigens een andere logica dan voor het rechte vlak: daar telt niet alleen de breedte maar ook de manier waarop de banen bij elkaar komen. Ga bij twijfel niet af op een eerste, snelle meting, maar controleer een tweede keer voordat u de bestelling definitief maakt. Een felsbaan van 8000 mm is niet zomaar in te korten op de bouw als de afwijking te groot is; liever bestelt u een paar centimeter extra en kort u bij dan dat u een baan te kort heeft en opnieuw moet bestellen.
Ook goed om te weten: felsplaat zet ongeveer half zoveel uit als zink bij temperatuurwisselingen. Dat betekent dat u bij de maatvoering niet dezelfde royale uitzettingsmarges hoeft aan te houden die u misschien van zinkwerk kent, maar bij een lang vlak van, zeg, zes meter of meer is enige marge nog steeds verstandig. Hoeveel precies, hangt af van de lengte van het vlak en van de bevestiging, en dat laatste is een vraag voor klikzink.com, waar de klem en de bevestigingsvolgorde aan de orde komen.
Ga het gebouw langs met een rolmaat en een waterpas voordat u een bestelling plaatst, en meet op minstens drie punten per vlak. Wacht bij renovatie met de definitieve inmeting tot de oude bedekking verwijderd is en de onderconstructie hersteld of aangepast is. Lever ons uw ingemeten maten aan, per vlak en per fase als het project in fasen loopt, en wij wassen die om in felsbanen op de millimeter, van 450 tot 8000 mm, zodat de plaat past op het gebouw zoals het werkelijk is, niet zoals het ooit getekend was.