Klikzink
Een felsdak wordt niet dicht door het plaatmateriaal, maar door de naad tussen de platen. Die naad is de fels: een haaks opstaande rand van 35 mm die twee banen met elkaar verbindt. Zolang die rand er recht bijstaat, houdt hij water buiten. Zodra hij platgedrukt raakt, gescheurd is of ergens open blijft staan, is dat niet meer zo. Op deze pagina staat waar u op let, hoe u dat controleert zonder gereedschap te hoeven pakken, en op welk moment in het proces een fout nog te herstellen is.
De fels van onze felsbanen staat haaks: een rechte rand van 35 mm, geen ronde bocht. Dat is geen vormkeuze zonder gevolgen. Een haakse fels geeft een rechte, verticale wand tussen de twee platen. Water dat over het dakvlak loopt, moet eerst 35 mm omhoog voordat het over de rand kan. Bij een ronde fels is die weg korter, omdat de bocht al een deel van de hoogte wegneemt voordat het water bij de top is. Bij dezelfde hoogte van 35 mm houdt een haakse fels dus meer waterdruk tegen dan een ronde. Dat merkt u vooral bij slagregen en bij windstuwing, wanneer water niet alleen naar beneden loopt maar ook zijwaarts tegen de fels aan wordt gedrukt.
Controleren op deze eigenschap is eenvoudiger dan het klinkt: u kijkt of de rand er nog recht bijstaat. Een fels die naar één kant is omgeklapt of ingedeukt, heeft zijn hoogte verloren op precies de plek waar hij hem nodig heeft. Vanaf de grond is dat vaak al te zien als een schaduwlijn die niet gelijk doorloopt over de lengte van het dak. Loop de lijn na met uw oog vanaf de kop van de baan: elke onderbreking of knik is een plek om van dichtbij te bekijken.
Voordat de fels dichtgeklikt of gesloten wordt, is de rand nog los en dus nog te zien in zijn volle hoogte. Dit is het moment om te checken of die 35 mm er nog is. Beschadiging tijdens transport of lossen drukt de rand soms in, met name bij de kopeinden van een baan, waar tijdens het stapelen het meeste gewicht op rust. Een ingedrukte rand van pakweg 20 mm in plaats van 35 mm is met het oog nauwelijks te zien zodra hij eenmaal gesloten is, maar vóór het sluiten valt hij meteen op: de rand staat dan lager dan die van de baan ernaast.
Controleer ook of de rand recht is blijven staan en niet is gaan hellen. Een fels die een beetje overhelt, sluit vaak nog wel, maar heeft dan minder haakse hoogte te pakken dan bedoeld, en dus minder waterkering dan bedoeld. Dat is het moment om de plaat terug te leggen, niet het moment om door te werken en het later te compenseren met kit of tape. Wie doet de fels en wie hem sluit op de bouw, en welke afspraken daarbij horen, leest u bij [wie de fels maakt, en wie hem sluit op de bouw](/felsplaat/de-fels/wie-doet-het).
Eenmaal gesloten is de fels niet meer in zijn losse vorm te zien, maar de kwaliteit van de sluiting is nog wel te controleren. Een goed gesloten fels voelt over de hele lengte gelijk aan: dezelfde hoogte, dezelfde stevigheid onder de vinger, geen plek waar de rand meegeeft als u er licht op drukt. Een fels die op één punt lager aanvoelt dan de rest, is op die plek niet volledig dichtgeklikt, ook als hij er van boven gezien wel gesloten uitziet.
Een tweede controle is visueel: kijk of de lijn van de fels recht doorloopt, zonder golving. Een lichte golf ontstaat soms wanneer de plaat tijdens het sluiten niet gelijk is opgeschoven, waardoor de rand ergens meer materiaal moet verwerken dan elders. Dat is meestal geen probleem voor de waterkering zelf, maar wel een teken dat het sluiten met te veel kracht op één punt is gebeurd, en dat is de moeite van het navragen waard bij wie de fels gesloten heeft.
De derde controle betreft de plekken waar de fels een hoek maakt of aansluit op een randafwerking, bijvoorbeeld bij de kop van een dakvlak of bij een opstand. Daar wordt de fels meestal met de hand bijgewerkt, en dat is precies de plek waar een haaks opstaande rand het snelst zijn hoek verliest als er te veel op wordt gehamerd. Hoe die aansluiting eruit hoort te zien, en waar de grens ligt tussen bijwerken en beschadigen, staat bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/baanlengte-bepalen/bijwerken).
Zolang de fels nog niet gesloten is, is bijna elke afwijking te herstellen: een ingedrukte rand terugbuigen, een verkeerd gepositioneerde plaat opnieuw leggen, een beschadigde kop vervangen door een nieuwe baan aan te vragen. Dat laatste kan, omdat onze felsbanen op maat geleverd worden en een vervangende lengte dus zonder veel oponthoud is te bestellen.
Na het sluiten wordt herstel lastiger. Een fels die eenmaal is dichtgeklikt en daarna weer wordt opengebroken om iets te corrigeren, is niet meer wat hij was: het staal op de plek van de vouw heeft dan al twee keer een zetting doorstaan, en een derde keer sluiten geeft geen garantie dat de rand nog dezelfde stevigheid heeft. Daarom geldt bij de fels een andere volgorde dan bij veel ander bouwmateriaal: het is niet handig te werken volgens het principe van eerst plaatsen, dan pas goed kijken. De controle vóór het sluiten is de controle die telt.
Dat betekent niet dat een gesloten fels nooit meer te repareren is. Een klein gebrek, zoals een lichte deuk in het vlak naast de fels, is vaak plaatselijk bij te werken zonder de sluiting zelf open te breken. Maar een fels die niet de volle 35 mm hoogte heeft gehouden, is een ander verhaal: die vraagt om vervanging van dat deel van de baan, niet om een cosmetische ingreep.
Onze felsbanen zijn koud vouwbaar tot -15 graden, wat betekent dat de temperatuur op de bouwplaats zelden de reden is waarom een fels niet goed sluit. Vaker is de oorzaak een verkeerde volgorde bij het aanvoeren van de platen, of onvoldoende ondersteuning tijdens het sluiten, waardoor de rand niet gelijkmatig wordt belast. Het materiaal zet ook maar ongeveer half zoveel uit als zink, wat de kans op een fels die door temperatuurverschil los gaat staan, kleiner maakt dan bij dat materiaal. Dat verkleint het risico, maar heft de noodzaak van controle niet op: uitzetting is één oorzaak van een fels die later gaat werken, verkeerd sluiten op de bouw is een andere, en die laatste ziet u alleen als u tijdens de uitvoering kijkt, niet pas bij de eerste regenbui.
Wat verder nog vaststaat over de plaat, zoals de precieze afmetingen en de opbouw van de coating, en de vragen die u zich vooraf kunt stellen voordat u aan een fels begint, leest u bij [wat vaststaat voordat u begint](/felsplaat/de-fels/vooraf-weten). Voor de technische randvoorwaarden van de opbouw eronder, zoals dakhelling en condens, verwijzen wij naar klikfels.com; voor de bevestiging met klemmen en de volgorde van werken op de ondergrond naar klikzink.com.
Loop bij een lopend project de fels na vóór het sluiten: kijk of de rand overal de volle hoogte heeft en recht staat, met name bij de koppen van de banen. Is de fels al gesloten, controleer dan met de hand of hij overal gelijk aanvoelt en met het oog of de lijn recht doorloopt. Twijfelt u over een aansluiting of een beschadigde plaat, neem dan contact met ons op: wij denken op tekening mee zonder kosten, en een monster van het materiaal kunt u opvragen om de dikte en de rand zelf te bekijken voordat u bestelt.