Klikzink
Een beschadiging op een felsplaat roept al snel de reflex op om hem meteen weg te werken. Er is reparatielak, er is een kwastje, en de schade is over vijf minuten onzichtbaar — denkt u. Maar niet elke beschadiging is een geval voor bijwerken, en niet elke reparatie die u nu uitvoert is er over een jaar nog eentje om trots op te zijn. Deze pagina gaat over het moment waarop u het kwastje weglegt en iets anders doet, of niets.
Het gaat hier steeds om de plaat zelf: het stalen materiaal van 0,55 mm met zijn Sendzimir-verzinking en de organische coating van 50 micrometer erop. Niet over de kleur die u kiest of hoe glanzend die eruitziet — dat behandelen we op zinklook.com — en niet over de klem waarmee de plaat aan de ondergrond hangt, want dat is het domein van klikzink.com.
De meeste schade die aannemers ons voorleggen, is een oppervlakkige kras: een steiger die tegen de plaat heeft geschuurd, een gereedschapskist die is weggeschoven over het dakvlak, een voet die is uitgeglommen tijdens het lopen. Als de kras alleen door de coating heen gaat en het verzinkte staal daaronder nog intact is, heeft bijwerken zin. De coating is er om het zink te beschermen tegen weer en vuil, en een dun laagje reparatielak op die plek doet precies dat: het dicht de kras af voordat er iets onder kan kruipen.
Maar zodra de kras dieper gaat en het onderliggende zink heeft geraakt of zelfs het staal zelf heeft blootgelegd, verandert de zaak. Dan is het probleem niet meer alleen cosmetisch. Bijwerken met lak maakt de kras onzichtbaar, maar het herstelt de zinklaag niet die er onder de coating zat om het staal te beschermen. U ziet dan een mooie, gladde plek liggen boven een plaats waar de bescherming feitelijk is opgeheven. Dat is precies het type reparatie waarbij u het probleem beter kunt laten zien dan verstoppen, zodat er bewust voor vervanging van het plaatdeel gekozen kan worden in plaats van een cosmetische ingreep die de werkelijke staat van de plaat verhult.
Er is nog een reden om het bijwerken uit te stellen, en die heeft niets met de schade zelf te maken maar met wat er onder de plaat gebeurt. Een felsplaat die net gemonteerd is en nog moet zetten — staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, maar het zet wel — kan in de eerste weken nog licht bewegen onder temperatuurwisselingen. Werkt u dan een kras bij vlak naast een fels of een overgang, dan bestaat de kans dat de reparatie meebeweegt met een naad die nog niet helemaal op zijn plaats zit, en dat de laklaag daar sneller loskomt dan op een rustig deel van het vlak. Bij een vlakke plaat is dat minder een probleem dan bij een uitvoering met verstijvingsril, waar de plaat net iets ander gedrag vertoont rond die ril. Ons advies is dan: wacht een seizoenswisseling af voordat u daar bijwerkt, en behandel in de tussentijd alleen wat er echt aan lekkage of corrosie kan ontstaan.
Dat sluit aan op iets wat wij ook uitleggen bij [de gevolgen voor de garantie](/felsplaat/bijwerken/garantie): een reparatie die u te vroeg of op de verkeerde plek uitvoert, kan een vraagteken zetten bij een claim die u later misschien wilt indienen. Wie twijfelt of een beschadiging onder de garantie valt, doet er goed aan eerst daar te kijken voordat het kwastje uit de kist komt.
Op een glanzende plaat valt een bijgewerkte plek soms nauwelijks op, omdat het licht erover heen glijdt. Op een mat oppervlak, met een glansgraad onder de 5 zoals onze coating heeft, werkt dat averechts. Mat vlak reflecteert nauwelijks, en elke afwijking in structuur — een dun laagje lak dat net iets anders aanvoelt dan de fabrieksmatige coating — wordt zichtbaar als een lichte verandering in tint of als een subtiel vlak dat net anders het licht opvangt dan de rest van de baan. Vooral bij lage zoninval, 's ochtends vroeg of aan het einde van de dag, ziet u die bijgewerkte plek dan als een schaduwvlak op een verder egale gevel.
Dat betekent niet dat bijwerken op een mat oppervlak nooit zin heeft. Het betekent dat u zich vooraf moet afvragen of het zichtbaarheidsrisico opweegt tegen het beschermingsvoordeel. Bij een dakvlak dat vanaf de grond nooit gezien wordt, is dat een ander antwoord dan bij een gevelplaat op ooghoogte langs een drukke straat. Voor die laatste situatie is het soms verstandiger de beschadigde baan in zijn geheel te vervangen in plaats van hem bij te werken, juist omdat het resultaat anders permanent in het zicht blijft hangen. Wij leveren de platen op maat tot op de millimeter, van 450 tot 8000 mm, dus een vervangende baan bestellen is meestal minder werk dan het lijkt.
De grootste valkuil bij bijwerken is dat het een symptoom camoufleert terwijl de oorzaak blijft bestaan. Een terugkerende beschadiging op precies dezelfde plek, elk voorjaar weer een nieuwe kras op dezelfde meter plaat, is meestal een teken dat er iets structureel anders aan de hand is dan alleen slijtage. Misschien schuurt daar een dakrand, misschien ligt er een looppad dat net over die baan gaat, misschien is het een plek waar sneeuw en ijs zich anders gedragen. Bijwerken lost dan niets op; het is een pleister die u elk jaar opnieuw moet plakken.
In die gevallen raden wij aan eerst te kijken naar wat er in de opbouw onder de plaat gebeurt — condensvorming, isolatie, de dakhelling ter plaatse — en dat is precies waar klikfels.com over gaat. Ligt de oorzaak bij de bevestiging of de ondergrond, dan is klikzink.com de plek om verder te lezen. Pas als die oorzaak is aangepakt, heeft opnieuw bijwerken zin. Doet u dat niet en blijft u alleen de plaat behandelen, dan bent u aan het repareren wat morgen opnieuw stuk is.
Beoordeel bij elke beschadiging eerst hoe diep hij gaat: alleen de coating, of ook het zink en het staal daaronder. Kijk vervolgens waar de plaat zich bevindt — in het zicht of niet, net gemonteerd of al een seizoen op zijn plaats — en laat dat meewegen in de keuze tussen bijwerken, vervangen of voorlopig niets doen. Twijfelt u of uw geval onder de garantie valt of dat een reparatie die dekking beïnvloedt, neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: we kijken vrijblijvend mee op tekening of aan de hand van foto's, en we hebben van alle drie de kleuren monsters liggen zodat u ook meteen kunt zien hoe een bijgewerkte plek er in de praktijk uitziet naast de oorspronkelijke plaat.