Klikzink
Een felsplaat is van staal, en staal beweegt met de temperatuur mee. Dat lijkt een detail dat u pas op de bouwplaats zelf tegenkomt, maar het begint al eerder: bij het inmeten, bij de bestelling en bij de volgorde waarin u de banen legt. Wie dat vooraf weet, voorkomt dat een baan die 's ochtends precies past er 's avonds niet meer in zit, of omgekeerd.
Een donker gekleurde plaat wordt in de volle zon aanzienlijk heter dan de omgevingstemperatuur. Waar de lucht dertig graden is, kan het oppervlak van een donkere felsplaat zestig graden of meer worden. Staal zet bij die temperatuur merkbaar uit, en hoewel onze felsplaten ongeveer half zo veel uitzetten als zink, is het effect over de lengte van een lange baan wel degelijk aanwezig. Over acht meter, de lengte waarin wij op de millimeter afkorten tot 8000 mm, kan het verschil tussen een koude ochtendmeting en een hete middagmeting een paar millimeter zijn. Dat lijkt weinig, maar bij een strakke aansluiting op een kant of een hoek is een paar millimeter precies het verschil tussen passen en net niet passen.
Dit is de kern van waar u vooraf rekening mee houdt. Meet u een baan in op het heetst van de dag, dan meet u een plaat die op dat moment maximaal is uitgezet. Legt u die baan vervolgens pas 's avonds, als de plaat is afgekoeld en weer is ingekrompen, dan is de baan op dat moment korter dan de maat die u 's middags noteerde. Precies hetzelfde geldt omgekeerd: een baan die u vroeg in de ochtend inmeet en die pas in de loop van de dag wordt gelegd, is dan langer geworden dan de ochtendmaat deed vermoeden. Het probleem is dus niet dat de plaat beweegt, want dat doet ze altijd een beetje. Het probleem is dat u een momentopname gebruikt om een maat vast te leggen voor een ander moment.
In de praktijk merkt u dit het duidelijkst bij het afkorten op de bouwplaats zelf, wanneer een lange baan ter plekke op maat wordt gezet in plaats van al op de fabrieksmaat besteld. Een dakdekker die om elf uur 's ochtends een baan van zes meter inmeet voor een aansluiting tegen een opstand, en die baan pas na de lunch, als de zon er vol op heeft gestaan, daadwerkelijk knipt en legt, kan merken dat de baan net niet meer aansluit zoals hij bedoeld was. Andersom is net zo lastig: een baan die in de vroege, koele ochtend wordt ingemeten en pas 's middags in de volle hitte wordt gelegd, kan juist iets te lang blijken en tegen een aansluiting aan drukken die daar niet op berekend is.
Omdat wij op de millimeter leveren, van 450 tot 8000 mm, kunt u veel van dit probleem al voorkomen door maten zo veel mogelijk vooraf, op tekening, vast te leggen en de platen op fabrieksmaat te laten leveren in plaats van op de bouwplaats zelf op maat te knippen. Dat scheelt niet alleen tijd, het scheelt ook de onzekerheid van een maat die afhangt van het tijdstip waarop u toevallig meet. Moet er onvermijdelijk ter plekke worden ingemeten en gekort, bijvoorbeeld bij een aansluiting die pas op de bouw exact vastligt, dan is het verstandig dat zo veel mogelijk op een vast tijdstip te doen, en niet te wisselen tussen ochtend- en middagmetingen voor dezelfde partij platen. Consequent meten op hetzelfde moment van de dag geeft een consequente set maten, ook als die maten allemaal een fractie zijn beïnvloed door de temperatuur van dat moment.
Dit speelt sterker bij een verstijvingsril of micro-lines dan bij een volledig vlakke plaat, simpelweg omdat de zichtbare lijn van de ril de kleinste afwijking in lengte eerder laat opvallen dan een vlak oppervlak dat doet. Bij een vlakke uitvoering valt een verschil van een paar millimeter over acht meter nauwelijks op; bij een plaat met een regelmatig lijnenpatroon ziet een geoefend oog het verschil in aansluiting sneller.
Het uitzetten van de plaat zelf is een zaak van de plaat, en dat is wat op deze pagina thuishoort. Hoe u daarmee omgaat in de volgorde van werken, welke banen u eerst legt en welke u laat wachten tot de temperatuur wat is gezakt, hangt sterk af van de klemmen en de ondergrond waarop u werkt, en dat is precies waar het niet meer over de plaat gaat maar over de bevestiging. Voor die kant van de zaak, en voor de vraag hoe de klem ruimte laat of net niet laat voor deze beweging, verwijzen we u naar hoe wij dat toelichten bij de klem, de ondergrond en de volgorde op de bouw. Deze pagina bij ons in de kennisbank gaat niet in op welke klem welke bewegingsruimte toestaat; dat is klikzink.com-terrein.
Ook de vraag wanneer u er in de praktijk het meest tegenaan loopt, en wat er misgaat als u dit negeert, behandelen we niet hier maar op de zustersite die specifiek over werken in de zon gaat. Wilt u weten in welke situaties dit vooral optreedt, dan kunt u dat nalezen zoals wij dat uitleggen bij [wanneer u beter niet in de volle zon werkt](/felsplaat/in-de-zon/beter-niet). En als u wilt weten hoe u achteraf controleert of een aansluiting door deze beweging inderdaad is beïnvloed, staat dat beschreven zoals wij dat toelichten bij [hoe u dit controleert nadat de baan gelegd is](/felsplaat/in-de-zon/controleren).
De coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, is een organische laag boven op het verzinkte staal en heeft op zichzelf geen relevante invloed op hoe snel de plaat opwarmt of hoeveel ze uitzet; die eigenschappen worden bepaald door het onderliggende staal en door de kleur die de coating heeft, niet door de coating als laag. Een donkere kleur absorbeert meer zonlicht dan een lichte en wordt daardoor warmer; hoe dat zich verhoudt tot de glansgraad en het uiterlijk van de drie kleuren die wij leveren, leest u op zinklook.com, waar dat onderwerp thuishoort. De plaatdikte van 0,55 mm is voor alle kleuren en alle drie de vlakuitvoeringen gelijk, en dat betekent dat het uitzettingsgedrag zelf niet verschilt tussen een vlakke plaat, een plaat met verstijvingsril of een plaat met micro-lines. Het verschil zit niet in de fysica van het materiaal, maar in hoe zichtbaar een kleine lengteafwijking wordt op het oppervlak.
Voor de duidelijkheid: dit uitzetten door warmte is een ander onderwerp dan de vraag of felsplaat geschikt is voor de dakhelling of de opbouw van uw dak, of dan de vraag hoe de plaat zich verhoudt tot condens onder het felsdak. Die technische randvoorwaarden bespreken we niet hier maar op klikfels.com. En ligt er straks een zonnepaneel op het dak, dan is dat weer een heel andere vraag over montage en gewicht, die u kunt nalezen op solarfels.com.
Neemt u vooraf mee dat een felsplaat in de volle zon meetbaar warmer wordt en dus meetbaar langer wordt dan in de schaduw of vroeg op de dag, dan voorkomt u de meeste verrassingen. Bestel waar mogelijk op vaste maat, meet als het niet anders kan zo consequent mogelijk op een vast tijdstip, en houd er bij een strakke aansluiting rekening mee dat de maat van elf uur 's ochtends niet dezelfde is als de maat van drie uur 's middags. Twijfelt u over een specifieke maat of een aansluiting op tekening, dan denken wij daar kosteloos in mee en kunt u contact opnemen met Klikzink aan de Boylestraat 22 in Ede.