Klikzink
Een felsbaan komt bij ons vandaan op de lengte die is besteld, tot op de millimeter afgekort in de werkplaats. Dat is de normale gang van zaken en verreweg de meeste banen gaan zo de deur uit: van 450 tot 8000 millimeter, precies op maat van de tekening. Toch komt het voor dat er op de bouw alsnog een baan korter moet. Een kopgevel blijkt een paar centimeter anders te zijn opgemeten dan op tekening stond, een aansluiting valt net anders uit dan gepland, of er is een restbaan over die nog ergens voor gebruikt moet worden. Dan is de vraag: wie doet dat, en waarmee.
Wat wij doen, is de plaat op maat leveren. Dat is ons deel van het werk en dat blijft ook zo als u met wisselende lengtes werkt: geeft u de maten door, dan komt elke baan aangepast aan. Daar hoort ook bij dat we meedenken op de tekening als de maatvoering nog niet helemaal vaststaat, zonder dat dat iets kost. Dat voorkomt al een groot deel van het latere afkorten op de bouw, simpelweg omdat de plaat al klopt voor hij aankomt.
Wat de dakdekker doet, is de plaat leggen, felsen en de laatste passingen maken. Een paar millimeter verschil tussen wat er op de tekening stond en wat er in werkelijkheid ligt, hoort bij het vak en daar is de dakdekker op toegerust. Voor dat soort kleine correcties is een handschaar of een knabbelschaar het gereedschap: die knippen de plaat zonder hem op te warmen en zonder de coating verderop te beschadigen. Dat is dezelfde afweging die terugkomt in het overzicht van wat u vooraf moet weten over afkorten op de bouw: met welk gereedschap het wel kan, en met welk gereedschap niet.
Wat de opdrachtgever zelf moet regelen, is de juiste maatvoering vooraf en de communicatie als daar tijdens de bouw van wordt afgeweken. Wij kunnen niet zien dat een dakvlak in werkelijkheid tien centimeter langer is dan op de tekening; dat moet worden doorgegeven, het liefst voordat de banen zijn geknipt. Een opdrachtgever die zelf beslist om ter plekke te laten inkorten, moet ook weten wat dat behelst en wat het betekent voor de rand van de plaat. Dat is precies waar de vraag van wie het doet in de praktijk misgaat: niet omdat niemand het wil doen, maar omdat niemand vooraf heeft afgesproken wie verantwoordelijk is voor de maat op de dag dat de plaat wordt gelegd.
De reden dat dit onderscheid ertoe doet, zit in het gereedschap. Een doorslijpschijf haalt door wrijving een hoge temperatuur op de snijkant, en die hitte doet twee dingen tegelijk: de organische coating aan weerszijden van de snede verbrandt, en de zinklaag eronder smelt weg over een paar millimeter breed. Wat er dan overblijft, is een rand van kaal staal zonder bescherming. Dat staal roest, ook al is de rest van de plaat verzinkt en gecoat volgens de normale opbouw van 275 gram zink per vierkante meter aan beide kanten met daarover de 50 micrometer dikke laag Pural BT. Een gladde felsplaat met verstijvingsril of micro-lines aan het oppervlak verandert daar niets aan; de kwetsbare rand zit aan de kant, niet in het vlak.
Bij ons in de werkplaats gebeurt het afkorten dan ook nooit met een slijptol. We knippen op de walsmachines, op de millimeter, en de rand die daaruit komt is recht en zonder hittezone. Datzelfde principe geldt op de bouw: knippen of scharen, niet slijpen. Een dakdekker die dat weet, corrigeert een baan met de handschaar en heeft er verder geen omkijken naar. Een aannemer die het niet weet, grijpt naar de haakse slijper die toch al op de bouwplaats staat, en heeft dan een paar weken later een roestrand op een verder onberispelijk dak. Wat er in dat geval misgaat, en waarom dat pas na verloop van tijd zichtbaar wordt, leest u uitgebreider terug bij wat er kan misgaan bij het afkorten op de bouw.
Een aparte situatie is de restbaan: een stuk plaat dat overblijft nadat de hoofdmaten zijn gelegd, en dat nog ergens voor gebruikt kan worden, bijvoorbeeld bij een kleine gootaansluiting of een stukje gevel achter een dakkapel. Zo'n restbaan is met een handschaar prima verder in te korten, mits de fels aan de zijkant intact blijft en er voldoende werkende breedte overblijft om de klemmen goed te laten pakken. De werkende breedte van 475 millimeter is daarbij het uitgangspunt: knip een baan te ver in, en de klem heeft simpelweg niet genoeg materiaal meer om op te vatten. Hoe die klem precies grip krijgt op de fels en in welke volgorde de banen op de ondergrond komen te liggen, staat beschreven op klikzink.com; dat is bevestigingswerk en dat hoort niet op deze pagina thuis.
Bij een restbaan is het ook verstandig om te kijken of het na inkorten nog wel zin heeft dat stuk te gebruiken, of dat het gewoon een nieuwe, op maat bestelde baan wordt. Bij een dakvlak vanaf zes graden helling telt elke naad en elke fels mee voor de dichtheid van het geheel, en een te krap ingekorte restbaan is vaak meer gedoe dan een nieuwe plaat die in de juiste lengte binnenkomt.
De meeste discussies over wie het afkorten mag doen, ontstaan pas op het moment dat het al nodig is: er ligt een baan, de maat klopt niet, en er moet snel een besluit vallen. Dat besluit valt beter als het al genomen is voordat de plaat er ligt. Geef bij twijfel de definitieve maten zo laat mogelijk in het bouwproces aan ons door, wanneer de opmeting op de bouw al heeft plaatsgevonden. Dat scheelt naderhand afkorten vrijwel helemaal, en de plaat komt dan al in de lengte die nodig is.
Blijft er toch een correctie nodig, dan is de vuistregel simpel: kleine correctie, handschaar, dakdekker doet het zelf; grote correctie of een compleet nieuwe maat, terug naar ons voor een nieuwe baan op de millimeter. Wat daar precies tussenin valt en hoelang zo'n aanvullende levering dan duurt, hangt af van de planning op dat moment; daarover leest u meer bij hoelang het afkorten op de bouw duurt.
Wilt u weten of uw dakvlak met de standaardmaten uitkomt, of overweegt u om met wisselende lengtes te werken zodat er op de bouw minder hoeft te worden aangepast? Neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede. We denken kosteloos mee op de tekening en sturen desgewenst monsters van de drie beschikbare kleuren mee, zodat u met de juiste maten en de juiste verwachtingen de bouw in gaat.