Klikzink
Wij krijgen regelmatig een plaat terug met de vraag of daar iets mis mee is: aan de bovenkant niets te zien, mooi vlak, mooi recht in de fels, maar aan de onderkant vlekken, soms een beginnende roestplek bij een klem of bij een las. De aannemer denkt dan aan een verkeerde plaat of een verkeerde coating. Meestal is het geen van beide. Het is condens aan de achterzijde, en die ontstaat niet doordat de plaat iets fout doet, maar doordat er onder de plaat iets gebeurt waar de plaat niet tegen bestand hoeft te zijn omdat hij daar niet voor gemaakt is.
De bovenkant van onze felsbanen is de kant die wij afwerken: Sendzimir verzinkt staal, 275 gram zink per vierkante meter aan beide zijden, met daarop de organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT. Die coating is er om weer en wind te weerstaan, van boven. De onderkant heeft de verzinklaag, maar niet dezelfde beschermende opbouw. Dat is geen kwaliteitsverschil, het is een keuze: de onderzijde is bedoeld om droog te blijven doordat de opbouw eronder dat regelt, niet doordat de plaat zichzelf beschermt tegen vocht dat er voortdurend tegenaan blijft staan.
Een felsplaat is een dakbedekking, geen dampremmende laag en geen isolatieplaat. Hij ligt op een ondergrond, met daaronder een opbouw die de warmte, de damp en de luchtstroming regelt. Wat er onder de plaat gebeurt, hangt dus niet af van de plaat maar van wat de aannemer daaronder heeft gelegd: wel of geen ventilerende laag, wel of geen dampremmende folie aan de juiste kant, wel of geen kier voor de lucht om te kunnen bewegen. Als die opbouw goed is, blijft de onderkant van de plaat droog, of hij wordt af en toe vochtig en droogt dan weer op omdat de lucht erlangs kan. Dat is normaal en daar is de zink tegen bestand.
Wat er misgaat, gaat meestal mis in die opbouw, niet in de plaat. Wij zien het vaakst een dichte folie op de verkeerde plek, of een spouw die te dun is om lucht te laten bewegen, of een dakrand die wél is dichtgezet met isolatie maar niet is voorzien van een uitstroomopening. Dan condenseert waterdamp die van binnenuit het gebouw komt tegen de onderkant van de koude plaat, en dat vocht kan nergens heen. Het blijft liggen. Niet één nacht, maar telkens weer, seizoen na seizoen. Zink kan een incidentele vochtige nacht doorstaan; zink kan niet jarenlang onder een permanent vochtig laagje liggen zonder dat er iets gebeurt.
De fout die het vaakst wordt gemaakt is niet een verkeerde beslissing over de plaat, maar het ontbreken van een beslissing over de opbouw voordat de plaat wordt bijbesteld. Er wordt gerekend, ingekocht, gelegd, en pas als de klant na een jaar of twee vlekken meldt, wordt er voor het eerst gekeken naar wat er onder de plaat zit. Op dat moment is het dak al dicht, er ligt dakbedekking op, en om bij de opbouw te komen moet er weer open. Dat is geen kwestie van een schroefje bijdraaien; dat is platen los, isoleren corrigeren of een ventilatiekier aanbrengen, en de platen er weer op. Wat een goede voorbereiding vooraf had gekost, wordt achteraf een veelvoud daarvan, en dat is dan nog los van de discussie over wie ervoor opdraait.
Die discussie komt er vaak wel, want een opdrachtgever die vlekken op zijn plafond of roest op zijn dak ziet, vraagt naar de garantie op het materiaal. Wat dat voor de garantie betekent, zetten wij uiteen op [wat het voor de garantie betekent](/felsplaat/condens-achterzijde/garantie); kort gezegd hangt het ervan af of de oorzaak in het materiaal ligt of in de opbouw eronder, en dat laatste is in verreweg de meeste gevallen wat wij aantreffen als een plaat wordt teruggestuurd voor onderzoek.
Het risico op condens aan de achterzijde is niet overal even groot. Bij een gewoon hellend dak met een goed geventileerde spouw en een correct aangebrachte dampremmende laag aan de binnenzijde is er weinig aan de hand: de lucht kan bewegen, vocht dat er even staat, verdwijnt weer. Bij een plat of vlak toegepaste felsplaat, bij een dak zonder spouwventilatie, of bij een gebouw met een vochtige binnenfunctie zoals een keuken, een zwembad of een stal, is de kans veel groter dat er structureel meer damp naar boven komt dan de opbouw kan afvoeren. Ook bij een dakrand of een doorvoer waar de isolatie plaatselijk is onderbroken, ontstaat een koudebrug waar het eerst mis gaat, vaak al zichtbaar voordat de rest van het dak iets laat zien.
De technische kant van die opbouw, de dampremming, de ventilatiespouw en de manier waarop dat samenhangt met de dakhelling, behandelen wij bewust niet hier. Dat is het domein van klikfels.com, waar de opbouw als geheel wordt uitgelegd. Hier gaat het alleen over wat dat voor de plaat zelf betekent: dat de onderkant onbeschermd is ten opzichte van aanhoudend vocht, en dat de plaat dus nooit de oplossing is voor een opbouw die niet klopt.
Als leverancier van de plaat kunnen wij niet beoordelen of een specifieke opbouw op een specifiek dak voldoet, maar wij kunnen wel meedenken op tekening, kosteloos, voordat er wordt besteld. Wij zien in de tekening vaak al of er een ventilatiekier is opgenomen en of de maatvoering van de banen aansluit op de rest van de constructie. Dat voorkomt niet alleen verrassingen bij de opbouw, het voorkomt ook dat er platen worden besteld die net niet passen op de gekozen belegging, want onze banen leveren wij op maat, van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort.
Verder is het verstandig om, zeker bij een gebouw met een vochtige binnenfunctie of bij twijfel over de bestaande opbouw, te bekijken hoe de controle op vocht in de praktijk werkt voordat het dak wordt afgewerkt. Hoe dat te controleren is, leggen wij uit bij [hoe je het controleert](/felsplaat/condens-achterzijde/controleren); dat is geen ingewikkelde meting, maar wel iets dat je wilt weten voordat de platen liggen en niet erna.
Als u een felsplaat gaat bestellen voor een dak waarvan u niet zeker weet hoe de opbouw eronder in elkaar zit, stuur ons dan de tekening. Wij kijken mee, kosteloos, en geven aan waar wij vanuit onze ervaring met de plaat zelf iets zien dat aandacht verdient. Voor de vraag of uw specifieke opbouw voldoet aan de eisen voor ventilatie en dampremming, verwijzen wij u naar klikfels.com. Voor de bevestiging en de volgorde van werken op de bouw kunt u verder bij klikzink.com. Wilt u een maatafgekorte plaat bestellen of eerst een monster van de coating bekijken, neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: wij leveren op maat en denken vooraf mee, zodat de achterkant van de plaat nooit de plek wordt waar het probleem pas aan het licht komt.