Klikzink
Onze felsbanen leveren we op maat, op de millimeter afgekort in de fabriek. Dat blijft de beste manier om aan de juiste lengte te komen: geen gedoe op de steiger, geen risico op een verkeerde snede, en een rechte kant die precies past in de fels van de buurbaan. Toch komt het voor dat een baan die al op de bouw ligt, alsnog een stukje korter moet. Een maat is verkeerd doorgegeven, een aansluiting op een schoorsteen valt anders uit dan getekend, of een laatste baan aan de kop van het dak moet worden aangepast aan de situatie zoals die ter plekke blijkt te zijn. In dat soort gevallen wordt er op de bouw gesneden, en dan is het van belang om te weten wat daarvoor nodig is en wat niet.
Het begint met de vraag wie de plaat gaat afkorten en waarmee. Niet elk stuk gereedschap dat metaal doorknipt, is geschikt voor een felsplaat met een coating. De coating van 50 micrometer en de zinklaag daaronder zijn er niet voor niets: die twee laten samen bepalen hoe lang de plaat weerstand biedt aan weer en wind. Een snede die deze laag over de volle lengte beschadigt, tast precies dat op waar de plaat het van moet hebben. Daarom is de keuze van het gereedschap niet een kwestie van wat er in de bus ligt, maar een keuze die van invloed is op de plaat zelf.
Voor het knippen van een felsplaat op de bouw is een knabbelschaar of een plaatschaar de aangewezen keuze. Deze werktuigen knippen het staal zonder het op te warmen, en zonder metaalspaanders die zich in de coating vastzetten. Een knabbelschaar werkt met een op- en neergaand mes en is geschikt voor rechte sneden over de volle breedte van de baan; een plaatschaar, hand- of elektrisch, doet vergelijkbaar werk en is handig bij kortere stukken of bij het bijwerken van een hoek. Beide werken koud, en dat is precies wat een felsplaat nodig heeft: de plaat is immers koud vouwbaar tot -15 graden, en diezelfde eigenschap maakt hem ook geschikt om koud te knippen zonder dat het materiaal gaat trekken of vervormen.
Waar een doorslijpschijf op een haakse slijper wél snel en makkelijk lijkt, richt hij juist de schade aan die u wilt voorkomen. Een doorslijpschijf werkt met hoge snelheid en veel wrijvingswarmte. Die warmte brandt de coating langs de hele snijkant weg en tast de onderliggende zinklaag aan over een strook die vaak breder is dan de snede zelf. Vonken van het slijpen slaan bovendien op het omliggende plaatoppervlak, waar ze kleine brandpuntjes in de coating achterlaten die na verloop van tijd gaan roesten. Op de bouw zien we dat een aannemer die voor het eerst met felsplaten werkt, geneigd is de slijper te grijpen omdat die nu eenmaal in de gereedschapskist ligt; het resultaat is een rand die weliswaar recht is, maar die op termijn eerder aantast dan het zichtbare deel van de plaat.
Naast het juiste knipgereedschap is een paar andere zaken de moeite waard om vooraf te regelen. Een rechte meetlat of een telescopische maatstok is nodig om de nieuwe maat exact over te brengen op de plaat, bij voorkeur op twee punten zodat een schuine snede wordt voorkomen. Een viltstift of een krijtlijn maakt de te knippen lijn zichtbaar zonder de plaat te beschadigen; een scherp krasje met een schroevendraaier of een mes hoort daar niet bij, want dat is zelf al een beschadiging van de coating voordat er iets is afgekort.
Handschoenen zijn geen overbodige luxe: de snijkant van een afgeknipte felsplaat is scherp, en dat blijft zo tot de rand is afgewerkt. Een stevige onderlegger, zoals een werkbok of twee steigerplanken, voorkomt dat de plaat doorbuigt tijdens het knippen, wat anders leidt tot een golvende snede in plaats van een rechte. En om de rand na het afkorten te beschermen, is een bijwerkmiddel voor de snijkant verstandig bij de hand te hebben; verzinkt staal corrigeert een klein beetje zelf dankzij het zink dat aan de rand zit, maar een blanke snijkant blijft een kwetsbaar punt dat aandacht verdient.
Het afkorten van een baan van 475 mm breed is in principe het werk van één persoon, zeker bij een plaatschaar met een handvat. Bij het knippen van langere stukken, of bij een baan die al gedeeltelijk is gemonteerd en dus moeilijk te verplaatsen is, werkt het prettiger met twee man: één die de plaat vasthoudt en op maat houdt, en één die knipt. Dat voorkomt dat de plaat tijdens het knippen verschuift en de snede scheef wegloopt.
Waar mogelijk verdient het de voorkeur om de plaat van de ondergrond te tillen en op een stabiele ondergrond af te korten, in plaats van hem op de gordingen te laten liggen. Dat geeft niet alleen een rechtere snede, maar voorkomt ook dat er bij het knippen spanning op de fels komt die al is aangebracht op een naastliggende baan. Voor de volgorde waarin de banen worden gelegd en hoe de klemmen daarbij een rol spelen, verwijzen we naar wat wij beschrijven over de bevestiging op klikzink.com; dat is een andere stap dan het afkorten zelf, maar de twee raken elkaar wel op de bouw.
Niet elke situatie waarin een maat niet klopt, is een situatie waarin u zelf moet gaan knippen. Bij grotere afwijkingen, of wanneer de rand na het afkorten zichtbaar blijft in het vlak van het dak of de gevel, is het vaak beter om een nieuwe plaat op de juiste maat te laten leveren. Onze walsmachines korten op de millimeter af, van 450 tot 8000 mm, en een tekening met de juiste maat kost niets om na te rekenen. Wanneer precies wel en wanneer precies niet zelf afkorten de voorkeur heeft, werken we verder uit op de pagina over [wanneer u het beter niet doet](/felsplaat/afkorten-op-de-bouw/beter-niet).
Ook is het goed te weten dat een verstijvingsril of een vlak met micro-lines het knippen niet moeilijker maakt, maar wel vraagt om een rechte lijn die precies evenwijdig aan de ril loopt; een schuine snede door een ril heen valt sneller op dan een schuine snede in een vlakke plaat. Dat is een detail dat vooral telt bij het zicht op de gevel, en voor de vraag hoe dat oogt verwijzen we naar zinklook.com.
Als er op de bouw een baan alsnog korter moet, weet u nu wat daarvoor nodig is: een knabbelschaar of plaatschaar, een goede meetlat, een stabiele ondergrond om op te werken en bij voorkeur een tweede paar handen voor de langere stukken. Een doorslijpschijf laat u liggen, want die maakt de coating en de zinklaag kapot over de hele snijkant en dat betaalt zich terug in een rand die eerder gaat roesten. Twijfelt u of afkorten op de bouw in uw situatie de beste oplossing is, of wilt u liever een plaat op de exacte maat laten leveren? Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: we rekenen een tekening kosteloos na en leveren de platen op de millimeter afgekort, zodat er op de bouw niets meer hoeft te worden bijgesneden.