Klikzink
Voordat de eerste felsbaan op het dak of tegen de gevel komt, ligt er op een goede bouwplaats al een lijst klaar. Niet omdat het moet, maar omdat een felsdak leggen zonder de juiste voorbereiding meer tijd kost dan het bespaart. Deze pagina zet op een rij wat u aan gereedschap, mankracht en materiaal nodig heeft, en beantwoordt de vraag die bijna elke opdrachtgever een keer stelt: hoe zit het met brand.
Een felsplaat van Klikzink komt op maat aan, tot op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 mm. Dat betekent dat u op de bouw niet meer met een haakse slijper hoeft te staan om platen in te korten. Wat u wel nodig heeft, is een felsmachine of een handfelstang om de opstaande fels van 35 mm dicht te zetten, en een deugdelijke rol- of takelconstructie om lange banen zonder verbuigen naar hun plek te tillen. Bij een baan van zes meter op een schuin dak is dat geen overbodige luxe: één man die alleen tilt, buigt de plaat sneller dan hij hem legt.
Verder heeft u handschoenen nodig met een goede grip, want een verzinkte plaat met een matte coating is prettig glad om te verwerken maar dus ook lastig vast te houden op een hellend vlak. Rekening houden met de plaatdikte van 0,55 mm is verstandig: de plaat is stevig genoeg om overheen te lopen bij normale gang, maar geen loopvlak om materiaal op te stapelen. Op veel bouwplaatsen ligt er daarom een loopplank gereed, gewoon om het dak zelf te ontzien.
Qua mankracht rekenen aannemers meestal op twee personen per baan vanaf een lengte van vier meter: één die de plaat aanreikt en positioneert, één die de fels sluit en de klemmen controleert. Hoe die klemmen precies werken en in welke volgorde de ondergrond wordt opgebouwd, leest u niet hier maar bij de buren; dat is het domein van de bevestiging, zoals uitgelegd op klikzink.com. Wat wij hier vastleggen is dat de platen blind bevestigd worden, zonder zichtbare schroeven, en dat u dus geen boormachine met de juiste bitjes voor doorlopende schroefpatronen nodig heeft. Dat scheelt gereedschap op de steiger, en het scheelt gaten die later dicht moeten.
Ook temperatuur is iets om vooraf te checken, niet op de bouwplaats zelf te ontdekken. De plaat is koud vouwbaar tot -15 graden, wat in de praktijk betekent dat winterwerk normaal door kan gaan. Bij vorst onder die grens wordt het materiaal stugger en is voorzichtig felsen belangrijker dan anders. Wie op een winderige, koude dag werkt, doet er goed aan de felsmachine tussendoor even te laten proefdraaien voordat de eerste echte baan erdoorheen gaat.
De term brandgedrag klinkt technisch, en dat is precies waarom opdrachtgevers hem vaak verkeerd stellen. Wat een gemeenteambtenaar, een verzekeraar of een architect meestal wil weten, is niet hoelang de plaat een vlam weerstaat in een testopstelling, maar simpelweg: kan dit dak of deze gevel bijdragen aan de verspreiding van brand. Dat is een andere vraag dan brandwerendheid, en het is een andere vraag dan wat er gebeurt bij extreme hitte inpandig.
Het antwoord voor deze felsplaat begint bij het materiaal zelf: staal. Staal smelt niet bij een normale brand en het brandt niet. Wat er gebeurt bij de coating is een aparte kwestie, en die is het waard om precies te benoemen zonder overdrijving. De organische coating van 50 micrometer, GreenCoat Pural BT, is biobased en dus organisch van aard, wat betekent dat deze laag bij voldoende hitte kan verkolen net als elke andere organische laag op metaal. Dat is een andere situatie dan een brandbare kunststofkern zoals in sommige sandwichpanelen, waar het paneel zelf bijdraagt aan de brandlast. Bij een stalen felsplaat is de bijdrage van de coating, gezien de dikte van 50 micrometer op een plaat van 0,55 mm staal, in verhouding minimaal.
De vraag die daarachter meestal schuilgaat, is of deze plaat past bij het brandveiligheidsplan van het gebouw als geheel. Dat hangt niet alleen af van de plaat, maar ook van de opbouw daaronder: isolatie, dampremmende laag, en de manier waarop het dak aansluit op doorvoeringen en op de nok. Dat samenspel van materialen bepaalt het totale brandgedrag van de dakopbouw, en dat is precies waarom we dat onderwerp hier niet uitwerken. Wie wil weten hoe isolatie en dakopbouw samen presteren bij brand, en wat daarbij hoort qua dakhelling en condensrisico, vindt dat op klikfels.com. Wij behandelen hier alleen de plaat zelf, en die is van staal met een dunne organische toplaag, niet van een brandbare kern.
Als brandgedrag voor uw project een harde eis is, bijvoorbeeld bij een utiliteitsgebouw met een specifieke brandklasse in het bestek, is het zaak dat op te vragen als onderdeel van de opbouw, niet als losse eigenschap van de plaat. Een architect die een brandklasse voorschrijft voor het gehele dakpakket, bedoelt vaak het samenspel van dakbedekking, isolatie en drager. Wij denken daarin graag mee op tekening, kosteloos, en leveren de platen op de maat die daarbij past. Dat traject begint meestal met de vraag hoe lang de banen moeten worden, iets wat u kunt uitzoeken zoals wij toelichten bij [het bepalen van de juiste baanlengte](/felsplaat/baanlengte-bepalen), en wat vervolgens samenhangt met de wijze van bevestigen die op klikzink.com aan de orde komt.
Een tweede punt om vooraf vast te leggen is de levering zelf. Onze platen komen op maat vanaf de eigen walsmachines in Ede, en dat betekent dat een lengte die op tekening staat, ook de lengte is die op de vrachtwagen ligt. Voor een opdrachtgever die vraagt naar brandgedrag is dat relevant, omdat een plaat die op de bouwplaats nog moet worden ingekort met een slijptol, aan de snijkant tijdelijk zonder coating ligt. Dat is geen brandveiligheidsprobleem, maar wel iets wat u liever vermijdt: hoe minder er op de bouw gesneden wordt, hoe minder naden en blootgestelde randen er ontstaan, en hoe schoner het eindresultaat.
Stel voor uw project eerst vast of brandgedrag een eis is van het hele dakpakket of alleen een vraag uit voorzichtigheid, en zoek dat in het eerste geval uit bij de partij die de opbouw voorschrijft. Bepaal daarna de baanlengte en bestel de platen op maat, zodat er op de bouwplaats niet meer gesneden hoeft te worden dan nodig. Wilt u meedenken over de tekening of een monster van de coating in een van de drie kleuren zien voordat u bestelt? Neem dan contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede; dat meedenken kost u niets.