Klikzink
Bijna elke aannemer krijgt op een gegeven moment dezelfde vraag van een opdrachtgever, en meestal komt hij niet van de dakdekker zelf maar van de eigenaar, de architect of de installateur die net op het dak heeft gestaan. Hij heeft ergens gelezen of gehoord dat metalen elkaar kunnen "aanvreten" en vraagt zich af of dat ook hier een probleem is. Hij wijst naar de koperen regenpijp, de loden slabbe om de schoorsteen, of de stalen beugel van de zonnepanelen-installateur, en wil weten of dat naast zijn nieuwe felsdak wel goed gaat. Wij krijgen die vraag zelf ook, en het antwoord is elke keer hetzelfde, maar het verdient wel een goede uitleg, want een opdrachtgever die alleen "dat komt goed" te horen krijgt, is niet gerustgesteld.
Wat er precies gebeurt heet galvanische corrosie. Twee verschillende metalen die elkaar aanraken, en waar water tussen kan komen of overheen kan lopen, vormen samen een klein batterijtje. Het ene metaal is dan de gulle gever en het andere de ontvanger, en de gever gaat langzaam op. Bij onze platen is dat de verzinkte laag: het zink zit er juist voor om zichzelf op te offeren en zo het staal daaronder te beschermen. Dat is een geplande, gewenste werking. Het probleem ontstaat pas als er een metaal bij komt dat nog eerder aan de beurt is dan het zink, of dat zo edel is dat het zink zich er juist extra hard voor uitput.
Koper en lood zijn de twee metalen waar wij een opdrachtgever gelijk in geven als hij ernaar vraagt. Beide zijn edeler dan zink, en beide kunnen bij regelmatig contact met vocht ertoe leiden dat de zinklaag op de plek van dat contact versneld verdwijnt. Denk aan een koperen hemelwaterafvoer die tegen de rand van een felsbaan aan ligt, of een loden slabbe die over de bovenkant van een dakvlak is gelegd zonder tussenlaag. Het regenwater dat over het koper of het lood is gestroomd, neemt daarvan iets mee, en dat afspoelwater is agressiever voor de zinklaag dan gewoon regenwater. Op de plek waar dat water vervolgens over onze plaat loopt of erop blijft staan, zien wij op de langere termijn een lichte, plaatselijke aantasting: eerst een verkleuring, uiteindelijk putjes in de zinklaag als het heel lang onopgemerkt blijft.
Dit is dus niet iets dat binnen een paar weken misgaat, en het is ook geen reden om koper of lood van een gebouw te weren. Het is een reden om ze niet rechtstreeks te laten samenkomen zonder scheiding, en om afstromend water van koper en lood niet ongehinderd over een groot deel van het felsdak te laten lopen. Een koperen bliksemafleider die eenmalig over de plaat loopt geeft zelden problemen; een koperen regenpijp die structureel afwatert over een felsdak, is een ander verhaal. Voor de precieze uitvoering van die aansluiting, met de juiste tussenlaag en de juiste volgorde van monteren, verwijzen wij door naar hoe dat op de bouw wordt aangepakt op klikzink.com, want dat is een vraag over bevestiging en volgorde, niet over de plaat zelf.
Bij gewoon, ongelegeerd staal is de situatie andersom, en dat is meteen de geruststelling die veel opdrachtgevers nog niet kennen. Staal is minder edel dan zink of net zo goed te vergelijken, en het zink in onze coating is er juist op gemaakt om staal te beschermen. Een stalen bevestigingsbeugel, een stalen dakdoorvoer of een stalen gootbeugel die tegen onze plaat aan komt te liggen, vormt geen bedreiging voor de zinklaag. Sterker nog, precies dit principe is de reden dat onze platen zelf van verzinkt staal zijn: het zink offert zich op voor het staal eronder, en dat werkt voor het staal van een aangrenzend bouwdeel net zo goed als voor het staal in de plaat zelf.
Aluminium is het geval waar wij het meest genuanceerd over zijn, en waar een opdrachtgever ook het vaakst naar vraagt zodra hij weet dat koper en lood een probleem zijn. Aluminium zit qua edelheid dicht bij zink, en in de praktijk zien wij bij rechtstreeks contact met een aluminium onderdeel zelden aantasting die de moeite waard is om apart te vermelden. Bij grote, aanhoudend vochtige situaties, zoals een aluminium goot die dag in dag uit water afgeeft aan de rand van een felsbaan, raden wij toch een scheiding aan, simpelweg omdat een paar euro aan tussenlaag goedkoper is dan een discussie achteraf. Voor een klein contactpunt, zoals een aluminium klemprofiel van een zonnepaneel-montagesysteem, is dat niet nodig; hoe die montage precies verloopt leggen wij uit op solarfels.com.
De vraag die de opdrachtgever eigenlijk stelt, gaat zelden over chemie; hij wil weten of hij over tien jaar spijt krijgt van een bepaalde materiaalkeuze op zijn dak. Wat hij dan moet weten is dat onze platen op dit punt niet anders reageren dan andere verzinkte stalen platen: het is de zinklaag die het werk doet, niet de kleur van de coating en niet de dikte van 0,55 mm die wij standaard leveren. Een dikkere plaat zou hier geen verschil maken, want de aantasting speelt zich af aan het oppervlak, niet in de kern van het materiaal. Dat is ook waarom wij deze vraag los behandelen van de baanlengte en de manier van verwerken op de bouw: contact met ander metaal is een kwestie van plaatsing en detaillering, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/baanlengte-bepalen/condens-achterzijde), niet van de maat die u bestelt of hoe u de plaat op lengte brengt.
Een tweede misvatting die opdrachtgevers vaak hebben, is dat het probleem zich over het hele dakvlak zou verspreiden. Dat is niet zo. Galvanische corrosie is een lokaal verschijnsel: het speelt zich af op en rond het contactpunt en het gebied waar het afstromende water overheen loopt, niet op de rest van de plaat. Een felsdak van honderd vierkante meter met één onhandig geplaatste koperen doorvoer krijgt dus geen algemene aantasting, maar hooguit een probleem op die ene plek. Dat maakt het ook oplosbaar: een tussenlaag van bijvoorbeeld bitumen of een kunststof strip op het contactpunt, en een goot of afvoer zo detailleren dat het water van koper of lood niet over een groot deel van de felsbaan hoeft te lopen, voorkomt vrijwel alles.
Het kortste antwoord dat wij aannemers meegeven, is dit: gewoon staal en aluminium zijn in de praktijk geen probleem, koper en lood wel, en bij koper en lood gaat het vooral om afstromend water, niet om een enkel rustend contactpunt. Daarmee kunt u de opdrachtgever geruststellen zonder dat u een technisch verhaal over elektrochemie hoeft op te hangen, en kunt u meteen aangeven welke aansluiting op de tekening nog een tussenlaag nodig heeft.
Heeft u een specifiek geval waarbij u niet zeker weet of een detail voldoende gescheiden is, stuur ons dan de tekening. Wij kijken gratis mee en denken mee over de oplossing, net zoals wij dat doen bij de maatvoering van een bestelling. Voor de plaat zelf, in de kleur en de maat die bij uw project past, kunt u ons bereiken via Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede, en wij leveren desgewenst monsters van alle drie de kleuren mee zodat u ook meteen kunt laten zien hoe het dak eruit komt te zien.