Klikzink
Wie een felsplaat bestelt, ziet op de tekening een getal staan dat niet vanzelfsprekend is: de werkende breedte. Bij onze felsbanen is dat 475 mm. Dat is niet de breedte van de plaat die van de wals komt, maar de breedte die u ziet en telt zodra de baan gelegd is. Voor een goede bestelling, en zeker bij renovatie, is dat verschil geen detail maar het startpunt van uw hele maatvoering.
De plaat die wij leveren is breder dan 475 mm. Aan één kant, of aan beide kanten, staat het materiaal dat nodig is om de fels te vormen: de haaks opstaande rand van 35 mm die twee banen straks met elkaar verbindt. Dat materiaal verdwijnt niet, het klapt om. Na het felsen is er van de oorspronkelijke plaatbreedte dus een deel dat u niet meer als zichtbaar dakvlak terugziet, en een deel dat overblijft: die 475 mm werkende breedte. Als u een dakvlak van bijvoorbeeld 4750 mm wilt bedekken, bestelt u tien banen op werkende breedte, niet tien banen op plaatbreedte. Reken met het verkeerde getal, en u komt aan het einde van het dak een baan tekort of u houdt een reststrook over die nergens meer bij past.
Bij nieuwbouw is dat rekenwerk relatief overzichtelijk: de tekening is er, de maten zijn afgesproken voordat er staal wordt besteld, en de aannemer werkt naar een dakvlak dat nog niet bestaat. Bij renovatie draait die volgorde om. Het gebouw staat er al, en dat gebouw is vrijwel nooit haaks. Muren zijn in de loop van decennia iets verzakt, een dakrand is ooit met de hand afgewerkt en wijkt een centimeter of twee af van recht, en twee overstekken die op de tekening evenwijdig lopen, lopen in het echte werk licht uit elkaar. Wie op zo'n gebouw dezelfde rekenmethode toepast als bij nieuwbouw, dus gewoon de nominale maat delen door 475 mm, loopt het risico dat de laatste baan aan de ene kant van het dak wel past en aan de andere kant niet.
Bij nieuwbouw kunt u de bestelling baseren op de bouwtekening, eventueel met een marge voor uitvoeringsverschillen. Bij renovatie raden wij aan om dat inmeten zo laat mogelijk in het proces te doen, het liefst pas als de oude bedekking verwijderd is en de onderconstructie zichtbaar en bereikbaar is. Vaak blijkt dan dat de tekening van vijftig jaar geleden, als die er nog is, niet meer overeenkomt met wat er nu ligt. Een dakschild dat op papier 9500 mm breed is, meet in werkelijkheid 9512 mm aan de goot en 9488 mm aan de nok, omdat de constructie in die halve eeuw licht is gaan werken. Dat verschil van twee centimeter lijkt weinig, maar over de volle breedte van het dak verdeeld over twintig banen van 475 mm werkende breedte, is dat precies het verschil tussen een bestelling die uitkomt en een bestelling waarbij u op de bouw moet gaan passen en knippen.
Daarom meten wij, en raden wij ook aannemers en dakdekkers aan, op minstens twee punten per dakvlak: aan de goot en aan de nok, en bij een lang dakvlak ook in het midden. Wijken die maten meer dan een paar millimeter van elkaar af, dan is het dakvlak niet haaks en moet de bestelling daar rekening mee houden. Soms betekent dat een paar banen die net iets buiten de standaardmaat vallen, of een laatste baan die u bewust smaller bestelt zodat de overlap bij de aansluiting netjes blijft. Onze platen worden op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm, en dat maakt het mogelijk om per baan een eigen maat te bestellen in plaats van één maat voor het hele dak. Bij een grillig dak, of bij een dak waar de oude dakrand nooit helemaal recht is geweest, is dat vaak de enige manier om de bestelling te laten kloppen.
Hoeveel marge u aanhoudt op de gemeten maat hangt af van hoe zeker u van die meting bent en van hoe de aansluiting aan de randen eruit gaat zien. Meet u zelf, kort voor de bestelling, op een leeggehaald dak met een goede rolmaat of laser, dan is een marge van enkele millimeters vaak voldoende. Moet u vertrouwen op een oude tekening omdat het dak nog niet vrij ligt, dan is het verstandiger ruimer te bestellen en het overschot op de bouw af te korten. Hoe u dat afkorten op de bouw praktisch aanpakt, van gereedschap tot werkvolgorde, staat beschreven bij [het afkorten op de bouw bij maatvoering bij renovatie](/felsplaat/maatvoering-renovatie/afkorten-op-de-bouw). Voor de bestelling zelf is de hoofdregel: reken in werkende breedte, meet op de bouw en niet alleen op tekening, en bouw een marge in die groter is naarmate het gebouw ouder en de tekening onzekerder is.
Naast de breedte speelt bij renovatie ook de lengte een rol in dezelfde logica. Een dakvlak dat ooit is opgemeten als 6000 mm lang, kan door verzakking van de gevel of door een verzakte gootlijn in werkelijkheid net iets anders zijn. Omdat onze felsbanen tot 8000 mm op maat geleverd worden, is het vaak mogelijk om één ononderbroken baan te bestellen die de volle lengte van het dakvlak overspant, zonder lasnaad. Dat is alleen zinvol als de opgegeven lengte klopt met de werkelijke situatie, en dat is precies waarom bij renovatie geldt: eerst het oude eraf, dan pas de definitieve maat vaststellen, en dan bestellen.
Wat de plaat zelf betreft, verandert er niets aan de eigenschappen door de renovatie-context. Het is en blijft Sendzimir verzonken staal van 0,55 mm dik, met dezelfde opstaande fels van 35 mm en dezelfde werkende breedte van 475 mm, ongeacht of het gebouw uit 1975 of uit dit jaar komt. Het gewicht van ongeveer 5 kg per m2 en de koude vervormbaarheid tot -15 graden maken de plaat ook geschikt om op een bestaand dak, met alle onregelmatigheden die daarbij horen, per baan aangepast te worden zonder dat de kwaliteit van het materiaal daaronder lijdt.
Twijfelt u of uw bestaande onderconstructie geschikt is voor deze platen, of hoe de dakhelling en de opbouw zich verhouden tot condensrisico's, dan is dat een vraag voor klikfels.com. Gaat het om hoe de nieuwe plaat er straks bij staat naast de rest van de gevel, in kleur en glans, dan vindt u dat op zinklook.com. Vragen over de klemmen en de bevestiging op de bestaande ondergrond horen bij klikzink.com, en wilt u op het nieuwe dak ook zonnepanelen plaatsen, dan is solarfels.com de plek om verder te lezen.
Ga voor uzelf na op welk moment u de definitieve maten van het dakvlak kunt vaststellen: pas als de oude bedekking eraf is, is dat het meest betrouwbaar. Meet dan op minimaal twee, bij voorkeur drie punten, reken in werkende breedte van 475 mm, en stel op basis daarvan per baan de lengte en eventueel een afwijkende breedte vast. Twijfelt u over een specifiek dakvlak, stuur ons de tekening en de gemeten maten: meedenken op tekening kost niets, en met onze eigen walsmachines kunnen wij per baan een andere maat aanhouden zonder dat dat de levering vertraagt.