Klikzink
Een felsplaat heeft een bovenkant die zichtbaar en beschermd is, en een achterkant die dat niet is. Bij Klikzink krijgt de bovenzijde de coating GreenCoat Pural BT: een organische laag van 50 micrometer op Sendzimir verzinkt staal, 275 gram zink per vierkante meter, aan beide zijden. Die zin is belangrijk voor dit onderwerp: de verzinklaag zit aan beide zijden, de organische coating zit maar aan één kant. De achterkant van de plaat is dus wel verzinkt, maar niet gecoat. Dat is geen fout in het product, dat is hoe felsplaten worden gemaakt, en het is precies de reden waarom de vraag naar condens aan de achterzijde zo vaak terugkomt.
De verzinklaag beschermt het staal tegen roest, en dat doet hij goed: 275 gram per vierkante meter is een substantiële laag die tegen incidenteel vocht bestand is. Wat de verzinklaag niet doet, is de plaat waterdicht of vochtongevoelig maken zoals de gecoate voorzijde dat wel is. Als er structureel condens tegen de achterzijde blijft staan, zonder dat het kan verdampen of wegvloeien, dan verandert dat de zink over tijd. Dat proces heet witroest, en het is een reactie van het zink met vocht die in het begin cosmetisch is maar bij aanhoudende blootstelling wel degelijk aantast. Eén regenachtige nacht doet niets. Vocht dat wekenlang op één plek blijft staan, is een ander verhaal.
De achterkant is dus prima bestand tegen vocht dat kort aanwezig is en weer weg kan. Het probleem zit in de combinatie van vocht en stilstand. Een plaat die na montage nog even vochtig is aan de onderzijde omdat hij buiten heeft gelegen, is niet erg. Een plaat waaronder zich structureel condens vormt omdat de opbouw eronder daar aanleiding toe geeft, is een heel andere situatie, en die situatie ontstaat niet door de plaat maar door wat daaronder gebeurt.
Of er onder een felsdak condens ontstaat, en hoeveel, hangt af van de dakopbouw: isolatie, dampremmende laag, ventilatieruimte, en de temperatuurverschillen die daardoor ontstaan tussen binnen en buiten. Dat is precies het domein van [de technische randvoorwaarden rond dakhelling en isolatieopbouw](https://klikfels.com), waar wij niet over schrijven omdat het niet over de plaat zelf gaat maar over wat eronder ligt. Wij kunnen op deze site wel vertellen wat er met het materiaal gebeurt als er vocht tegenaan komt, maar niet of, waar en hoeveel condens er in een specifieke opbouw zal ontstaan. Dat verschilt per project, per isolatiedikte en per klimaatzone, en een aannemer die daar zekerheid over wil, moet dat op tekening laten narekenen, niet op deze pagina laten geruststellen.
Wat wij wel kunnen zeggen is dit: de plaat zelf verandert niet van eigenschappen naargelang de opbouw. Dezelfde 0,55 mm stalen band, met dezelfde verzinklaag aan de achterzijde, ligt op een goed geventileerd dak net zo goed als op een dak waar de opbouw minder gunstig is. Het verschil zit niet in de plaat, het zit in hoe lang en hoe vaak die achterzijde met vocht in aanraking komt, en dat wordt bepaald door de laag die eronder ligt, niet door het staal erboven.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een loods met een matig geïsoleerd dak en een dampremmende laag die niet overal goed aansloot, ontstond op enkele plekken structurele condensvorming tegen de onderzijde van de platen. Na een paar jaar was daar lichte witroest te zien op exact die plekken, en nergens anders op hetzelfde dak. De platen waren niet anders dan elders op het gebouw; de opbouw eronder was op die plekken anders. Dat is de kern van dit onderwerp: de plaat reageert overal gelijk, de opbouw bepaalt of die reactie zich voordoet.
Ook vóór montage is de achterzijde de kant om op te letten. Platen die nog verpakt op de bouwplaats liggen, kunnen tussen de lagen vocht vasthouden als ze niet droog en geventileerd worden opgeslagen. Dat is geen probleem van het materiaal maar van de opslag: leg pakketten niet vlak op een natte ondergrond, houd ze van de grond af, en laat verpakkingsfolie niet wekenlang dicht liggen als er vocht onder kan blijven staan. Zodra platen gemonteerd zijn en de achterzijde vrij kan ademen naar de ruimte eronder, is er in de meeste opbouwen niets aan de hand.
Bij het felsen zelf, dat wij koud kunnen doen tot -15 graden, verandert er niets aan de achterzijde: de bewerking raakt de fels, niet de vlakke onderzijde van de baan. Ook het lichte verschil in uitzetting ten opzichte van zink, waar felsplaat ongeveer half zoveel beweegt, heeft geen invloed op hoe de achterzijde met vocht omgaat. Dat is een kwestie van maatvastheid bij temperatuurwisseling, niet van vochtbestendigheid.
Omdat condens aan de achterzijde een onderwerp is met veel praktische kanten, hebben wij dat opgesplitst. Wilt u weten wat er misgaat als het wel structureel optreedt, dan leest u dat apart. Wilt u weten wat vooraf al vastligt en wat u tijdens de bouw nog kunt beïnvloeden, dan is dat ook een eigen pagina, net zoals wij uitleggen bij [wat je vooraf moet weten over condens aan de achterzijde](/felsplaat/condens-achterzijde/vooraf-weten). Voor de vraag wie dit in de praktijk beoordeelt en oplost, verwijzen wij naar de pagina die dat behandelt, en voor de vraag hoe u het zelf kunt controleren op een lopend project geldt hetzelfde, zoals te vinden is via [hoe je condens aan de achterzijde controleert](/felsplaat/condens-achterzijde/controleren).
Voor de garantie op de plaat is het onderscheid tussen incidenteel vocht en structurele condens ook relevant, en dat behandelen wij op de pagina die daarover gaat. Vragen die een opdrachtgever hierover vaak stelt, en hoe u die kunt beantwoorden zonder zelf de dakopbouw te moeten narekenen, staan eveneens apart uitgewerkt.
Als u een felsplaat besteld heeft of gaat bestellen en zich afvraagt of de achterzijde tegen uw specifieke situatie bestand is, kijk dan eerst naar de opbouw onder het dak: ventilatie, dampremming en isolatie bepalen of er condens ontstaat, niet de plaat. Voor die technische afweging verwijzen wij naar klikfels.com. Voor vragen over de plaat zelf, de levering op maat of het meedenken op tekening, kunt u terecht bij Klikzink, Boylestraat 22 in Ede; dat meedenken kost niets en wij kunnen u ook de drie beschikbare kleuren als monster toesturen zodat u het materiaal zelf in handen heeft voordat u bestelt.