Klikzink
Voordat er één plaat op het dak of tegen de gevel ligt, staat er al iets vast: de fels zelf. Bij onze felsbanen is dat een haaks opstaande naad van 35 mm, die twee platen aan elkaar sluit zonder dat er een schroef in zicht komt. Die maat en die vorm zijn geen esthetische keuze, maar bepalen hoeveel water de naad kan tegenhouden en hoe de plaat zich tijdens het verwerken gedraagt. Wie dat vooraf weet, begrijpt meteen waarom een felsdak zich anders laat plannen dan een dak met overlappende platen of een dakbedekking die je uitrolt.
Een fels van 35 mm hoog is voldoende om water te keren dat bij harde wind of een grote plensbui tegen de naad opstuwt. Hoe hoger de fels, hoe meer waterdruk er nodig is voordat er iets over de rand komt. Bij een lage of ondiepe naad hoeft de wind maar wat harder te waaien voordat regenwater over de rand slaat en onder de plaat terechtkomt. Bij 35 mm zit er ruimte tussen het waterniveau dat normaal langs de naad omhoog kan komen en de bovenkant van de fels. Dat is vooral van belang op platte hellingen, waar water minder snel wegloopt en langer tegen de naad blijft staan. Onze platen zijn vanaf zes graden dakhelling inzetbaar, en juist bij die lage hellingen is de hoogte van de fels wat het verschil maakt tussen een dak dat droog blijft en een dak dat bij de eerste storm al lekt. Hoe de hellingshoek precies samenhangt met de opbouw van het dak en de ventilatie erachter, leest u bij klikfels.com; hier gaat het alleen om wat de naad zelf doet.
De hoogte van de fels bepaalt ook hoeveel speling er is bij het sluiten. Een felsmachine drukt de opstaande randen van twee platen tegen elkaar en vouwt ze om. Bij 35 mm is er genoeg materiaal om die vouw twee keer te kunnen maken zonder dat het zink of staal openbreekt of te dun wordt op de vouwlijn. Dat lijkt een detail voor de verwerker, maar het is precies de reden waarom de maat van de fels niet zomaar aangepast kan worden aan de smaak van de opdrachtgever: verlaag je die hoogte te veel, dan verlies je waterkerend vermogen; verhoog je hem te veel, dan wordt de naad onhandelbaar op de machine en oogt hij zwaar op het vlak.
Er bestaan felsen die rond zijn afgewerkt, met een gebogen profiel bovenop de naad, en felsen die haaks zijn, met een rechte hoek boven op de opstaande rand. Onze felsbanen zijn haaks. Het verschil is niet alleen een kwestie van uiterlijk – hoe dat oogt op een gevel of dak leest u op zinklook.com – maar zit ook in hoe de naad zich gedraagt bij montage en bij weersinvloeden.
Een haakse fels geeft de felsmachine een vaste, herkenbare hoek om tegenaan te drukken. Dat maakt het sluiten voorspelbaarder: de machine grijpt de rand op dezelfde manier vast, ongeacht of de baan net uit de fabriek komt of al een paar weken op de bouwplaats heeft gelegen. Bij een ronde fels is de vorm minder gedefinieerd; de machine moet de kromming precies volgen, en kleine afwijkingen in de plaat vallen dan sneller op als een oneffen naad. Bij een haakse fels vallen kleine maatverschillen tussen banen minder op, omdat het silhouet strak en rechtlijnig blijft in plaats van een lijn van bogen die naast elkaar iets kan verschillen.
De haakse vorm heeft ook een praktisch voordeel bij het stapelen en vervoeren. Onze felsbanen worden op maat gewalst tot op de millimeter, van 450 tot 8000 mm, en gaan zo de bouwplaats op. Rechte, haakse randen liggen strakker op elkaar in het pakket dan ronde profielen, wat schade tijdens transport beperkt. Dat is vooral relevant bij lange banen: hoe langer de plaat, hoe belangrijker het is dat de fels zijn vorm behoudt tot hij bij de felsmachine ligt.
De fels is het laatste dat er gebeurt in een reeks keuzes die allemaal al gemaakt moeten zijn voordat de eerste baan op zijn plek ligt. De maatvoering van het dak of de gevel moet bekend zijn, want de platen worden op maat geleverd en niet op de bouw ingekort tot lengte. De ondergrond en de manier van bevestigen liggen vast, want de klemmen die onder de fels verdwijnen bepalen mede hoe strak de naad straks sluit; dat proces staat beschreven op klikzink.com. En de opbouw van het dak – de isolatie, de ventilatie, de vraag of er condens kan ontstaan – moet kloppen voordat er over de fels wordt gesproken, want een fout in die opbouw laat zich niet oplossen door een andere naad te kiezen.
In de praktijk zien we dat aannemers die dit vooraf op orde hebben, veel minder verrassingen tegenkomen op de bouw. Een voorbeeld: bij een schuine kap met een helling van net boven de zes graden was de opbouw al besproken en akkoord, maar de aannemer had de haakse fels verward met een ronde variant uit een eerdere klus. Dat werd pas duidelijk toen de felsmachine al op de steiger stond. Omdat de machine-instellingen voor een ronde fels niet werken op een haakse rand, moest er een andere kop gemonteerd worden voordat er één meter naad gelegd kon worden. Zo'n mismatch is te voorkomen door vooraf, dus letterlijk voordat de fels aan de beurt is, te bevestigen welke uitvoering er precies besteld en geleverd wordt.
Dat de fels zelf zo veel vastlegt, betekent niet dat hij op zichzelf staat. Wat er mis kan gaan als de naad niet goed sluit, wie de klus normaal gesproken uitvoert en hoe lang het sluiten van de fels ongeveer duurt, zijn vragen die op de andere pagina's van deze kennisbank aan de orde komen. Hier gaat het om de basis: een fels van 35 mm, haaks van vorm, die vaststaat voordat er over iets anders gesproken kan worden.
Als u een felsdak of felsgevel voorbereidt, controleer dan eerst of de haakse fels van 35 mm past bij de dakhelling en de opbouw die u voor ogen heeft; dat is precies waar klikfels.com over gaat. Kijk vervolgens of de kleur en uitstraling die u wilt beschikbaar zijn in de matte uitvoeringen die wij leveren, zoals nader toegelicht op zinklook.com. Bepaal daarna hoe de platen bevestigd worden op de ondergrond die u heeft, wat u terugvindt op klikzink.com. En als er zonnepanelen op het felsdak komen, is het verstandig dat vooraf mee te nemen in de planning via solarfels.com.
Wilt u weten hoe deze fels zich verhoudt tot de kosten van het geheel, dan vindt u dat terug bij [wat de fels kost](/felsplaat/de-fels/wat-kost-het). En bent u benieuwd wie deze klus in de praktijk uitvoert, dan leest u dat bij [wie de fels doet](/felsplaat/de-fels/wie-doet-het). Heeft u vragen over een specifieke maat, kleur of levertermijn voor uw project, neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: wij denken kosteloos mee op tekening en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleuren.