Klikzink
Een felsplaat raakt beschadigd door transport, montage of gebruik: een kras van een steiger, een deuk van een vallend gereedschap, een schroef die per ongeluk door het vlak is gezet. De vraag die dan altijd volgt is of dat te repareren is. Het antwoord hangt af van wat er precies beschadigd is: alleen de coating, of ook het staal daaronder, of de vorm van de plaat zelf. Dat onderscheid bepaalt of bijwerken de plaat weer laat functioneren, of alleen het zicht op het probleem wegneemt.
Onze felsbanen zijn van Sendzimir verzinkt staal, 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, met daarover een organische coating van 50 micrometer. Die twee lagen doen ieder iets anders. Het zink beschermt het staal tegen roest, ook nog een tijdje nadat de coating lokaal is beschadigd, omdat zink zichzelf opoffert aan de randen van een krasje. De coating beschermt daaronder liggende zink tegen slijtage en UV, en bepaalt het uiterlijk. Een kras die alleen door de coating gaat en het zink nog intact laat, is een ander verhaal dan een kras die ook het zink heeft weggeschraapt en het staal blootlegt. Bij die laatste situatie is de klok gaan lopen, ook als je nu nog niets ziet.
Dat is de kern van waarom bijwerken soms zin heeft en soms niet: een reparatielak die alleen de coating dichtsmeert waar het zink nog heel is, houdt het probleem tegen. Een reparatielak die over een beschadiging heen gaat waar het staal al bloot ligt, verbergt het probleem voor het oog maar niet voor de tijd. De lak zit er dan op, het ziet er weer gaaf uit, en onder die lak corrodeert het gewoon door. Wat er precies mis kan gaan bij dat soort schijnreparaties, en hoe je dat herkent voordat je zelf aan de plaat begint, staat uitgewerkt op de pagina over wat er misgaat bij bijwerken en herstellen.
Onze coating, GreenCoat Pural BT, is mat met een glansgraad onder de 5. Dat is precies waarom bijwerken van kleur op deze plaat zichtbaar werk is, en dat is iets anders dan bij een glanzend oppervlak. Op glanzend materiaal valt licht scherp gericht terug en zie je vooral de rand van een reparatie. Op een mat vlak verspreidt het licht zich juist, en zie je verschil in structuur eerder dan verschil in kleurtoon. Een likje reparatielak dat qua kleur perfect matcht, kan alsnog een ander lichtpatroon geven dan de fabrieksmatige coating ernaast, vooral van een afstand en bij laag invallend licht zoals ochtend- of avondzon over een dakvlak. Dat is geen kwestie van verkeerde kleur kiezen; het is een eigenschap van mat materiaal. Alles wat met kleur, glans en hoe dat oogt op een gevel of dak te maken heeft, behandelen wij op zinklook.com; die kant van de zaak laten we hier verder liggen.
Wat dat voor de plaat betekent op de bouw is vooral dit: verwacht van bijwerken geen onzichtbare reparatie op een groot vlak in daglicht. Op een klein, lager gelegen vlak, of een strook die toch al minder in het zicht ligt, is het verschil vaak te verwaarlozen. Op een prominent dakvlak recht onder de zon valt een bijgewerkte plek eerder op dan de oorspronkelijke schade. Dat weegt mee in de keuze om bij te werken of om de baan te vervangen, en die keuze maakt u het beste vooraf, niet met de kwast al in de hand.
Een deuk in het vlak is een vormverandering van het staal, geen coatingprobleem. Onze platen zijn koud vouwbaar tot -15 graden, wat aangeeft dat het materiaal onder normale omstandigheden goed te vervormen is zonder te scheuren. Een deuk is dus zelden een reden om de plaat te vervangen vanwege het staal zelf; het is een reden om te kijken of de coating op de plek van de deuk is gescheurd. Vaak is dat niet het geval bij een zachte deuk, en dan is er weinig aan de hand buiten het zicht. Bij een scherpe deuk, van een vallend werktuig bijvoorbeeld, scheurt de coating vaak wel mee, en dan is dat de plek die aandacht nodig heeft.
Een oppervlaktekras, van schuren over een steiger of het slepen van een plaat over een andere, gaat meestal niet dieper dan de coating. Dat is de meest voorkomende situatie waarin bijwerken wel degelijk zin heeft: het zink is nog intact, en een reparatielak sluit de coating weer af voordat vocht en zuurstof er lang bij kunnen.
Een doorboring, van een verkeerd geplaatste schroef of een te grof werktuig, gaat door coating en zink heen tot in het staal. Dat is de situatie waarin een likje lak alleen de bovenkant afdekt terwijl het gat naar het staal openblijft voor vocht dat er via de randen van het gaatje bij kan. Bij een doorboring in het vlak is de vraag niet alleen hoe je het bijwerkt, maar of een klein gat gedicht kan worden of dat het stuk plaat vervangen moet worden. Dat hangt af van waar het gat zit, hoe groot het is en hoe de plaat daar bevestigd is; dat laatste, de klem en de bevestiging onder de fels, leggen wij uit op klikzink.com.
Deze pagina beschrijft de plaat: wat er materiaal-technisch gebeurt bij een beschadiging, en waarom mat materiaal anders reageert op bijwerken dan glanzend materiaal. Voor de vraag wat een reparatie kost, hangt dat af van de omvang en van wie de reparatie uitvoert; die afweging staat op de pagina over wat het kost. Voor de vraag wie de reparatie het beste doet, de eigen ploeg of een gespecialiseerd bedrijf, verwijzen we naar de pagina over wie het doet. En als u wilt weten hoe lang zo'n ingreep duurt op de bouw, van droogtijd van de lak tot het moment dat er weer overheen gelopen kan worden, dan vindt u dat op de pagina over hoelang het duurt.
Wat wij voor u kunnen betekenen bij een beschadigde felsbaan is vooral vooraf meedenken: als de schade zich beperkt tot een deel van een lange baan, kunnen we vaak een kortere vervangende baan op maat leveren, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort, zodat u niet de hele lengte hoeft te vervangen. Onze eigen walsmachines maken dat mogelijk zonder wachten op een externe partij. Voor twijfelgevallen, waar u niet zeker weet of bijwerken volstaat of dat vervangen verstandiger is, denken wij op basis van een foto of een tekening kosteloos mee.
Voor de rand van het dak, waar felsplaat overgaat in de nok of in een aansluiting, geldt vaak een net iets andere afweging dan in het midden van een vlak, zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok; beschadigingen daar liggen dichter bij een kwetsbare overgang en verdienen dus wat extra aandacht bij de beoordeling. En voordat u met een reparatielak aan de slag gaat, is het verstandig om vooraf een paar dingen op orde te hebben; wat u daarvoor nodig heeft staat op de pagina over wat je nodig hebt bij bijwerken en herstellen.
Twijfelt u of een beschadiging aan een felsplaat om bijwerken vraagt of om vervanging van een stuk baan, stuur ons dan een foto van de schade met een indicatie van de afmetingen. Wij kijken kosteloos mee en geven aan wat er op basis van de opbouw van de plaat, het zink en de coating, praktisch en houdbaar is. Heeft u naar aanleiding daarvan een vervangend stuk plaat nodig, dan leveren wij dat op maat vanuit Ede, Boylestraat 22, inclusief een monster van de kleur zodat u vooraf kunt zien hoe die naast de bestaande plaat staat.