Klikzink
Felsplaat komt bij ons af de wals met een organische coating erop: een laag GreenCoat Pural BT van 50 micrometer, biobased, aangebracht over de verzinking. Die laag is dun genoeg om mee te buigen in de fels en dik genoeg om de plaat jarenlang tegen weer en aantasting te beschermen. Maar een coating is geen wapenrusting die alles verdraagt op elk moment. Er zijn situaties op de bouw waarin wij aannemers aanraden om de plaat nog even te laten liggen, of om het werk een dag te verschuiven, in plaats van door te zetten omdat het rooster dat zegt.
Een organische coating is in de kern een kunststoflaag die op het gegalvaniseerde staal is gebakken. Onder die coating zit de zinklaag van 275 gram per vierkante meter aan beide zijden; die zink beschermt het staal zelf tegen roest, en de coating beschermt op zijn beurt de zink tegen uv, vocht en vervuiling van buitenaf. De twee lagen werken alleen goed samen als ze intact blijven. Beschadig de coating, en het punt waar de zink blootligt gaat sneller reageren dan de rest van de plaat. Dat is geen dramatisch probleem — een kras van een centimeter maakt een dak niet lek — maar het is wel de reden waarom wij zorgvuldig omgaan met het moment waarop we een plaat aanraden te verwerken.
Bij temperaturen onder nul wordt de coating stugger, net als de meeste kunststoffen. De plaat blijft koud vouwbaar tot -15 graden, dus breken doet hij niet snel. Maar bij felle vorst, gecombineerd met een scherpe knik zoals bij een hoekafwerking of een aansluiting op een opstand, kan de coating lokaal fijne haarscheurtjes vertonen die u met het blote oog nauwelijks ziet. Dat is geen reden om bij vorst helemaal niet te werken — dat doen aannemers het hele jaar door — maar wel om bij temperaturen ver onder nul de scherpste vouwen te vermijden of de plaat eerst een paar uur op temperatuur te laten komen in een verwarmde ruimte of loods. Een dakdekker die 's ochtends vroeg met een bevroren pallet begint en meteen de felsmachine op de kniklijn zet, neemt een risico dat hij met een uur wachten had kunnen vermijden.
Daarnaast is er de andere kant van het weer: hitte in combinatie met directe montage. Een plaat die in de volle zon op een steigervloer heeft gelegen kan lokaal flink opwarmen, en warm materiaal zet uit — bij staal ongeveer half zoveel als bij zink, maar toch merkbaar over lange banen. Als u dan meteen gaat felsen en vastklikken, koelt de baan na montage weer af en trekt hij samen. Dat is precies waarom de baanlengte en de manier van bevestigen zo nauw samenhangen, zoals ook te lezen is bij het bepalen van de juiste baanlengte op onze zustersite over montage. Wacht liever tot de plaat de omgevingstemperatuur heeft aangenomen voordat u hem vastzet, zeker bij lange banen op een zuidgerichte gevel.
Een tweede moment om even te pauzeren is wanneer de platen nat zijn afgeleverd of nat zijn geworden op de bouwplaats, en er water tussen gestapelde platen kan blijven staan. Dat is op zichzelf geen aanval op de coating — die is juist gemaakt om vocht te weren — maar wel een risico als er tussen de platen ook vuil, bouwstof of cementresten zitten. Vocht dat inklemt tussen twee platen met daarin schurende deeltjes kan bij het verschuiven van de stapel fijne krassen in de coating trekken, en dat is nu net de schade die u wilt voorkomen. Laat een natte stapel liever eerst even drogen en scheid de platen voordat u ze gaat verwerken, in plaats van ze meteen van de pallet naar het dak te tillen.
Ook bij gevelwerk speelt dit: als een felsplaat als gevelbekleding wordt gemonteerd op een ondergrond die zelf nog vochtig is — bijvoorbeeld net gestukadoord regelwerk — kan die vochtige damp achter de plaat blijven staan. Dat raakt niet direct de coating aan de buitenzijde, maar wel de achterzijde van de plaat op termijn. Voor de opbouw achter de plaat, de ventilatie en de dakhelling waarbij dit meespeelt, verwijzen we u graag naar de technische randvoorwaarden op klikfels.com; die horen niet bij dit verhaal over de coating zelf, maar bepalen wel of het verstandig is om al te gaan monteren.
Een derde situatie is minder een kwestie van weer en meer een kwestie van omgeving. Op een bouwplaats waar net is gestraald, gezaagd in beton, of gewerkt met zuurhoudende reinigingsmiddelen, hangt vaak een fijne nevel van deeltjes of dampen die op een felsplaat neerslaan voordat de coating goed en wel is aangebracht — nee, in dit geval: voordat de plaat gemonteerd wordt. Cementsluier bijvoorbeeld hecht zich makkelijk aan een gladde coating en is, als hij inderdaad heeft ingebrand door zon en regen, later moeilijker te verwijderen dan wanneer u de montage een dag uitstelt tot het stof is neergedaan of afgeschermd. Dat is een andere kwestie dan het schoonmaken van een reeds bestelde lengte, waar we bij het bepalen van de baanlengte al op wijzen, maar het raakt wel aan dezelfde gedachte: bescherm de coating voordat hij aan het weer wordt blootgesteld, niet erna.
Hetzelfde geldt voor werkzaamheden die na de felsplaat komen, zoals het aanbrengen van bitumineuze kit, primers of reinigers die niet voor deze coating zijn bedoeld. Als op een bouwplaats gewerkt wordt met middelen waarvan niet bekend is of ze de organische laag aantasten, is het verstandiger de plaat af te schermen of de volgorde van werken aan te passen dan achteraf te ontdekken dat er een dof plek in de coating is ontstaan. Vraag in twijfel na bij de leverancier van dat middel, en niet bij ons: wij kunnen alleen bevestigen wat de coating zelf verdraagt, niet wat een willekeurig ander product op de bouwplaats ermee doet.
Ga voor de montage zelf en de klemverbinding onder de fels naar klikzink.com, en voor de vraag of uw dakopbouw en -helling geschikt zijn naar klikfels.com. Twijfelt u over een specifieke situatie op uw bouwplaats — een koude ochtend, een natte stapel, een net behandelde ondergrond — dan denken wij kosteloos mee op tekening. Neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede, of vraag een monster van de coating aan om de dikte en stugheid zelf te voelen voordat u de knoop doorhakt over verwerken of wachten.