Klikzink
Wie ons deze vraag stelt, bedoelt meestal iets anders dan hij vraagt. Niet: wanneer valt de coating eraf, maar: hoelang blijft dit dak of deze gevel eruitzien zoals hij nu is, en hoelang blijft het staal daaronder beschermd. Dat zijn twee verschillende dingen, en de tijd waarin ze spelen loopt sterk uiteen. Op deze pagina leggen wij uit wat de coating precies is, waarom de dikte ertoe doet, en waar de levensduur werkelijk van afhangt. Wat de coating kost, wat er kan misgaan en wat een opdrachtgever u hierover zal vragen, laten we hier bewust liggen; dat behandelen we op andere pagina's in deze kennisbank.
Onze felsplaten zijn van Sendzimir verzinkt staal: een laag zink van 275 gram per vierkante meter aan beide kanten, die het staal beschermt tegen roest. Daarbovenop komt een organische coating: een laag kunststof, in ons geval GreenCoat Pural BT, met een biobased aandeel. Organisch wil hier zeggen dat de coating uit polymeren bestaat, niet uit metaal. Die laag is 50 micrometer dik, dunner dan een blad papier, en zit aan de fabriek al op de plaat voordat wij hem walsen tot felsbaan. U ziet op de bouwplaats dus nooit een plaat die nog gecoat moet worden; dat gebeurt niet meer op de bouw, en dat is een bewuste keuze in hoe wij leveren.
De coating heeft twee taken. De eerste is bescherming: hij houdt water, zuurstof en vuil weg van de zinklaag eronder, en vertraagt zo het proces dat uiteindelijk tot roest zou leiden. De tweede taak is het uiterlijk: kleur en glansgraad zitten in die laag. Over dat tweede gaan wij het hier niet hebben, dat is het domein van zinklook.com. Wat ons hier bezighoudt is alleen de beschermende functie, en hoelang die standhoudt.
Vijftig micrometer klinkt als een detail, maar het is de reden waarom wij voor deze coating kiezen in plaats van een dunnere laklaag. Een dunnere coating droogt sneller uit onder UV-licht, wordt eerder poreus, en laat dan sneller vocht door tot op de zinklaag. Een dikkere laag is taaier: hij absorbeert kleine krassen, buigt mee bij het felsen zonder te scheuren, en blijft langer een gesloten laag vormen tegen inregenen en condens.
Die dikte bepaalt niet alleen de duur maar ook het tempo waarin veroudering zichtbaar wordt. Bij een dunne coating ziet u eerst kleine verkleuringen, dan krijtvorming, en pas daarna eventueel doorroesten. Bij vijftig micrometer duurt elke fase in dat proces langer, simpelweg omdat er meer materiaal is dat eerst moet verweren voordat het effect heeft op wat eronder zit. Dat is ook waarom wij de dikte standaard houden en niet laten variëren per project: een dunnere coating op verzoek zou de balans tussen buigzaamheid bij het felsen en weerstand tegen weersinvloeden verstoren.
De coating beschermt tegen UV-straling, tegen regen en vocht, en tegen de meeste vormen van chemische aantasting uit de lucht, zoals de lichte zuurgraad van regenwater in een stedelijke omgeving. Wat de coating niet tegenhoudt, is mechanische schade: een diepe kras van gereedschap dat over de plaat schuift, of een steen die tijdens transport tegen de bovenste plaat in de stapel is gekomen. Op zo'n plek is de coating lokaal weg, en daar begint het proces dat uiteindelijk tot puntroest kan leiden, ongeacht hoe dik de laag daaromheen nog is.
Dit is meteen de reden waarom hoelang het duurt niet één antwoord kent. Een plaat die zorgvuldig behandeld is bij lossen, opslag en montage, en die daarna in een omgeving ligt zonder chemische belasting van bijvoorbeeld een naburige fabrieksschoorsteen, gaat aanzienlijk langer mee dan een plaat die tijdens de bouw is bekrast en die aan de kust ligt, waar zout en wind de coating sneller belasten. Wij kunnen op deze pagina dus geen jaartal noemen; dat zou voor het ene dak kloppen en voor het andere niet, en een kennisbank die zulke getallen vastlegt klopt na verloop van tijd nergens meer.
In de praktijk zien wij drie factoren die het meeste verschil maken. De eerste is de manier van verwerken: felsen bij lage temperaturen, tot -15 graden is mogelijk, moet zorgvuldig gebeuren om spanning in de coating te voorkomen. Bij een goede felsverbinding, zoals wij die beschrijven op klikzink.com, blijft de coating op de vouw intact. Bij een gehaaste of te koude bewerking kan de coating juist op de fels zelf haarscheurtjes vertonen, en dat is de plek waar veroudering het eerst zichtbaar wordt.
De tweede factor is de omgeving: een gevel die pal op het zuiden staat, krijgt meer UV-belasting dan een dakvlak op het noorden. Een gebouw vlak bij zee krijgt meer zout te verduren dan een gebouw in het binnenland. Dat is niet iets waar de coating zelf iets aan verandert, maar het bepaalt wel hoe snel de klok gaat lopen.
De derde factor is onderhoud, of eigenlijk het gebrek daaraan: bladeren, mos en vuil die op een vlak dak blijven liggen, houden vocht vast tegen de coating aan, en dat versnelt lokale slijtage. Wij noemen dit niet om onderhoud voor te schrijven, dat is aan de eigenaar of beheerder, maar om aan te geven dat de levensduur van de coating niet alleen een eigenschap van het materiaal is. Ze hangt ook af van wat er na de oplevering met het dak of de gevel gebeurt.
Als u nu een felsplaat bestelt of verwerkt, is de vraag hoelang de coating meegaat vooral relevant voor hoe u ermee omgaat op de bouw en daarna. Behandel de platen bij lossen en opslag zoals u ook een aflaklaag zou behandelen: niet slepen, niet stapelen zonder tussenlagen, geen scherp gereedschap over het oppervlak. Bij het felsen zelf geldt hetzelfde: een zorgvuldige, niet te snelle bewerking houdt de coating op de vouw intact, en dat is precies de plek waar u er later het minst makkelijk bij kunt om iets te herstellen.
Wilt u weten hoe u een beschadigde coating herkent voordat die tot een probleem leidt, dan vindt u dat op de pagina over [hoe je de coating controleert](/felsplaat/coating/controleren). En als u zich afvraagt wat dit voor de garantie op het dak betekent, daarvoor verwijzen wij u naar de pagina over [wat de coating voor de garantie betekent](/felsplaat/coating/garantie). Voor vragen over maatvoering, levering of hoe de platen op de bouw aankomen, kunt u terecht bij de rest van deze kennisbank; voor kleur en glans bij zinklook.com, voor de bevestiging bij klikzink.com, en voor dakhelling en de opbouw eronder bij klikfels.com.