Klikzink
Een gladde felsbaan van 0,55 mm laat weinig ruimte om iets te verstoppen. Wat u bijwerkt, ziet u ook terug, en dat is precies waarom controleren hier iets anders is dan bij een gemetselde gevel of een houten kozijn. Op deze pagina gaat het niet over de vraag of u wel of niet moet bijwerken, en niet over wat het kost of wie het doet — dat leest u op de andere pagina's in deze kennisbank. Hier gaat het om één ding: hoe stelt u vast dat een reparatie aan de plaat zelf geslaagd is, en tot welk moment in het proces u dat nog kunt rechtzetten.
Voordat u kijkt of een bijgewerkte plek mooi is, moet u vaststellen of hij functioneel in orde is. Bij een lasje in de coating, een krasje van transport of een deuk van een onhandige stapeling gaat het om de vraag of het verzinkstaal daaronder nog beschermd is. Onze platen zijn Sendzimir verzinkt met 275 g/m2 zink aan beide zijden, met daarop een organische coating van 50 micrometer. Die twee lagen samen houden vocht en zuurstof weg van het staal. Een controle die alleen naar de kleur kijkt, mist het punt: u moet voelen en, bij twijfel, meten of de coating weer dicht is, niet alleen of hij weer even donker is als de rest van de plaat.
Een praktisch hulpmiddel is een druppel water op de bijgewerkte plek, een minuut of twee later weer weg te vegen. Trekt het water niet in, blijft het glad liggen zoals op de rest van de plaat, dan is de laag gesloten. Blijft er een schaduwrand of een iets dofferee kring achter, dan zit er nog een microscopisch gaatje en heeft de reparatie zijn werk niet af. Dat is geen kwestie van esthetiek maar van duurzaamheid: water dat via zo'n gaatje bij het zink komt, tast het lokaal aan, en dat proces zet zich onder de coating door zonder dat u het aan de buitenkant meteen ziet.
Reparatielak is bedoeld voor kleine, oppervlakkige beschadigingen: een kras die niet door de coating heen tot op het staal gaat, een lichte beschadiging bij het stapelen of transporteren. In die situatie herstelt de lak de gesloten laag en is het probleem ook werkelijk verholpen. De controle hierboven, met de druppel water, laat dat zien.
Bij een diepere beschadiging, waar de kras wit of grijs oogt en u de onderliggende zinklaag kunt zien glimmen, lost lak het probleem niet op. De lak dekt de plek af zodat hij er weer gelijk uitziet, maar de fysieke barrière die de oorspronkelijke coating vormde, is er niet. Onder een matte laklaag is dat verschil bovendien moeilijk te zien: mat oppervlak toont geen glans-verschil zoals een glimmende plaat dat zou doen, en juist daardoor is de verleiding groot om een reparatie als geslaagd te beschouwen terwijl hij dat niet is. Wilt u weten hoe kleur en glans zich verder gedragen op een mat felsdak, dan is dat het domein van [het uiterlijk van felsplaat](https://zinklook.com); hier gaat het er alleen om dat u weet dat mat bijwerken zichtbaar werk is en dus ook zichtbaar gecontroleerd moet worden, met een schuine blik langs het vlak in daglicht in plaats van recht ervoor.
Op de bouwplaats komt de eerste controle vaak vanzelf, bij het uitpakken van de pallet. Beschadigingen die tijdens transport zijn ontstaan, zijn op dat moment nog te herstellen zonder dat de plaat al bevestigd is: u kunt de baan nog draaien, de beschadigde kant naar binnen of naar de minst zichtbare zijde van het dak leggen, of in het uiterste geval de baan reserveren voor een kort stuk waar een klein gebrek minder opvalt. Dat is het moment waarop herstel nog vrijwel niets kost, en het is dan ook het moment waarop de meeste controle-tijd zinvol is besteed. Hoe u de juiste lengte voor die partij bepaalt, staat uitgewerkt bij [de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen); die pagina gaat over de bestelling, deze pagina over wat u van die bestelling nog kunt bijstellen als hij eenmaal op de bouw ligt.
Een tweede controlemoment is na het koud vouwen. Onze felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden, maar een vouw die met te weinig radius of bij te lage temperatuur is gezet, kan haarscheurtjes in de coating veroorzaken die niet altijd meteen opvallen. Buig de plaat na het zetten van een vouw voorzichtig een paar keer licht na in dezelfde richting en kijk of er op de buitenkant van de vouw witte lijntjes verschijnen. Die lijntjes zijn scheurtjes in de organische laag en vragen om bijwerken vóór montage, niet erna: eenmaal gemonteerd is die plek nauwelijks meer te bereiken zonder de bevestiging los te maken.
Zodra de plaat onder de klem ligt, verandert de aard van elke reparatie. Klemmen onder de fels zorgen voor een blinde bevestiging zonder zichtbare schroeven, en dat is precies waarom een reparatie na montage lastiger te controleren is dan ervoor: u kunt de rand van de plaat niet meer optillen om te kijken of de coating rondom de klem intact is. Voor vragen over de klem zelf en de volgorde van bevestiging op de ondergrond verwijzen we naar [de bevestiging van felsplaat](https://klikzink.com); hier is het punt dat u, als u dat nog kunt beïnvloeden, een controle van de plaat vóór montage inplant en niet erna.
Heeft u eenmaal gemonteerd en blijkt er toch een gebrek te zijn, dan is de controle die overblijft een visuele: bekijk de plek droog en nat, in laag invallend licht, en vanaf de afstand waarop het dak of de gevel normaal wordt bekeken. Een reparatie die van dichtbij zichtbaar is maar van de begane grond of vanaf de weg niet opvalt, is in de praktijk vaak acceptabel voor de opdrachtgever; een reparatie die vanaf de standaardafstand wel opvalt, is dat niet, ongeacht hoe goed hij technisch is uitgevoerd. Dat onderscheid is precies waarom controleren bij bijwerken niet alleen een technische maar ook een praktische stap is: u stelt niet alleen vast of het gat dicht is, maar ook of het resultaat voldoet aan wat er met de opdrachtgever is afgesproken.
Controleer een bijgewerkte plek pas als geslaagd nadat u met de druppel-water-test heeft vastgesteld dat de laag weer gesloten is, en doe die controle zo vroeg mogelijk in het proces: bij het uitpakken, na het koud vouwen, en in ieder geval voordat de plaat onder de klem verdwijnt. Twijfelt u aan een partij, dan kunnen wij vanuit Ede meedenken op basis van een foto of een tekening; dat kost u niets, en zo nodig leveren wij een vervangende baan op maat.