Klikzink
Voordat de eerste baan op het dak of de gevel ligt, is het de moeite om even stil te staan bij wat er eigenlijk klaarligt. Niet alleen de platen zelf, maar ook het gereedschap, de mankracht en de manier waarop u met het materiaal omgaat zodra het de wagen af komt. Dat laatste heeft alles te maken met de coating die op onze felsplaten zit, en die vraagt om een iets andere aanpak dan bijvoorbeeld onbehandeld plaatwerk.
Onze felsplaten zijn voorzien van GreenCoat Pural BT, een organische coating van 50 micrometer, opgebouwd uit biobased grondstoffen. Een organische coating is in feite een kunststoflaag die over het verzinkte staal heen is aangebracht: niet als verf die u er los op zet, maar als een gesloten laag die in de fabriek onder gecontroleerde omstandigheden op de plaat wordt gewalst en uitgehard. Die laag is de eerste en enige barrière tussen het staal en de buitenwereld, en daar zit precies de reden waarom de dikte ertoe doet. Bij 50 micrometer is de laag dik genoeg om vocht, UV-licht en mechanische belasting jarenlang te weerstaan, zonder dat hij zo dik wordt dat hij bij het felsen gaat scheuren of loskomen. Die balans is geen toevalstreffer maar een bewuste keuze, en het is ook de reden dat we niet zomaar een dikkere laag opbrengen: dikker is hier niet automatisch beter.
Waartegen de coating precies beschermt, en wat er misgaat als u daar niet zorgvuldig mee omgaat, leest u uitgebreider in het artikel over [de coating: wat er misgaat](/felsplaat/coating/wat-gaat-er-mis). Hier gaat het vooral om de vraag wat u nodig heeft om er op de bouwplaats verstandig mee te werken, zodat het niet zover komt.
Het meest gemaakte misverstand is dat felsplaat als gewoon plaatwerk behandeld kan worden. Dat kan niet. Een organische coating is krasgevoelig zolang hij niet is ingesloten door de fels, en elke kras die door de laag heen gaat, legt het onderliggende verzinkte staal bloot. Dat betekent in de praktijk dat u geen gewoon handgereedschap met scherpe randen over de plaat mag trekken, en dat opslag en transport met evenveel aandacht moeten gebeuren als de verwerking zelf.
Wat wij aanraden, en wat op vrijwel elke bouwplaats waar met felsplaat wordt gewerkt ook standaard is: vilten of rubberen tussenlagen bij het stapelen, handschoenen zonder scherpe gespen of ritsen, en schoeisel dat niet over de plaat wordt gesleept. Voor het felsen zelf gebruikt u een elektrische felsmachine die specifiek voor dit profiel is ingesteld; met de hand felsen op deze schaal is niet gangbaar en verhoogt het risico op beschadiging aanzienlijk. Snijden gebeurt met een knabbelschaar of een plaatschaar, nooit met een haakse slijper: de hitte en de metaalslijpsel van een slijpschijf beschadigen de coating op plekken die u vaak niet meteen ziet, maar die zich later als roestpuntjes aandienen.
Een voorbeeld uit de praktijk: op een dakrenovatie in Overijssel werden de platen met de bekende plaatschaar gesneden, maar de restjes metaalstof van een eerder gebruikte slijptol lagen nog in de gereedschapskist. Diezelfde stofdeeltjes kwamen via handen en gereedschap op het plaatoppervlak terecht en zorgden binnen een paar maanden voor kleine roestvlekjes, terwijl de coating zelf intact was. De oorzaak lag niet in het materiaal, maar in het gereedschap dat ermee in aanraking was geweest. Dat is meteen de reden dat wij aanraden gereedschap dat voor felsplaat wordt gebruikt, apart te houden van gereedschap dat met ander metaal in aanraking is geweest.
Felsplaat leggen is geen werk voor één persoon. De platen zijn tot 8000 mm leverbaar en wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter; een lange baan optillen, positioneren en tegen de vorige baan aan leggen zonder te schuiven of te krassen, vraagt om minimaal twee, en bij lange lengtes vaak drie paar handen. Dat is geen kwestie van spierkracht alleen, maar van gecoördineerd werken: de een houdt de plaat op zijn plek, de ander bedient de felsmachine, en bij grote oppervlakken loopt een derde mee om te voorkomen dat de baan onderweg over de dakrand of over eerder gelegde platen schuurt.
Of u dit zelf met uw ploeg kunt doen of een gespecialiseerde ploeg inhuurt, hangt af van ervaring met dit profiel en met deze coating. Wie voor het eerst met felsplaat werkt, onderschat vaak hoeveel voorzichtiger de omgang moet zijn vergeleken met bijvoorbeeld damwandprofiel of trapeziumplaat. Wie er wel over nadenkt, wie op de bouw doet, en in welke volgorde platen, klemmen en ondergrond samenkomen, leest u bij [de coating: wie het doet](/felsplaat/coating/wie-doet-het) en, voor de bevestiging zelf, op klikzink.com.
Naast gereedschap en mankracht is er een praktische lijst die op elke bouwplaats hetzelfde is. Zorg dat er een schone, vlakke opslagplek is waar de pakketten platen droog en uit de wind liggen, want condens tussen gestapelde platen kan op termijn de coating aantasten voordat er ook maar één plaat gelegd is. Zorg dat er voldoende tussenlagen zijn om te voorkomen dat platen rechtstreeks op elkaar of op een ruwe ondergrond liggen. En zorg dat de felsmachine vooraf is ingesteld en getest op een proefstukje, niet pas op de eerste baan die zichtbaar op het dak komt te liggen.
Bij regen of hoge vochtigheid is het verstandig om platen niet urenlang onbeschermd op het dak te laten liggen voordat ze gefelst worden; vocht dat onder de plaat blijft staan, is nu net het soort omstandigheid waar de coating tegen bestand is zolang hij intact is, maar waar hij niets tegen kan doen zodra er een beschadiging is. Wat u daarover vooraf zou moeten weten, staat uitgebreider beschreven bij [de coating: wat je vooraf moet weten](/felsplaat/coating/vooraf-weten).
Het is goed om scherp te houden waar de coating wél en waar hij níet voor is. GreenCoat Pural BT beschermt het verzinkte staal tegen weersinvloeden, UV-straling en, tot op zekere hoogte, tegen lichte mechanische belasting. Hij is niet bedoeld om fouten in de verwerking te compenseren, en hij verandert niets aan de eigenschappen van de plaat zelf: die blijft koud vouwbaar tot -15 graden, zet ongeveer half zoveel uit als zink, en is en blijft 0,55 mm dik staal met een fels van 35 mm. De coating is een laag erover, geen vervanging van vakmanschap.
Over het uiterlijk van die coating, de kleur en de glansgraad, gaat deze pagina niet: dat bespreken we op zinklook.com. Over dakhelling, isolatie en condens in de opbouw leest u meer op klikfels.com. Wilt u zonnepanelen combineren met een felsdak, dan is solarfels.com de plek om verder te lezen.
Heeft u een project waarbij u wilt weten welke lengtes, welke uitvoering van het vlak en welke voorbereiding bij uw situatie past, dan denken wij daar kosteloos in mee, ook op basis van een tekening. Neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, en vraag desgewenst monsters van de coating aan om zelf te voelen en te zien waarmee u gaat werken voordat de eerste plaat besteld wordt.