Klikzink
De onderkant van een felsplaat is geen afgewerkte kant. Er zit geen coating op zoals aan de bovenzijde, alleen de verzinklaag van 275 gram per vierkante meter die aan beide zijden van de plaat is aangebracht. Die verzinklaag beschermt het staal tegen corrosie, maar ze is niet gemaakt om structureel met vocht in contact te staan. Als er aan de achterzijde condens ontstaat en dat vocht kan niet weg, dan staat het daar wél tegenaan, dag na dag. Dat is de kern van de vraag die wij hier beantwoorden: wanneer zet u door met leggen, en wanneer wacht u liever tot de opbouw eronder klaar is voor wat er van boven aankomt.
Condens aan de achterzijde is geen gebrek van de plaat zelf. Het is een gevolg van temperatuurverschil: de bovenzijde van de felsplaat koelt 's nachts sneller af dan de lucht daaronder, en als die lucht vochtig genoeg is, slaat het vocht neer tegen de koudste kant die het tegenkomt. Bij een felsplaat is dat de achterzijde. Of dat gebeurt, en hoeveel, hangt af van de opbouw onder de plaat: is er een ventilerende luchtspouw, ligt er een damprem, hoe goed is de isolatie aangesloten. Dat zijn vragen over de constructie, en die beantwoorden wij niet hier. Daarvoor verwijzen we u naar klikfels.com, waar de technische randvoorwaarden en de opbouw van het dak aan de orde komen.
Wat wij wel kunnen vertellen is wat er met de plaat gebeurt als die opbouw niet op orde is, en waarom dat voor u een reden kan zijn om het leggen even uit te stellen in plaats van door te zetten.
Een enkele nacht condens, die overdag weer opdroogt omdat de luchtspouw goed ventileert, doet een verzinkte plaat niets. Dat is normaal gedrag van elk metalen dak en daar is de plaat op gebouwd. Het wordt anders zodra het vocht niet meer wegkomt: bijvoorbeeld omdat de spouw dichtgestopt is met isolatiemateriaal dat tegen de plaat aan ligt, of omdat er geen spouw is aangelegd terwijl de opbouw dat wel vereiste. Dan blijft het condensvocht liggen tegen de achterzijde, soms weken achtereen, en dat is een andere situatie dan een nachtelijke vochtfilm die vanzelf verdwijnt.
Staand vocht tegen verzinkt staal versnelt de aantasting van de zinklaag. Dat gaat niet in dagen, maar de klok begint wel te lopen zodra de plaat ligt. Een dakdekker die op de bouw merkt dat de onderconstructie nog niet ventileert zoals bedoeld — bijvoorbeeld omdat de spouwlatten nog niet zijn aangebracht, of omdat de isolatie tot tegen de dakplaat is opgestapeld in plaats van vrij te liggen — doet er goed aan om dat probleem eerst te laten oplossen voordat de felsbanen erop komen. Wachten met leggen kost een dag of een week. Een plaat die drie maanden tegen stilstaand vocht heeft gelegen, kost u meer dan die week, en dat probleem lost u niet meer op door de spouw achteraf nog te ventileren.
Er is een onderscheid dat op de bouw vaak over het hoofd wordt gezien: de felsbanen die nog op de pallet liggen te wachten op montage, en de platen die al gelegd zijn maar waarvan de onderconstructie nog niet af is. Bij opslag gaat het om platen die tegen elkaar aan liggen, waar vocht kan intrekken tussen de lagen als de pallet buiten in de regen staat. Dat is een ander risico dan condens aan de achterzijde van een gelegde plaat, en wij behandelen dat afzonderlijk als [wat er misgaat](/felsplaat/condens-achterzijde/wat-gaat-er-mis) bij verkeerde opslag.
Hier gaat het om de plaat die al ligt, vastgeklemd onder de fels, met de achterzijde naar de constructie toe. Op dat moment kunt u niet meer even de pallet verplaatsen of een zeil erover leggen. De plaat ligt, en wat er onder gebeurt, gebeurt. Dat is precies waarom de beslissing om wel of niet te leggen vóór het leggen genomen moet worden, niet erna.
In de praktijk zijn er een paar situaties waarin doorzetten geen goed idee is. De eerste is wanneer de ventilerende spouw nog niet aangelegd is maar wel deel uitmaakt van het ontwerp. Dat gebeurt vaker dan u zou denken: de planning loopt achter, de dakdekker staat al met de felsbanen op de steiger, en de vraag is of hij vast begint. Als de spouwlatten er nog niet liggen, ligt de plaat straks direct tegen de isolatie of tegen de onderconstructie, zonder de luchtcirculatie die condens moet afvoeren. Dat is een moment om te wachten.
De tweede situatie is een dak dat nog niet dicht is aan de randen of bij de doorvoeren, terwijl het weer omslaat naar vochtig en koud. Een deels afgewerkt dak met open verbindingen trekt meer vocht aan dan een dak dat in één keer is afgerond, simpelweg omdat de luchtstroming nog niet doet wat hij moet doen. Als de weersvoorspelling de komende dagen vochtig blijft en de afwerking van de randen nog een paar dagen vergt, is het voordeliger om die randen eerst af te maken dan om het middenvlak alvast te leggen en te laten hopen dat het meevalt.
De derde situatie is winterwerk waarbij de dampdichtheid van de onderconstructie nog niet gecontroleerd is. Onze felsplaten zijn koud vouwbaar tot -15 graden, dus temperatuur alleen is voor het materiaal geen probleem. Maar bij lage temperaturen is het verschil tussen binnen- en buitenklimaat het grootst, en dus ook de kans op condensvorming het hoogst. Als u niet zeker weet of de damprem goed aansluit, is dat te controleren voordat u de plaat erop legt — niet erna. Hoe u dat controleert, leggen wij uit op de pagina over [hoe u het controleert](/felsplaat/condens-achterzijde/controleren).
Het is geen reden om te wachten als het gewoon een koude, heldere nacht is geweest en er 's ochtends wat vocht op de onderzijde van de nog niet gelegde felsbanen zit, terwijl de opbouw eronder verder in orde is. Dat is normale condensatie die verdwijnt zodra de temperatuur stijgt en de lucht gaat bewegen. Ook is het geen reden om het werk stil te leggen als de spouw wél is aangelegd maar de dakdekker twijfelt of het "genoeg" ventileert: die vraag hoort bij het ontwerp, niet bij de uitvoering, en die beantwoordt u vooraf met de constructeur of via klikfels.com, niet met een dakdekker die met de plaat in de hand op het dak staat.
Het is dus een kwestie van onderscheid maken: gaat het om een structureel probleem in de opbouw dat vocht laat opstapelen, of om een kortdurend verschijnsel dat vanzelf overgaat. Bij twijfel is de vraag die u zichzelf het beste kunt stellen: kan het vocht dat hier ontstaat, weer weg? Zo niet, dan wacht u. Zo wel, dan is er geen reden om de planning aan te passen.
Onze felsbanen worden op maat gewalst en op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 millimeter, in een plaatdikte van 0,55 millimeter en met een gewicht van ongeveer 5 kilo per vierkante meter. Dat is vaste techniek en daar verandert een vochtig bouwseizoen niets aan. Wat wél per project verschilt, is de opbouw waarop de plaat komt te liggen, en daarmee de kans op condens aan de achterzijde. Wij denken op tekening met u mee, kosteloos, en kunnen op basis van uw opbouw meekijken of er reden is om aandacht te geven aan ventilatie voordat de levering de deur uitgaat.
Heeft u een concreet project waarbij u twijfelt of u door moet zetten of moet wachten? Neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede, of stuur de tekening van uw dakopbouw mee zodat wij de maatvoering en levering daarop kunnen afstemmen. Voor de technische kant van ventilatie en dampregulatie in de opbouw zelf verwijzen wij u naar klikfels.com.