Klikzink
De fels is het deel van de felsplaat waar u als verwerker het minste aan doet en waar de plaat het meeste aan heeft. Het is de rand die vanaf de wals al haaks omhoog staat, 35 mm hoog, aan beide zijden van elke baan. Die rand is geen versiering en geen bevestigingspunt: hij is de reden dat een felsdak een felsdak heet, en het is de reden dat wij hem al in de fabriek op maat zetten in plaats van dat op de bouw over te laten.
De hoogte van 35 mm is geen ronde marketingmaat. Water dat over het dakvlak loopt, kan bij windstuwing of bij een dakhelling die richting het minimum van zes graden zakt, tegen die rand oplopen voordat het weer afvloeit. Een lage fels van bijvoorbeeld 20 mm zou bij diezelfde omstandigheden sneller overlopen. Bij 35 mm houdt u ruimte over voordat dat gebeurt, ook op plekken waar meerdere banen samenkomen bij een hoek of een kilgoot. Voor de vraag hoeveel ruimte u op een specifiek dak precies nodig heeft, met die dakhelling en die windzone, verwijzen wij naar de technische opbouw die aan de orde komt op klikfels.com; hier gaat het om wat die 35 mm voor de plaat zelf betekent.
Haaks is daarbij een andere keuze dan rond, en dat verschil zit niet in het uiterlijk. Een ronde fels, zoals u bij sommige oudere daken nog tegenkomt, ontstaat doordat de rand van de plaat wordt omgerold tot een soort buisje. Dat omrollen kost materiaal in de breedte van de plaat en het maakt de fels een gesloten vorm waar water dat er toch in komt, moeilijk uit wegloopt. Een haakse fels staat gewoon rechtop, negentig graden ten opzichte van het plaatvlak, met een scherpe binnenhoek onderin. Die hoek werkt als een soort drempel: water dat tegen de fels oploopt, wordt tegengehouden en gestuurd, maar krijgt geen kans om te blijven staan in een bocht. Bovendien is een haakse fels beter te sluiten met klemmen, wat weer een onderwerp is voor klikzink.com.
Op de wals is het verschil tussen haaks en rond ook een verschil in hoeveel materiaal er in de fels zelf gaat zitten. Bij onze platen is de werkende breedte, het deel dat straks zichtbaar op het dak ligt, 475 mm. De rest van de oorspronkelijke plaatbreedte gaat op aan de fels aan beide kanten. Omdat een haakse fels minder materiaal nodig heeft dan een ronde, houden wij bij gelijke plaatbreedte iets meer werkende breedte over. Dat is geen kwestie van zuinigheid, maar van een vaste verhouding die al vaststaat voordat de plaat de wals verlaat.
Omdat de fels al bij ons wordt gewalst, is de lengte van de baan de enige maat die u nog op de bouw kunt beïnvloeden, en zelfs dat raden wij liever af. Wij leveren de platen van 450 tot 8000 mm, tot op de millimeter afgekort, precies zoals u ze aanlevert op tekening. De fels zelf loopt in die lengte overal even hoog en even haaks door; er is geen sprake van dat de fels aan het begin of einde van een baan anders is dan in het midden.
Dat is meteen ook de makkelijkste manier om een verkeerde bestelling te herkennen voordat de vrachtwagen komt: staat er nergens in de tekening een maat die niet overeenkomt met de gewalste breedte van 475 mm werkend vlak plus de fels aan beide kanten? Dan klopt de plaat niet met de rest van het dak, en dat is een ander probleem dan de fout die inhoudelijk in de fels zelf kan zitten en die wij afzonderlijk behandelen. Voor de vraag hoe u precies bepaalt welke lengte u per baan moet bestellen, inclusief overlap en aansluitingen, verwijzen wij naar de uitleg over het bepalen van de baanlengte.
De fels beïnvloedt ook hoe u met de plaat kunt omgaan bij het transport en de opslag op de bouw. Een pak felsplaten ligt met de fels naar boven of naar de zijkant, nooit plat op het vlak, want dat zou de haakse rand vervormen nog voordat hij ergens dienst heeft gedaan. Dat is iets anders dan de vraag wat u precies nodig heeft aan gereedschap en voorbereiding voordat u begint; die vraag wordt op deze site elders beantwoord.
Stalen felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden, en die eigenschap is direct verbonden met de fels: hij moet immers, ook bij vorst op de bouw, nog haaks blijven staan zonder te scheuren of te verzwakken. Bij een temperatuur onder het vriespunt wordt staal iets stugger, maar binnen de marge van -15 graden verandert er niets aan de manier waarop de fels zich laat sluiten. Dat is een andere situatie dan bij zink, waar de uitzetting bij temperatuurschommelingen ongeveer twee keer zo groot is als bij onze stalen platen. Doordat staal minder uitzet, blijft de fels ook bij een warme zomerdag op een zuidgerichte gevel dichter bij zijn oorspronkelijke stand dan bij een ander materiaal het geval zou zijn.
Die stabiliteit is vooral belangrijk bij lange banen. Bij een baan van acht meter, de maximale lengte die wij leveren, telt elke fractie uitzetting per meter mee over de volle lengte. Een fels die onder temperatuurinvloed zou gaan bewegen, zou op een lange baan eerder gaan wringen dan op een korte. Bij onze platen blijft die beweging beperkt, wat meehelpt om de fels over de volle lengte gelijk te houden. Wat er gebeurt als de fels toch, om welke reden dan ook, niet gelijk blijft over de lengte, staat beschreven in het overzicht van fouten die de waterkering van een felsdak kunnen aantasten.
Een stalen felsplaat weegt ongeveer 5 kg per m2, gerekend over de werkende breedte van 475 mm. De fels zelf voegt daar nauwelijks gewicht aan toe, omdat het om een smalle strook plaatmateriaal gaat die alleen van vorm verandert, niet van dikte. De plaatdikte van 0,55 mm loopt door tot in de fels; er wordt nergens materiaal dubbel gevouwen of verdikt om de fels stevig te maken. De stevigheid van de haakse rand komt niet uit extra materiaal, maar uit de vorm: een rechtopstaande rand van 35 mm is simpelweg lastiger plat te drukken dan een lage of ronde variant.
Dat heeft ook gevolgen voor de coating. De organische laag van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, wordt over de hele plaat aangebracht voordat de fels wordt gevormd, en blijft daarna intact over de volledige hoogte van de fels. Bij het vouwen scheurt of verdunt de coating niet, doordat het materiaal koud vouwbaar is gemaakt tot ver onder de temperaturen die op een bouwplaats voorkomen. De kleur en de glansgraad van die coating zijn overigens geen onderwerp voor deze pagina; daarvoor kunt u terecht op zinklook.com, waar het uiterlijk van de plaat op het gebouw aan de orde komt.
De fels op de plaat zelf is bij levering al klaar; wat er op de bouw nog gebeurt, is dat de fels van de ene baan wordt gesloten met de fels van de volgende, meestal met klemmen die onder de fels verdwijnen zodat er geen zichtbare schroeven op het dak komen. Hoe die klemmen precies werken en in welke volgorde de platen op de ondergrond worden gelegd, leest u bij de bevestiging op klikzink.com. Ook bij toepassing op een gevel, waar de fels verticaal in plaats van in het verval van het dak loopt, verandert er niets aan de maat of de vorm van de fels zelf; dat is iets voor de opbouw en de bevestiging, niet voor de plaat.
Als u een dak of gevel met felsplaten wilt voorzien van zonnepanelen, is de fels een van de aandachtspunten bij de montagerail; hoe dat samengaat, staat op solarfels.com.
Wilt u weten of uw ontwerp aansluit op de gewalste maten die wij standaard leveren, stuur dan uw tekening in; meedenken kost niets en u kunt vooraf een monster opvragen van elk van de drie beschikbare kleuren om te zien hoe de fels op de plaat zich in de praktijk gedraagt.