Klikzink
Voordat we over condens aan de achterzijde iets zinnigs kunnen zeggen, moet één ding helder zijn: de onderkant van onze felsplaat is een technisch vlak, geen afgewerkte kant. Aan de bovenkant zit de organische coating van 50 micrometer die het plaatje zijn kleur en zijn bestendigheid geeft. Aan de onderkant zit verzinkt staal, Sendzimir verzinkt met 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, maar zonder die beschermende toplaag. Dat is geen gebrek, dat is hoe het product gemaakt is. Maar het betekent wel dat de achterzijde anders reageert op vocht dan de voorzijde, en dat moet u weten voordat u de plaat besteld heeft, niet erna.
Wij krijgen deze vraag vooral van aannemers die net een levering binnen hebben en de pakketten nog op de steiger hebben liggen, of van dakdekkers die na een nachtje regen een wazige waas op de onderkant van een plaat zien zitten die nog gemonteerd moet worden. Die vraag komt dus op twee momenten: vóór de montage, tijdens opslag en transport, en na de montage, als de plaat op zijn plek ligt en er van onderaf vocht tegenaan kan komen. Wat we hier uitleggen is vooral relevant voor dat eerste moment. Wat er daarna in de dakopbouw gebeurt, hangt af van een heel andere set factoren, en die behandelen we niet hier.
Zink en verzinkt staal reageren op vocht dat blijft staan, zeker als er weinig luchtcirculatie is. Dat heet wel eens 'zinkpest' of 'wittigheid', een grijswitte, poederachtige aanslag die ontstaat wanneer condens of regenwater tussen twee platen blijft hangen zonder te kunnen drogen. Op de bovenkant van onze felsplaat speelt dit niet, want de coating houdt het zink droog en beschermd. Op de onderkant is dat zinklaagje het enige dat er tussen het staal en de buitenwereld staat, en dat laagje kan wittigheid vertonen als het lang genoeg vochtig blijft.
Dat risico is het grootst bij twee dingen die niets met de uiteindelijke dakopbouw te maken hebben: de manier waarop de platen tijdens transport en opslag op elkaar liggen, en de periode tussen levering en montage. Platen die strak op een pallet liggen verpakt, zonder luchtruimte ertussen, en die vervolgens een tijdje buiten staan terwijl het regent of flink condenseert, lopen meer risico dan platen die snel na levering verwerkt worden. Dit is dus vooral een kwestie van planning op de bouwplaats: hoe lang blijft het materiaal liggen voordat het gebruikt wordt, en hoe wordt het in die periode opgeslagen.
Als er vocht tegen de onderkant van de plaat blijft staan, zonder dat het kan wegdampen of weglopen, ontstaat er een chemische reactie tussen het zink en de omgevingsvocht. Dat proces gaat sneller bij hogere temperaturen, dus een pallet die in de zomer een paar dagen in de zon staat met daaronder een paar millimeter regenwater tussen de platen, loopt meer risico dan dezelfde stapel in de winter. Het resultaat is in het begin cosmetisch: een grijswitte waas die de glans van het zink wegneemt op de plekken waar het vocht heeft gestaan. Bij langdurige of herhaalde blootstelling kan de zinklaag dunner worden, en daarmee de bescherming die het staal daaronder krijgt.
Dit is een geleidelijk proces, geen plotselinge schade. Een plaat die één regenachtige nacht buiten heeft gestaan, ziet er de volgende ochtend meestal nog gewoon uit. Het wordt een probleem wanneer vocht dagenlang blijft staan, bijvoorbeeld omdat platen strak opeengepakt blijven liggen op een houten pallet die zelf vocht vasthoudt, of omdat een bouwplaats de levering weken voor montage al laat afleveren zonder dat er iemand naar omkijkt. Precies wat er dan misgaat, en hoe zichtbaar dat wordt, leggen we uit op de pagina over [wat er misgaat bij condens aan de achterzijde](/felsplaat/condens-achterzijde/wat-gaat-er-mis).
Zodra de plaat gemonteerd is, verandert de vraag. Dan gaat het niet meer om vocht tussen platen op een pallet, maar om vocht dat vanuit de dakopbouw zelf tegen de onderkant van de plaat kan condenseren: door temperatuurverschillen tussen binnen en buiten, door de isolatie die onder de plaat zit, door de manier waarop de dakconstructie kan ademen of net niet. Dat is een heel ander vraagstuk, met andere oorzaken en andere oplossingen, en dat behandelen we op klikfels.com, waar de technische randvoorwaarden van dakhelling, isolatieopbouw en condensvorming in de constructie aan de orde komen.
Wat we hier willen vasthouden is het onderscheid: vóór montage is het een kwestie van opslag en doorlooptijd op de bouwplaats, na montage is het een kwestie van bouwfysica in de dakopbouw. Beide kunnen tot een waas op de onderkant van de plaat leiden, maar de oorzaak en dus ook de aanpak verschillen volledig. Wie enkel deze pagina leest en denkt dat hij daarmee ook de opbouw onder de plaat heeft afgedekt, mist een stap. Voor dat stuk verwijzen we door.
Omdat wij de platen op maat leveren, van 450 tot 8000 millimeter, precies afgekort op de millimeter die u nodig heeft, weten we dat veel van onze klanten de levering strak plannen op het moment van verwerking. Dat is uit oogpunt van condens aan de achterzijde de beste aanpak: hoe korter de tijd tussen levering en montage, hoe kleiner de kans dat er vocht een kans krijgt om lang genoeg te blijven staan. Wanneer dat door omstandigheden op de bouw niet lukt en de platen toch een paar dagen of langer blijven liggen, is het vooral van belang dat de stapel niet plat en dicht op een vochtige ondergrond ligt, en dat er lucht bij kan om te drogen als het een keer nat is geworden.
Dit is ook een van de dingen waar we in meedenken wanneer u een tekening aanlevert: hoeveel platen er in één keer nodig zijn, in welke volgorde ze op de bouw aankomen, en of de planning realistisch is voor het aantal dagen dat het materiaal buiten kan blijven liggen. Dat meedenken kost niets en gebeurt voordat de platen de fabriek in Ede verlaten.
Hoe u dit concreet aanpakt, wie op de bouwplaats daarvoor verantwoordelijk is, en wat het betekent voor eventuele garantie als het toch een keer misgaat, leggen we stuk voor stuk uit op de andere pagina's in deze kennisbank over condens aan de achterzijde. Wilt u weten of dit onderwerp voor uw project van beter niet toepassen, controleren tijdens de levering of gewoon een kwestie van monsters bestellen is, kijk dan verder in deze kennisbank of neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede. We denken graag mee, met of zonder tekening.