Klikzink
Garantie op felsplaten zit in twee lagen: het staal met de zinklaag, en de coating daarboven. Op het staal zelf, gefabriceerd en gewalst onder gecontroleerde omstandigheden, hebben wij zeggenschap. Wat er op de bouw met een snijkant gebeurt, is een andere zaak. Daar gaat de garantie meestal niet over het materiaal, maar over de vraag of de verwerking is gebeurd zoals de coatingfabrikant voorschrijft. Dat onderscheid is de kern van deze pagina.
Een coating als GreenCoat Pural BT is getest en goedgekeurd als geheel: 50 micrometer organische laag op 275 g/m2 verzinking, aangebracht in de fabriek onder vaste temperatuur en druk. Die garantie geldt voor de plaat zoals hij de fabriek verlaat. Zodra u op de bouw met gereedschap in die plaat snijdt, ontstaat een rand waar geen coating meer op zit en waar de zinklaag is doorbroken. Dat is nooit een gebrek aan het materiaal. Het is een onvermijdelijk gevolg van het afkorten zelf, en de garantievoorwaarden van de coating gaan er daarom vanuit dat u die rand behandelt, niet dat hij vanzelf meegaat in de dekking.
Hier wordt het verschil tussen gereedschap concreet, en dat is waarom deze pagina niet los kan staan van de vraag waarmee u die baan inkort. Een guillotineschaar of een handschaar knipt het staal af zonder het op te warmen. De snijkant is smal en scherp, maar koud gebleven. Een doorslijpschijf werkt anders: hij slijpt door wrijving, en die wrijving verhit de rand tot ver boven de temperatuur waarbij de coating verkleurt en verbrandt en het zink oxideert. Het resultaat is een bruinzwarte, ruwe snijkant over de volle plaatdikte, waar het zink zijn beschermende werking al bij aflevering heeft verloren.
Stel dat een dakdekker op een loods in Twente een laatste baan met een haakse slijper op maat maakt, omdat de guillotine al was ingepakt. De baan past, het dak wordt dichtgelegd, en zes maanden later ontstaat op die ene snijkant een bruine roeststreep die zich langzaam verder vreet. De opdrachtgever meldt dit als gebrek aan het dak. Bij nader onderzoek blijkt de oorzaak niet in het staal te liggen, maar in de manier van afkorten: de slijpschijf heeft de zinklaag over de hele snijkant vernietigd, en dat is precies het soort schade dat een garantie op de coating uitsluit wanneer die is ontstaan door verwerking die niet volgens voorschrift is uitgevoerd.
De garantie op de plaat raakt dus niet vanzelf alles wat er op de bouw mee gebeurt. Een paar handelingen die veilig binnen de voorwaarden vallen: koud buigen tot -15 graden, knippen of scharen op maat, en het monteren met klemmen onder de fels zoals wij beschrijven op klikzink.com. Geen van die stappen tast de coating of de zinklaag aan als ze met het juiste gereedschap gebeuren. Een paar handelingen die de garantie wel raken: slijpen met een doorslijpschijf, lassen, en het onbehandeld laten van een snijkant die met een warme methode is ontstaan.
Dat verschil ligt niet aan de plaat, maar aan wat er met de rand gebeurt na het afkorten. Een schone, koude snijkant van een guillotine kan in veel gevallen onbehandeld blijven, omdat de blootgestelde rand smal is en het zink zichzelf daar over enige tijd kathodisch beschermt. Een warme, ruwe snijkant van een slijpschijf heeft die beschermende werking niet meer, en daar helpt geen coating meer aan achteraf. Dat maakt de keuze van het gereedschap iets dat over de garantie gaat, niet iets dat alleen over netheid gaat.
De verzinking van 275 g/m2 aan beide zijden en de coating van 50 micrometer zijn ontworpen om decennialang weerstand te bieden op het vlak van de plaat. Dat is waar de garantie op zit: het materiaal zoals het de fabriek verlaat en zoals het is toegepast op het vlak. Een snijkant is per definitie een plek waar dat materiaal is doorbroken, en geen enkele garantie op een coating dekt een plek waar de coating letterlijk is weggesleten of verbrand tijdens de verwerking. Dat is dan ook de reden waarom garantiediscussies over afgekorte platen bijna altijd over de verwerking gaan: is er koud of warm gesneden, is de rand behandeld of niet, is het gereedschap geschikt geweest voor deze plaatdikte van 0,55 mm.
Dit sluit aan bij wat wij beschrijven bij [gereedschap kiezen bij het bepalen van de baanlengte](/felsplaat/baanlengte-bepalen/gereedschap): het gereedschap dat u gebruikt om een baan op maat te maken, bepaalt niet alleen hoe netjes de rand eruitziet, maar ook of die rand op langere termijn een probleem wordt. Bij twijfel over welk gereedschap voor uw situatie geschikt is, kunt u dat meenemen in het gesprek met ons over de tekening; wij denken daar kosteloos in mee, ook als de vraag niet over de bestelling zelf gaat maar over de verwerking op de bouw.
Als afkorten op de bouw onvermijdelijk is, is het verstandig de snijkant te behandelen met een geschikte reparatielak of zinkspray, ook al schrijft niet elke coatingfabrikant dat verplicht voor. Dat kost een paar minuten per baan en voorkomt discussie achteraf over de oorzaak van roestvorming op een rand. Belangrijker nog is de keuze van het gereedschap zelf: een guillotine of handschaar houdt de rand koud, een slijpschijf niet. Wij leggen dat verschil verder uit bij [zagen en knippen bij het bepalen van de baanlengte](/felsplaat/baanlengte-bepalen/zagen-en-knippen), waar u ook ziet welk gereedschap voor deze plaatdikte praktisch werkt.
Of een snijkant zichtbaar blijft en hoe hij oogt op de gevel, is een vraag voor zinklook.com. Of de manier van bevestigen met klemmen invloed heeft op waar u nog mag korten, staat op klikzink.com. En of de dakhelling of de opbouw onder de plaat iets verandert aan wat er met een snijkant gebeurt, leest u bij klikfels.com.
Gebruik voor het afkorten op de bouw altijd een guillotine of handschaar in plaats van een doorslijpschijf, en behandel een snijkant die toch warm is ontstaan zo snel mogelijk met een geschikt middel. Twijfelt u over het gereedschap voor een specifieke klus, neem dan contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede; wij denken kosteloos mee op tekening en kunnen, als dat praktischer is, de baan alsnog op maat laten walsen zodat afkorten op de bouw niet nodig is.