Klikzink
Op vrijwel elke bouwplaats ligt al metaal voordat de felsplaat er komt: een loden loodslabbe rond een doorvoer, een koperen bliksemafleider, restanten van ongelegeerd staal van steigers of bouwbeslag. Voordat u begint met leggen is het goed te weten welk contact onschuldig is en welk contact u actief moet voorkomen. Dat vraagt geen ingewikkeld gereedschap, maar wel dat de juiste dingen op het moment zelf binnen handbereik liggen, en dat de ploeg weet waarom.
Het probleem heet galvanische corrosie en het ontstaat zodra twee verschillende metalen elkaar raken in aanwezigheid van vocht. Het ene metaal offert zichzelf op ten gunste van het andere, en bij een gecoate, verzinkte stalen felsplaat is dat metaal meestal de plaat. Hoe groter het verschil in edelheid tussen de twee metalen, hoe sneller dat proces gaat. Koper en lood staan qua edelheid ver van verzinkt staal af, en dat is precies waarom deze twee de aandacht verdienen. Ongelegeerd staal, zoals een stalen bouwhaak of een restant wapeningsstaal, staat juist dicht bij verzinkt staal en veroorzaakt in de praktijk zelden meetbare schade aan de plaat zelf, al kan het wel vlekken en roestvorming aan het oppervlak geven die u liever niet op een zichtbaar vlak heeft.
Als er koperen of loden onderdelen in de buurt van de felsplaat komen, of daar al liggen, dan heeft u drie dingen nodig voordat de eerste baan gelegd wordt: een scheidingslaag, de juiste bevestigingsmiddelen en iemand die de tekening kent. De scheidingslaag is meestal een kunststof folie, een bitumineuze tape of een geïmpregneerde vilt, aangebracht tussen het andere metaal en de felsplaat op elke plek waar ze elkaar zouden kunnen raken of waar afstromend water van het ene metaal over het andere kan lopen. Denk aan een koperen hemelwaterafvoer die over een felsdakvlak uitmondt: niet alleen direct contact is een probleem, ook het water dat over de koperen rand naar beneden loopt en daarna over de plaat spoelt, neemt koperdeeltjes mee die op de plaat neerslaan. Dat heet afspoelcorrosie en die ziet u vaak eerder dan directe contactcorrosie, als een lijn van roestvlekken onder de koperen onderdelen.
Wie dat weet, controleert bij de start van een klus niet alleen de felsplaten zelf, maar ook wat er al op het gebouw hangt: een bliksemafleiding, een oude koperen dakrand die blijft liggen, loden slabben rond schoorstenen. Dat is werk voor de voorman of de projectleider, niet voor de eerste monteur die toevallig als eerste op het dak staat, want de beslissing waar een scheidingslaag komt hoort in de planning en niet in de improvisatie.
Voor het aanbrengen van een scheidingslaag heeft u geen specialistisch gereedschap nodig: een scherp mes, een borstel om het oppervlak stofvrij te maken, en voldoende rolbreedte om overlappingen zonder kieren te leggen. Reken op een extra kwartier tot half uur werk per aansluiting waar een ander metaal in het spel is, en zorg dat er iemand op de klus is die dat kwartier ook daadwerkelijk neemt in plaats van de scheidingslaag over te slaan omdat de planning druk staat. Bij een dakrand met een koperen daktrim bijvoorbeeld, is het verleidelijk om de felsplaat er gewoon tegenaan te leggen; die extra stap met de tape voorkomt dat u over twee jaar een garantiediscussie heeft over roestvlekken die niemand kan verklaren zonder te weten wat er onder de rand verstopt zat.
Houd er ook rekening mee dat bevestigingsmateriaal meetelt. Een schroef of klemsysteem van het verkeerde metaal, direct in contact met zowel de felsplaat als een koperen onderdeel, werkt als een kleine galvanische cel die het probleem juist versnelt in plaats van oplost. Welke klem en bevestiging bij verzinkt staal horen, en in welke volgorde die op de bouw aan de beurt komen, leggen wij uit op klikzink.com; dat is ook de plek om te checken of het bevestigingsmateriaal dat u al op de bouwplaats heeft liggen, geschikt is voor deze situatie of dat er iets anders besteld moet worden.
De vuistregel is simpel: koper en lood in direct of indirect contact met verzinkt staal zijn een probleem, ongelegeerd staal doorgaans niet. Maar er zijn twee situaties waarin ook die vuistregel u niet zomaar geruststelt. De eerste is een dakvlak waar veel water langdurig blijft staan, zoals bij een zeer lage helling; daar werkt vocht als geleider en versnelt het elk contact, ook een dat op een steil dak jarenlang onschuldig zou blijven. Vragen over minimale dakhelling en waterafvoer horen bij het ontwerp van de opbouw, en dat behandelen wij op klikfels.com, niet hier.
De tweede situatie is een dak waar later zonnepanelen bijkomen. De montageframes voor panelen zijn vaak van aluminium, en de bevestigingsbeugels daarvan bevatten soms onderdelen van weer een ander metaal. Als u nu al weet dat er later panelen komen, is het handig dat bij de planning van de scheidingslagen mee te nemen, zodat u niet over een jaar het dak weer open moet maken. Alles over de combinatie van felsdak en zonnepanelen vindt u op solarfels.com.
Voordat u een baan felsplaat legt op een dak waar al metaal ligt of nog bijkomt, loopt u dus drie dingen langs: is er koper of lood in de buurt, direct of via afstromend water; ligt er voldoende scheidingsmateriaal en gereedschap om dat op elke aansluiting toe te passen; en is er iemand op de klus die weet waarom die extra stap er is. Dat is geen zwaar werk, maar wel werk dat u vooraf plant en niet gaandeweg verzint. Hoe u de plaat vervolgens precies inmeet en aflegt op de bouw, staat beschreven bij hoe u de plaat afkort op de bouw en bij de juiste baanlengte bepaalt, zoals wij uitleggen bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/baanlengte-bepalen/afkorten-op-de-bouw); dat is een andere stap in het proces, maar wel een die u pas zonder zorgen doet als u weet dat de ondergrond en de aansluitingen goed zijn voorbereid, zoals wij bespreken bij [gereedschap kiezen bij het bepalen van de baanlengte](/felsplaat/baanlengte-bepalen/gereedschap).
Heeft u een tekening met een lastige aansluiting, een dakrand met oud koper of een loodslabbe die blijft liggen? Stuur de tekening naar Klikzink, Boylestraat 22 in Ede; meedenken over de juiste voorbereiding kost niets, en op verzoek sturen wij ook monsters mee zodat u op de bouwplaats zelf kunt zien hoe de plaat en het scheidingsmateriaal samen liggen.