Klikzink
Een felsbaan bestellen wij op de millimeter, van 450 tot 8000 mm. Dat betekent dat afkorten op de bouw eigenlijk een uitzondering hoort te zijn, geen vast onderdeel van de planning. Toch gebeurt het: een schoorsteen die net anders ligt dan op tekening, een kilgoot die een baan een stukje verschuift, of een laatste rij die net niet past. In die gevallen moet er op de bouw nog een stuk vanaf. Voordat dat gebeurt, is het goed om een paar dingen op een rij te hebben, want niet alles wat op een bouwplaats snijdt, hoort ook op deze plaat.
Het eerste dat vaststaat is de maat zelf. Meet niet één keer op het oog, maar controleer de maat op twee punten van de baan: bovenaan en onderaan, want een dak of gevel is zelden helemaal haaks. Wij leggen elders uit hoe u uw uitgangsmaat bepaalt bij [de baanlengte van felsplaten bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen), en die uitleg blijft ook gelden op het moment dat u op de bouw moet bijstellen. Het verschil is alleen dat u nu geen tweede kans meer heeft: een verkeerd afgekorte baan op de bouw is een verloren baan, terwijl een verkeerde bestelmaat nog te corrigeren was voordat de plaat de wals verliet.
Het tweede dat vaststaat is met welk gereedschap er gesneden mag worden, en dat is het punt waar het vaakst misgaat. Een slijptol met een doorslijpschijf ligt op vrijwel iedere bouwplaats binnen handbereik, en voor beton of wapeningsstaal is dat ook het juiste gereedschap. Voor deze plaat is het dat niet. Een doorslijpschijf draait op hoge snelheit en brandt de coating over de volle dikte van de snijkant weg; de organische laag van 50 micrometer verkoolt, en de zinklaag daaronder, 275 gram per vierkante meter aan beide zijden, smelt mee met de vonken die de schijf wegslingert. Wat overblijft is een snijkant zonder bescherming, met vaak ook nog eens kleine stukjes gesmolten metaal die ernaast op de plaat zijn gaan zitten en daar gaan roesten. Bij een dakdekker die op een regenachtige vrijdagmiddag een laatste kilbaan moest inkorten, zagen wij dat een paar weken later op de gehele plaatbreedte bruine puntjes ontstonden, precies op de plek waar de vonkenregen was neergedaald. Dat is geen fabricagefout en ook geen kwestie van garantie, dat is het gevolg van het verkeerde gereedschap.
Wat wel kan, is knippen met een elektrische plaatschaar of handschaar, of zagen met een fijne, niet-verhittende zaagblad zoals gebruikt wordt voor dunne plaatmetalen. Deze werken koud: er ontstaat geen vonk en geen hittezone, dus de coating en de zinklaag blijven intact tot op de snijrand zelf. Dat de plaat tot -15 graden koud vouwbaar is, zegt iets over hoe taai het materiaal is bij lage temperatuur, maar zegt niets over hittebestendigheid bij het doorslijpen; dat zijn twee verschillende eigenschappen die nogal eens door elkaar gehaald worden op de bouwplaats.
Het derde dat vaststaat, is wat er na het knippen met die snijkant gebeurt. Een kale, pas gesneden rand is voor een tijdje kwetsbaarder dan de rest van de plaat, simpelweg omdat daar geen coating meer op zit. Bij een baan die verticaal op een gevel komt en grotendeels droog blijft staan, is dat een kleiner probleem dan bij een liggende voet op een dak waar water blijft staan. Hoe u die rand het beste afwerkt en wat voor soort bescherming daar wel en niet bij hoort, leggen wij uit bij [de snijkant afwerken bij de baanlengte bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen/snijkant-afwerken); dat is nuttig om al gelezen te hebben voordat de schaar wordt gepakt, niet pas erna.
Een vierde punt dat nog te vaak vergeten wordt, is de opstaande fels zelf. Die is 35 mm hoog en dient om de volgende baan aan te sluiten. Als een baan op de bouw wordt ingekort, moet diezelfde fels op de nieuwe kopse kant nog steeds aansluiten, wat betekent dat de snede haaks moet lopen en niet schuin mag wegtrekken naarmate het gereedschap over de volle breedte van 475 mm gaat. Een schaar die op de helft van de plaat al begint te verzuipen, laat op de andere helft een lichte kromming achter, en die is bij het felsen ineens goed zichtbaar als een golfje in de rand. Op zichzelf is dat geen groot technisch probleem, maar het oogt slordig en het is met een beetje geduld te voorkomen door de snede in twee keer te zetten in plaats van in één ononderbroken haal.
Tot slot: wij geven op deze pagina geen advies over wanneer afkorten op de bouw wel verstandig is en wanneer niet, dat behandelen wij apart bij [de plaat afkorten op de bouw: wanneer beter niet](/felsplaat/afkorten-op-de-bouw/beter-niet). Hier gaat het puur om de voorwaarde die voorafgaat aan iedere beslissing daarover: als er gesneden gaat worden, moet vaststaan dat het met een koud werkend gereedschap gebeurt, dat de maat op twee punten gecontroleerd is, en dat er een plan ligt voor de snijkant. Zonder die drie is het geen kwestie van of het misgaat, maar van wanneer.
Wat u nu kunt doen is nagaan welk gereedschap op uw bouwplaats voorhanden is voordat de plaat wordt afgeleverd, zodat er niet naar een slijptol wordt gegrepen omdat er niets anders binnen handbereik ligt. Heeft u twijfel over een maat of een aansluiting die nog niet vaststaat, neem dan contact op met Klikzink aan de Boylestraat 22 in Ede: meedenken op tekening kost niets, en dat voorkomt vaak dat er op de bouw nog iets hoeft te worden ingekort.