Klikzink
Een gat boren in de felsplaat zelf duurt hooguit enkele seconden. Een scherpe metaalboor door 0,55 mm verzinkt staal gaat er zonder moeite doorheen, en de klant die aan de tijdklok denkt bij een doorvoer of een bevestigingspunt, rekent meestal met het verkeerde onderdeel van het werk. Niet de boor kost tijd. De voorbereiding kost tijd, en die voorbereiding is precies het deel dat vaak wordt overgeslagen omdat het gat zelf zo makkelijk lijkt.
De tijd zit in drie dingen: het bepalen van de precieze plaats, het klaarzetten van een goede ondersteuning onder de plaat, en het afwerken van de rand na het boren. Op een gemiddelde dakdoorvoer, bijvoorbeeld voor een ventilatiepijp of een hemelwaterafvoer, telt een ervaren dakdekker eerder tien tot vijftien minuten dan tien seconden, en dat is geen overdrijving maar de optelsom van uitmeten, aftekenen, ondersteunen, boren en afdichten. Wie alleen naar het boren zelf kijkt, onderschat de klus en plant te weinig tijd in op de bouw.
Het aftekenen is het eerste onderdeel dat tijd vraagt, en vooral op een plaat met verstijvingsril of met micro-lines moet u even goed kijken waar u zit ten opzichte van die ril: een gat te dicht op de verstijving verzwakt de plaat juist op de plek waar hij al onder spanning staat. Bij een vlakke plaat is dat probleem er niet, maar dan speelt de plaatsing ten opzichte van de fels een rol, want te dicht bij de opstaande rand van 35 mm boort u in een zone die al belast wordt door de klemmen onder de fels. Hoe die klemmen precies werken en waar ze zitten, leest u bij de bevestiging op klikzink.com; voor het boren zelf is het genoeg om te weten dat u daar met een marge van enkele centimeters vandaan blijft.
Boren door felsplaat komt minder vaak voor dan aannemers vooraf denken, want de meeste doorvoeren worden opgelost met een los inbouwelement dat vóór de plaatlevering al is ingemeten, of met een randaansluiting die om de plaat heen loopt in plaats van erdoorheen. Toch zijn er situaties waarin een gat door het vlak niet te vermijden is: een enkele stalen dakhaak voor een antenne, een klein bevestigingspunt voor een loodslabbe op de gevel, of een doorvoer die pas na de plaatsing van de felsbanen wordt aangewezen omdat de installateur op dat moment nog niet vast lag. In al die gevallen boort u door een plaat die al ligt, en dat is een andere klus dan boren in een plaat die nog los op de werkbank ligt.
De tijd die het echt kost, zit vooral hier: onder de plaat moet iets liggen dat de boor tegenhoudt zonder de plaat zelf te vervormen. Boort u zonder ondersteuning in een plaat die op een isolatielaag of op luchtspouwlatten ligt, dan drukt de boorpunt de dunne stalen plaat plaatselijk naar binnen voordat hij doorbreekt, en krijgt u een gat met een opstaande rand aan de onderzijde die de afdichting in de weg zit. Een blokje hardhout of een stalen opvangplaatje tegen de onderzijde geklemd, precies op de plek waar u gaat boren, voorkomt dat. Dat blokje moet u zoeken, op maat zagen of aanpassen, en op zijn plaats houden terwijl u boort: dat is het werk dat de tien minuten vult, niet het boren zelf.
Bij een plaat met een verstijvingsril geldt dezelfde regel, maar dan is de opvang lastiger te plaatsen omdat de ril in de weg zit bij een vlak steunblok. Daar werkt een blokje met een uitgezaagde groef die om de ril past, of u schuift het boorpunt een paar centimeter opzij naar het vlakke deel van de baan. Dat is precies het soort afweging die op de bouw ter plekke gemaakt wordt en die niet in een schema te vangen is: de tijd hangt af van hoe bereikbaar de onderzijde van de plaat is op dat moment in de bouwvolgorde, en die bereikbaarheid verschilt van dak tot dak en van gevel tot gevel.
Op een gevel, waar de felsplaat vanaf zes graden hellingshoek toegepast kan worden tot verticaal aan toe, is de onderzijde van de plaat vaak beter te bereiken dan op een dak, simpelweg omdat er van de steiger of vanaf de grond bij te komen is zonder dat u op het dakvlak zelf moet werken. Op een plat of licht hellend dak moet u vaak eerst een deel van de opbouw vrijmaken of van binnenuit werken, en dat kost meer tijd dan het boren zelf ooit zal kosten. Voor de vraag welke dakhelling en welke opbouw hier precies bij passen, verwijzen we naar de technische randvoorwaarden op klikfels.com; hier gaat het alleen om het boren als handeling.
Na het boren volgt het afwerken van de rand: een braam wegvijlen, de coating rond het gat controleren op beschadiging, en de doorvoer of het bevestigingspunt afdichten volgens het systeem dat daarbij gebruikt wordt. Ook dat telt mee in de tijd die de klus als geheel kost, al is het op zichzelf een kwestie van minuten. Vermijd u het doorboren liever helemaal, dan leest u bij ons over de situaties waarin dat verstandig is, zoals wij uitleggen bij [wanneer u niet doorboort](/felsplaat/boren/beter-niet).
Wie op de bouw een tijdsinschatting maakt voor een dag met meerdere doorvoeren, doet er goed aan te rekenen met het aantal keer dat een opvangplaatje gezocht, aangepast en gepositioneerd moet worden, niet met het aantal gaten. Vijf doorvoeren op vijf verschillende plekken, elk met een net iets andere ondersteuning onder de plaat, kosten vaak meer tijd dan tien doorvoeren die vlak bij elkaar liggen en met één stevig steunblok allemaal op dezelfde manier ondersteund kunnen worden. Wie dat vooraf weet, plant de volgorde van het werk daar ook op in, en dat scheelt op een dag meer dan een paar seconden per gat.
Heeft u een concrete situatie met een felsplaat waar doorheen geboord moet worden, en wilt u weten welke maat en welke uitvoering van het vlak daarbij het beste past? Neem dan contact op met Klikzink aan de Boylestraat 22 in Ede. We denken kosteloos mee op tekening en sturen op verzoek een monster van elk van de drie kleuren mee, zodat u niet alleen de maat maar ook het aanzicht van de plaat in handen heeft voordat de bestelling de deur uitgaat.