Klikzink
Een felsplaat komt bij ons vandaan zonder gaten. Wij walsen de baan op de gevraagde lengte, tot op de millimeter, en daar hoort geen enkel boorgat bij. Toch wordt er op vrijwel elk dak of elke gevel wel eens door de plaat geboord, en de vraag wie dat doet komt bij ons vaker terug dan u zou denken. Het antwoord hangt af van wat er precies gebeurt, en dat leggen wij hier uit.
Als fabrikant leveren wij de plaat op maat: de juiste lengte, de juiste uitvoering van het vlak, de juiste kleur. Wat wij niet doen is de plaat op de bouwplaats bewerken. Er is bij ons geen aparte gatenboor-service voor doorvoeren die pas op de bouw duidelijk worden, en dat is ook niet gek: wij zien de situatie op het dak niet, en een gat op de goede plek boren kan alleen iemand die voor de plaat staat. Wat wij wel doen is meedenken op tekening, zonder dat daar kosten aan hangen. Staat er al op voorhand een doorvoer voor een ontluchting of een lichtkoepel getekend, dan kunnen wij de plaat daar desgewenst al op voorbereiden voordat hij de deur uitgaat. Dat scheelt werk op de steiger en het scheelt een handeling die achteraf altijd risicovoller is dan vooraf.
In de praktijk is het bijna altijd de dakdekker die met de boor in de hand staat. Dat gebeurt op het moment dat een leiding, een afvoerpijp, een lichtkoepel of een antenne door het dakvlak moet, en dat is nu eenmaal iets dat je pas op de bouw exact kunt bepalen: de positie van een doorvoer hangt af van wat er binnen in het gebouw ligt, en dat wijkt regelmatig een paar centimeter af van de tekening. De dakdekker meet uit, boort, en zorgt voor de afdichting rond het gat. Wij vertellen op deze site niet hoe dat gat precies wordt gemaakt of afgewerkt, want dat is verwerking en geen materiaalvraag; wilt u weten hoe zo'n gat wordt aangepakt, dan leest u dat op de pagina over [boren in de plaat](/felsplaat/boren). Wat wel een materiaalvraag is, en dus hier thuishoort, is wat er onder de boor moet liggen zodat de plaat het aankan.
Een felsplaat is 0,55 mm dik verzinkt staal met een coating erover. Dat is dun genoeg om met een gewone stap- of trapboor moeiteloos doorheen te gaan, maar ook dun genoeg om te vervormen als de plaat tijdens het boren kan doorbuigen. Boort iemand zonder ondersteuning in een vlak stuk plaat dat op een felsrol ligt of tussen twee steunpunten overspant, dan drukt de boorpunt de plaat eerst een paar millimeter naar binnen voordat hij er doorheen breekt. Het gat wordt dan ovaal in plaats van rond, de rand krult naar binnen, en op die opstaande braam gaat de coating stuk. Dat is precies de plek waar een gat later gaat lekken of waar roest het eerst grip krijgt.
Daarom moet er onder de plaat, precies op de plek waar geboord wordt, altijd een harde en vlakke ondergrond liggen: een stalen plaatje, een blok hout, of op de bouw vaak simpelweg de balk of gording waarop de felsplaat al rust. Belangrijk is dat dat steunpunt de plaat over de volle omtrek van het gat ondersteunt, niet alleen in het midden. Een dakdekker die eenmaal gemerkt heeft wat een ovaal, opstaand gat kost aan extra afdichtwerk, legt bij het volgende gat vanzelf iets onder de boorpunt. Wij noemen dat hier omdat het rechtstreeks met het materiaal te maken heeft: bij een dikkere plaat speelt dit veel minder, maar bij 0,55 mm staal is het verschil tussen een schoon en een vervormd gat vooral een kwestie van wat er tegenover de boor ligt.
Na het boren blijft er metaalspaan achter, en die spaan hoort niet op de plaat te blijven liggen. IJzerspaan roest snel, en op een gecoate ondergrond laat een roestende spaan al binnen een paar weken een bruin vlekje na dat niet meer weggaat. Even afvegen of met een kwastje wegborstelen, het liefst voordat het gaat regenen, voorkomt dat. Ook dat noemen wij hier omdat het over de plaat gaat en niet over hoe het gat verder wordt afgewerkt of aangesloten op een kraag of manchet; die stap hoort bij de bevestiging en de aansluiting, en die behandelen wij hier niet.
De opdrachtgever, meestal de eigenaar of de aannemer die de dakdekker inhuurt, gaat niet zelf boren, maar heeft wel een rol vooraf. Het is aan de opdrachtgever om op tijd duidelijk te maken welke doorvoeren er komen: hoeveel, waar ongeveer, en van welke diameter. Wordt dat pas op de bouw bekend, dan kan de dakdekker niet anders dan improviseren, en improviseren bij een boorgat in dun staal is precies waar vervorming ontstaat. Is de doorvoer al bekend voordat de platen besteld worden, dan kunnen wij daar bij het walsen al rekening mee houden, of in ieder geval kan de plaatlengte zo gekozen worden dat het gat niet net op een felsnaad of een overlap valt. Een opdrachtgever die vroeg in het traject al met zonnepanelen rekent, doet er goed aan dat gelijk te melden: de bekabeling daarvan vraagt vaak om een eigen doorvoer, en hoe dat precies zit staat uitgewerkt op solarfels.com.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt het verschil tussen deze twee routes duidelijk. Bij een loods waar de ventilatiekanalen al op de bouwtekening stonden, konden wij de platen op maat leveren met de doorvoerpositie al meegenomen in de plaatverdeling; de dakdekker moest op de bouw alleen nog uitmeten en boren, met een stukje multiplex onder de plaat als steun. Bij een vergelijkbare loods waar de installateur pas na het dekken van het dak besliste waar de afzuiging moest komen, moest er dwars door een net gelegde baan geboord worden, op een plek waar de gording net niet onder lag. Daar is een extra houten steun tussen de gording gezet, alleen om het gat schoon te krijgen. Dat werkte, maar het was een handeling meer dan nodig was geweest.
Weet u al dat er doorvoeren in het dak of de gevel komen, meld dat dan bij de bestelling zodat wij daar in de plaatverdeling rekening mee kunnen houden; dat kost u niets extra. Moet er onverwacht tijdens de uitvoering geboord worden, zorg er dan voor dat de dakdekker een hard, vlak steunpunt onder de boorpunt heeft liggen voordat hij aanzet, en veeg de metaalspaan na het boren direct weg. Voor de manier waarop het gat verder wordt gemaakt en afgedicht, en voor wat dat u kost en hoe lang het duurt, verwijzen wij u naar de andere pagina's in deze kennisbank over boren in de plaat.