Klikzink
Een aannemer die belt over een dakklus in januari wil eigenlijk maar één ding weten: hoeveel later is de ploeg klaar als het vriest. Er is geen vast percentage dat we u kunnen geven, want dat hangt af van de temperatuur, de wind en de ervaring van de mensen op het dak. Wat we wel kunnen uitleggen is waar de tijd in gaat zitten, zodat u zelf een inschatting kunt maken voor uw eigen planning.
Onze felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden. Dat getal staat vast, maar het is een grens en geen advies. Bij -15 graden kan de plaat nog gevouwen worden zonder te scheuren, maar dat wil niet zeggen dat het net zo snel gaat als bij tien graden boven nul. Tussen die twee waarden zit een heel gebied waarin het werk geleidelijk trager wordt, en de vertraging zit niet in één oorzaak maar in een stapeling van kleine dingen die elk een beetje tijd kosten.
Het eerste dat verandert bij kou is het gedrag van het staal zelf. Bij lage temperatuur wordt de plaat stugger. Een fels die bij normale temperatuur in één beweging dichtklikt, vraagt bij vorst iets meer kracht en soms een tweede controle of de klik wel helemaal goed zit. Dat is op zichzelf geen probleem, maar het betekent dat elke handeling een fractie langer duurt. Op honderd meter felslijn telt die fractie op tot een merkbaar verschil aan het einde van de dag.
Het tweede dat verandert is het gedrag van de folie die de plaat beschermt tijdens transport en verwerking. Bij kou wordt die folie stugger en lastiger om in één keer los te trekken. Waar de folie er bij een zomerse temperatuur in één vloeiende beweging afkomt, breekt hij bij vorst vaker af, en dan moet iemand op zijn knieën de restjes wegkrabben voordat de baan gelegd kan worden. Dat is geen constructiefout en geen materiaalfout, het is gewoon een eigenschap van kunststof bij lage temperatuur, en het is precies het soort klein oponthoud dat in een planning nooit expliciet wordt genoemd maar dat de dag wel langer maakt.
Het derde dat meespeelt is de mens op het dak. Handen in dikke handschoenen werken minder precies dan handen zonder, en bij felle wind moet er vaker gecontroleerd worden of een plaat wel recht ligt voordat hij wordt vastgezet. Een ploeg die normaal op routine werkt, moet bij vorst bewuster te werk gaan, en bewust werken is per definitie trager dan werken op automatische piloot.
Stel een dakdekker legt op een gewone dag zonder vorst zestig strekkende meter felsbaan van 475 mm werkende breedte. Bij een paar graden onder nul, met droog weer en weinig wind, ligt dat aantal misschien op vijfenveertig tot vijftig meter: de plaat gaat prima, de folie laat iets minder makkelijk los, en er wordt een tikje voorzichtiger gewerkt. Bij een dag met stevige vorst en wind kan dat aantal verder terugvallen, niet omdat de plaat het niet aankan, maar omdat de ploeg vaker moet stoppen om handen op te warmen, folie los te krabben of een klik dubbel te checken. Het is dus niet zo dat er bij -10 graden een knop omgaat en het werk plotseling twee keer zo lang duurt; het is een geleidelijke vertraging die oploopt naarmate de temperatuur daalt en de wind toeneemt.
Daarnaast telt de opbouwtijd van de dag zelf mee. Bij vorst is de eerste helft van de ochtend vaak de traagste periode, omdat het materiaal, de klemmen en de mensen dan nog moeten "opwarmen" in hun manier van werken. Naarmate de dag vordert en de zon eventueel iets kracht geeft, kan het tempo weer wat toenemen. Wie zijn planning maakt op basis van een gemiddelde dagproductie in de zomer, en dat cijfer zonder aanpassing doorzet naar een winterdag, komt vrijwel altijd te laat uit.
Het zou makkelijk zijn als we konden zeggen: reken bij vorst op twintig procent extra tijd. Maar dat cijfer zou de volgende winter alweer niet kloppen, en het doet ook geen recht aan de werkelijke situatie op uw project. Een dak op een winderige locatie gedraagt zich anders dan een dak in de luwte. Een ploeg die veel winterervaring heeft, werkt sneller dan een ploeg die het voor het eerst doet. En een dag met droge vorst is voor de verwerking heel anders dan een dag met natte sneeuw erbij, ook al staat de thermometer op hetzelfde getal. Om die reden geven we hier geen vaste factor, maar leggen we uit waar de tijd in weglekt, zodat u dat kunt vertalen naar uw eigen situatie.
Wat wel vaststaat is dat de vertraging zich vooral voordoet in de kleine, herhaalde handelingen en veel minder in het materiaal zelf. De plaat verandert niet van eigenschap zolang u binnen de grens van -15 graden blijft, en de fels van 35 mm klikt bij vorst net zo goed dicht als bij een gematigde temperatuur, alleen met iets meer moeite. Het is dus vooral een kwestie van tempo, niet van kwaliteit.
Voor een offerte of een werkplanning is het verstandiger om te rekenen met een marge dan met een percentage. Plan een winterklus met wat extra dagen in de buffer, en bespreek met uw ploeg vooraf hoe de vorige winterklus verliep, want die ervaring is een betere voorspeller dan een getal uit een tabel. Houd er ook rekening mee dat een lange periode van aaneengesloten vorst voor een ploeg makkelijker te plannen is dan een paar losse vorstdagen tussen zachtere dagen door, omdat het wisselen tussen winter- en normaal tempo zelf ook tijd kost.
Als u wilt weten wanneer vorst een reden is om helemaal niet te beginnen, lezen we u aan bij [wanneer je het beter niet doet](/felsplaat/bij-vorst/beter-niet), en wat de extra tijd financieel betekent, staat uitgewerkt op [wat het kost](/felsplaat/bij-vorst/wat-kost-het). Beide pagina's gaan verder dan de tijdsduur zelf en verdienen een apart kijkje voordat u een winterplanning vastlegt.
Neem voor een concrete klus de temperatuur en windverwachting van uw projectlocatie erbij en vergelijk die met een eerdere winterklus die uw ploeg heeft gedaan. Bel ons gerust over de maatvoering en levering van de platen voor uw project; wij denken kosteloos mee op tekening en kunnen op de millimeter afgekorte lengtes leveren, zodat er op het dak zelf zo min mogelijk extra handelingen nodig zijn. Voor vragen over de opbouw onder de plaat, de klik en de klem verwijzen we u naar klikzink.com, en voor de dakhelling en de isolatie naar klikfels.com.