Klikzink
De fels is het opstaande randje waarmee twee felsbanen in elkaar grijpen. Bij onze platen staat die fels haaks omhoog, 35 mm hoog, en dat is geen esthetische keuze. Een haakse fels sluit over de volle hoogte strak tegen de volgende baan aan, terwijl een ronde fels een deel van die hoogte verliest aan de bocht zelf. Bij een haakse fels van 35 mm houdt u dus vrijwel de volle 35 mm aan werkelijke waterkering, bij een ronde fels van dezelfde nominale hoogte is dat minder. Voor u als aannemer betekent dit vooral iets voor de opgave die u aanhoudt: bij een haakse fels rekent u met de hoogte die er ook echt staat, en dat maakt het inmeten van een bestaand dak voorspelbaarder dan bij systemen met een ronde fels.
Die voorspelbaarheid is precies waar het bij renovatie op aankomt. Bij nieuwbouw meet u in op een dakvlak dat nog volgens tekening is: rechte kepers, een uitgezet lattenpatroon, hoeken die op de graad kloppen. Bij een bestaand gebouw is dat zelden zo. Een pand uit de jaren zeventig is in vijftig jaar tijd verzakt, de gevel is niet meer haaks op de nok, en het dakvlak dat op de oude bouwtekening vierkant staat, is dat in werkelijkheid met een paar centimeter verschil van links naar rechts. Neem een doorsnee boerderijschuur die wij regelmatig langs zien komen bij renovatieprojecten: de nok ligt er nog recht, maar de gootlijn is aan één kant gezakt. Meet u de baanlengte simpelweg over aan de hand van de bouwtekening, dan klopt de plaat aan de ene kant en schiet hij aan de andere kant tekort of over.
Daarom meet u bij renovatie later in dan bij nieuwbouw, en dat is het belangrijkste verschil met een nieuwbouwproject. Bij nieuwbouw kunt u de platen soms al bestellen zodra de dakconstructie op tekening vaststaat, omdat de werkelijkheid de tekening zal volgen. Bij een bestaand gebouw moet de constructie eerst zichtbaar zijn zoals hij nu is, met de verzakkingen en scheefstand die er in de loop der jaren zijn ingeslopen, voordat u een betrouwbare maat heeft. Wie bij renovatie te vroeg bestelt aan de hand van een oude tekening, loopt het risico dat de platen op de bouw net niet passen, en dat is bij een felsplaat van 8000 mm een kostbaardere misser dan bij een kort element.
Het uitgangspunt bij renovatie is de bestaande gootlijn en de bestaande nok, gemeten op het dak zelf, niet op papier. Zet u op minstens drie punten over de lengte van het dakvlak een maat uit, dan ziet u meteen of het vlak parallel loopt of dat er een verloop in zit. Bij een verloop van een paar centimeter over de lengte van een schuurdak is dat met het blote oog nauwelijks te zien, maar het bepaalt wel of uw platen straks aan de kop mooi doorlopen of dat u aan één kant moet bijknippen. Hieraan besteden we bewust geen aandacht op de plaat zelf: hoe u die maten precies uitzet en waar u de meetlat neerlegt, staat uitgebreider beschreven op de pagina's over het bepalen van de baanlengte, en over wat er met een rand gebeurt als u zelf moet inkorten op de bouw.
Omdat een bestaand vlak zelden overal exact dezelfde breedte heeft, houdt u bij het bestellen een marge aan. Onze platen zijn leverbaar van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort, en die precisie is alleen nuttig als de ingevoerde maat ook klopt. Een gangbare vuistregel bij renovatie is een marge van 10 tot 20 mm aan de kopse kant, afhankelijk van hoe groot het verloop in het bestaande vlak is. Bij een klein tuinhuis met een dakvlak van drie meter is dat verloop meestal te vernachelen; bij een lange loods van dertig meter kan het verloop over de hele lengte al snel een paar centimeter zijn, en dan is die marge geen overdreven voorzichtigheid maar noodzaak.
Bij renovatie moet een nieuwe felsbaan vaak aansluiten op een bestaande situatie die niet meer helemaal in het gareel is: een oude gootrand, een schoorsteen die niet meer precies in het midden van het dakvlak staat, of een aansluiting op een naastliggend pand. Een haakse fels van 35 mm geeft u daarbij iets meer houvast dan een ronde fels, omdat de rechte kant makkelijker is uit te lijnen op een rechte referentielijn die u zelf op het dak uitzet, bijvoorbeeld met een spanlijn tussen twee vaste punten. Bij een ronde fels moet u de bocht zelf als referentie gebruiken, en die is minder scherp te bepalen dan een rechte kant.
Dit speelt vooral mee bij de kopse aansluiting, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/baanlengte-bepalen). Bij een schuine of niet-haakse nok, wat bij oudere gebouwen vaker voorkomt dan bij nieuwbouw, moet de plaat op maat worden afgekort onder een hoek. Dat afkorten doen wij op de fabriek als de hoek en de maat vooraf bekend zijn, en dat is de reden waarom precies inmeten vóór het bestellen bij renovatie zo veel belangrijker is dan bij nieuwbouw: een rechte plaat na levering nog schuin bijzagen op de bouw is minder nauwkeurig en kost meer tijd dan de plaat meteen op de juiste hoek laten walsen.
De fels regelt de waterkering tussen twee banen, maar niet de bevestiging daaronder en niet de manier waarop de plaat op de ondergrond wordt vastgezet. Bij renovatie is de ondergrond vaak het grootste vraagstuk: een oud dakbeschot dat nog bruikbaar is, of juist vervangen moet worden voordat er een nieuwe felsplaat op kan. Hoe de klemmen onder de fels precies werken en welke volgorde u op de bouw aanhoudt, staat op klikzink.com. Of het dakvlak na renovatie nog aan de vereiste dakhelling voldoet en hoe dat samenhangt met condensvorming in de nieuwe opbouw, leest u op klikfels.com. En als de renovatie ook een nieuwe uitstraling moet opleveren, de kleurkeuze en de manier waarop de matte afwerking op de gevel valt, dan vindt u dat op zinklook.com. Komt er bij de renovatie een zonnepaneel bij op het felsdak, dan is solarfels.com de plek om te kijken naar wat dat voor de plaat en de bevestiging betekent.
Ga voordat u bestelt eerst met een lange meetlat of een lasermeter het bestaande dakvlak op, en zet op meerdere punten de breedte en de lengte uit in plaats van te vertrouwen op een oude bouwtekening. Noteer waar het vlak afwijkt en hoeveel, en geef die maten inclusief een redelijke marge aan ons door. Wij denken op basis daarvan kosteloos mee over de indeling van de banen en de aansluitingen, en leveren de platen op de millimeter af, inclusief eventuele schuine afkortingen aan de kop. Heeft u twijfel over een specifieke maat of een lastige hoek op uw project, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede; we kijken graag mee op tekening voordat de bestelling de deur uit gaat.