Klikzink
Een felsbaan komt als rol of als afgekorte plaat op de bouw. Vanaf dat moment ligt de verantwoordelijkheid voor hoe hij wordt opgeslagen en gelegd bij de ploeg die hem verwerkt. Dat klinkt vanzelfsprekend, maar in de praktijk is het precies het punt waar het misgaat: niet omdat het materiaal niet deugt, maar omdat er niet was voorbereid op wat er met een stapel platen gebeurt zodra ze een nacht op de bouwplaats staan.
De onderkant van de plaat is geen afgewerkte kant. Aan de bovenkant zit de coating die tegen weer en wind moet, aan de onderkant zit verzinkt staal dat vocht gewoon aantrekt zodra de omstandigheden daarvoor zijn. Als platen gestapeld liggen, of als de folie waarin ze verpakt zijn te lang dicht blijft terwijl er temperatuurverschil optreedt, ontstaat er condens tussen de platen. Dat gebeurt aan de achterzijde, onzichtbaar, tot iemand de bovenste plaat optilt en een waas van vocht ontdekt op de plaat daaronder. Wat dit voor de opbouw onder het dak betekent en hoe u dat beoordeelt, leest u bij klikfels.com; hier gaat het over wat u praktisch klaar moet hebben staan om dit te voorkomen voordat het zo ver komt.
Het begint met de vraag of de ploeg kan doen wat er die dag gevraagd wordt. Felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden, dus temperatuur is zelden het probleem. Wat vaker ontbreekt is het juiste gereedschap voor de fels zelf: een handmatige of elektrische felsmachine om de opstaande naad van 35 mm dicht te maken, een rubberhamer om de plaat bij te werken zonder de coating te beschadigen, en voldoende klemmen als de ondergrond dat vraagt. Hoe die klem precies onder de fels komt en in welke volgorde u de baan bevestigt, leggen we uit op klikzink.com. Voor deze pagina is vooral van belang: als het gereedschap er niet is als de rol wordt afgeladen, staat die rol te wachten, en wachten is precies het moment waarop vocht een kans krijgt.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een loods met een lengte van 40 meter werden de felsbanen op maat besteld, tot 8000 mm afgekort. De rollen kwamen op een vrijdag aan, de felsmachine werd pas op maandag gehuurd. Het weekend tussendoor was vochtig, de platen lagen op pallets onder een dekzeil dat 's nachts condens naar binnen liet slaan. Op maandag was de onderste helft van de stapel nat aan de achterzijde. Niet onherstelbaar, maar wel een halve dag extra werk om alles droog te krijgen voordat er gelegd kon worden. Dat had voorkomen kunnen worden door het gereedschap op de dag van levering al gereed te hebben.
Een baan van 475 mm werkende breedte en tot 8000 mm lang is met twee man goed te tillen, maar bij grotere oppervlakken telt vooral de tijd tussen het lossen van de vrachtwagen en het moment dat de eerste baan ligt. Hoe langer platen liggen te wachten, opgestapeld, ingepakt, in de zon of in de kou, hoe groter de kans dat er ergens temperatuurverschil ontstaat tussen platen die tegen elkaar liggen. Dat verschil is precies wat condens aan de achterzijde veroorzaakt.
Daarom is de vraag niet alleen "hebben we genoeg mensen", maar "hebben we genoeg mensen om door te werken zodra de rol er ligt". Bij een dak van 5 kg per m2 en een oppervlak van enkele honderden vierkante meters loont het om met drie of vier man te beginnen, ook als twee man het rekenkundig afkunnen. Zo blijft er geen stapel platen liggen te wachten op de volgende dag, en dus geen nacht waarin vocht zich tussen de lagen kan verzamelen.
Naast gereedschap en mankracht is er de fysieke ruimte. Een rol van 8000 mm heeft een rechte, droge ondergrond nodig om af te rollen zonder dat hij in contact komt met vuil of vocht van de bouwplaats zelf. Leg vooraf pallets of een schoon dekzeil neer, niet pas op het moment dat de vrachtwagen er staat. Regel ook een tussentijdse opslagplek die droog en geventileerd is voor het geval niet alle platen op dezelfde dag verwerkt kunnen worden — een dichte container zonder ventilatie werkt averechts, omdat daar juist het temperatuurverschil ontstaat dat tot condens leidt.
Denk ook aan de volgorde van levering. Als u weet dat de kopgevel als laatste aan de beurt is, laat die platen dan ook als laatste leveren, of zorg dat ze apart en beter geventileerd liggen dan het materiaal dat morgen al gelegd wordt. Klikzink werkt op maat en denkt daarin mee: een tekening met de bouwvolgorde erop kost niets extra en helpt om de levering aan te laten sluiten op wat er die week daadwerkelijk gelegd kan worden. Zo voorkomt u dat er platen drie weken liggen te wachten voordat de laatste band aan de beurt is.
Voordat de eerste baan gelegd wordt, is het te doen om een paar dingen na te lopen die niets met de plaat zelf te maken hebben, maar met de dag waarop u werkt. Is er neerslag geweest die de opslagplek vochtig heeft gemaakt? Is de folie om de rollen nog intact, of is die al opengesneden en heeft er buitenlucht bij gekund voordat het weer dichtgevouwen werd? Staat de zon op de stapel platen zodat de bovenste laag warmer is dan de onderste? Dat soort vragen kost twee minuten en bepaalt of u zonder zorgen kunt beginnen of eerst een uur moet wachten tot de temperatuur van de stapel gelijk is aan die van de buitenlucht.
Dit is ook het moment om te bedenken wat er met een gebouw als geheel gebeurt: hoe de opbouw onder de plaat is samengesteld en welke rol condens daar speelt, staat op klikfels.com, en hoe de plaat er straks uit gaat zien op de gevel behandelen we niet hier maar op zinklook.com. Op deze pagina gaat het puur om wat er praktisch klaarstaat op de dag dat u begint: gereedschap, genoeg mensen om door te werken, een droge ondergrond en een leveringsvolgorde die aansluit op de bouwvolgorde.
Als u dat op orde heeft, kunt u bestellen op de lengte die de bouw vraagt en beginnen zodra de rol er ligt. Heeft u twijfels over de opbouw onder het dak of over hoe de plaat aan de kopgevel wordt afgewerkt, dan denken wij daarin mee op tekening, zonder kosten, en kunt u vooraf een monster van elke kleur opvragen om te zien hoe het materiaal er in het echt uitziet voordat de eerste vrachtwagen de bouwplaats op rijdt.