Klikzink
De beschermfolie op onze felsplaten is er niet voor de sier. Hij beschermt het vlak tegen krassen tijdens transport, tussen het moment dat de platen van de wals komen tot het moment dat ze op het dak of de gevel liggen. Die bescherming werkt maar een beperkte tijd goed, en daarna keert het om: dan wordt de folie zelf het probleem.
De vraag hoelang het duurt heeft geen vast antwoord in dagen of weken, en wie u dat wel geeft, kijkt niet naar uw situatie. Het hangt af van waar de platen liggen, hoeveel zon erop staat en hoe de folie is samengesteld. Een pallet platen die binnen in een loods staat, doet er in de praktijk weken over voordat er iets verandert. Diezelfde pallet, half uitgepakt op de steiger in de volle zon van een junimiddag, kan al na een paar dagen problemen geven. Het is dus geen kwestie van de kalender raadplegen, maar van kijken naar de plek waar het materiaal ligt.
De klok begint eigenlijk al te lopen bij de fabricage, niet bij de levering op de bouw. Onze felsbanen worden op de millimeter afgekort tussen de 450 en 8000 mm en gaan met folie erop de deur uit. Tot die platen daadwerkelijk verwerkt worden, telt elke dag mee, ook de dagen dat ze nog bij u op het terrein of in de loods staan te wachten op een ander onderdeel van het werk. Een aannemer die een grote partij vooraf laat leveren omdat dat logistiek beter past, moet er rekening mee houden dat de folie al onderweg is in zijn houdbaarheid voordat de eerste plaat wordt gelegd.
De tweede factor is warmte, en dan vooral de warmte die de plaat zelf vasthoudt. Staal onder folie in de zon wordt aanzienlijk warmer dan de omgevingstemperatuur. Bij een strak blauwe hemel kan het plaatoppervlak onder folie flink boven de dertig graden uitkomen, en dat is precies het punt waarop de lijmlaag van de folie begint te veranderen. Ze wordt zachter, kruipt in de structuur van de coating en wordt daardoor moeilijker te verwijderen. Dat is een geleidelijk proces: het gaat niet van goed naar onmogelijk in een uur, maar de kans neemt met elke zonnige dag toe.
Het is verleidelijk te denken dat u aan de veilige kant zit door de folie zo snel mogelijk te verwijderen, maar dat is niet zo. Zolang er nog gewerkt wordt op en rond het vlak, doet de folie precies waarvoor ze bedoeld is: ze voorkomt dat gereedschap, steigerbuizen of een vallende schroef een kras in het oppervlak maken. Een montageploeg die de folie er al af haalt voordat de laatste platen zijn gelegd, ontdekt vaak achteraf dat het net gelegde vlak toch beschadigingen heeft opgelopen doordat er nog materiaal over is versleept. Wij zien dat regelmatig gebeuren bij gevelwerk, waar de platen na montage nog een tijd worden aangeraakt door steigers en hijsmateriaal.
De juiste volgorde is dus: de folie blijft zitten tot het werk op en rond dat deel van het vlak klaar is, en gaat er dan zo snel mogelijk af, zeker als er zon op staat of gaat staan. Hoe u dat in de praktijk timet en in welke volgorde u dat over een heel dak of gevel aanpakt, leggen wij uit bij [wie het doet](/felsplaat/beschermfolie/wie-doet-het). Daar vindt u ook hoe u dat organiseert als er meerdere ploegen op hetzelfde werk actief zijn.
UV-straling is de andere kant van het verhaal naast de warmte. Zelfs op een bewolkte dag komt er UV door, en die straling breekt de lijmlaag van de folie langzaam af op moleculair niveau. Het resultaat daarvan is niet dat de folie loslaat, zoals u misschien zou verwachten, maar precies het omgekeerde: de lijm gaat een sterkere verbinding aan met de coating. Wat aanvankelijk bedoeld was als een tijdelijke, gemakkelijk te verwijderen laag, wordt dan een laag die u met kracht en eventueel met chemische hulpmiddelen los moet trekken, met het risico dat er restlijm blijft zitten of dat de coating erdoor beschadigt.
Dit proces verloopt sneller op platen die naar het zuiden zijn gericht en op momenten in het jaar dat de zonkracht hoog is. Een dak dat in april wordt gelegd, geeft u praktisch meer marge dan datzelfde dak in augustus. Dat is ook een van de redenen dat wij aanraden om, wanneer de planning het toelaat, verwerking in de volle zomer te vermijden voor het moment van folie verwijderen, en dat in ieder geval niet uit te stellen tot na het weekend als de vrijdagmiddag al bewolkt oogde maar het weekend zonnig wordt aangekondigd.
In de praktijk verandert de planning van een bouw vaker dan de weersvoorspelling. Platen die volgens schema binnen een week verwerkt zouden worden, liggen door een leverancier die achterloopt op een ander onderdeel, of door een bouwvak die ertussen valt, soms wekenlang te wachten. Dat is op zichzelf geen ramp, zolang de platen inclusief folie droog en niet in de volle zon liggen opgeslagen. Een pallet die binnen blijft of onder een dekzeil met voldoende ventilatie staat, houdt de folie in goede staat veel langer dan een pallet die buiten in de stapel blijft liggen wachten.
Waar het wel misgaat, is wanneer platen na aankomst los van de pallet op het dak worden gelegd, in de veronderstelling dat de rest van het werk er wel snel achteraan komt, en er dan toch een week overheen gaat voordat de volgende ploeg verschijnt. Die situaties, en hoe u ze voorkomt, komen uitgebreider aan de orde bij [wat er misgaat](/felsplaat/beschermfolie/wat-gaat-er-mis). Als u wilt weten hoe u vooraf al rekening houdt met een planning die kan uitlopen, leest u dat bij [wat je vooraf moet weten](/felsplaat/beschermfolie/vooraf-weten).
De folie zegt niets over de kleur of glans van het vlak daaronder; dat behandelen we op zinklook.com. Ze heeft ook geen invloed op hoe de klemmen onder de fels functioneren of op de ondergrond waarop u legt, wat aan de orde komt op klikzink.com. En de dakhelling of de opbouw achter de plaat, met de vraag of er condens kan ontstaan, staat op klikfels.com. Wilt u zonnepanelen op een felsdak, dan is solarfels.com de plek daarvoor.
Houd voor uzelf de vlakken die al klaar zijn apart in de planning: noteer wanneer de laatste ploeg daar is geweest en houd in de gaten hoeveel zon erop heeft gestaan sindsdien. Bij twijfel is eerder verwijderen altijd veiliger dan later, zolang het overige werk op dat vlak echt is afgerond. Heeft u platen die al langer liggen dan gepland, controleer dan een hoekje van de folie voordat u met de hele partij verdergaat; hoe u dat precies doet, leest u bij [hoe je het controleert](/felsplaat/beschermfolie/controleren). Twijfelt u over een concrete situatie op uw bouw, neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: wij denken kosteloos mee, ook over de planning van dit soort details op tekening.