Klikzink
Een opdrachtgever die voor het eerst een felsdak op tekening ziet, stelt bijna altijd dezelfde vraag: wat is dat randje eigenlijk, en waarom moet het zo hoog zijn? De aannemer of dakdekker die het antwoord al kent, moet dat soms nog even vertalen naar iemand die geen dakdekker is. Deze pagina geeft dat antwoord, zodat u het door kunt geven zonder er zelf een verhaal bij te verzinnen.
De fels is de opstaande rand waarmee twee felsbanen aan elkaar sluiten. Bij onze platen is die rand 35 mm hoog en staat hij haaks op het vlak van de plaat, dus in een rechte hoek. Dat is geen vormgevingskeuze en ook geen kwestie van smaak. Het is de manier waarop het dak zichzelf droog houdt, zonder kit, zonder rubber en zonder een schroef die op een dag gaat lekken.
Regen op een schuin dak loopt niet in een rechte lijn naar de goot. Bij wind waait water tegen de plaat op, en bij een hoosbui staat er even meer water op het dak dan de afvoer in één keer wegkrijgt. Dat water moet ergens heen kunnen zonder over de naad tussen twee platen te lopen. De opstaande fels van 35 mm is de marge die dat opvangt: zolang het water niet hoger komt dan die 35 mm, blijft de naad droog.
Stel dat een opdrachtgever vraagt of een lagere fels ook zou kunnen, omdat dat vanaf de grond net iets minder opvalt. Het antwoord is dat de hoogte niet voor het oog is gemaakt, maar voor het weer. Een lagere rand geeft minder buffer bij een stevige bui of bij wind uit de verkeerde hoek, en dat risico neemt u niet om een paar millimeter op het silhouet te besparen. Hoe het dak er vanaf de straat uitziet, inclusief kleur en glans van het vlak, leggen wij uit op zinklook.com; deze pagina gaat alleen over wat de fels doet, niet over hoe hij oogt.
De tweede vraag die vaak volgt, is waarom de fels recht omhoog staat in plaats van rond, zoals je bij sommige oudere zinken daken nog ziet. Een ronde fels is een gerolde rand: de plaat wordt aan de kant omgebogen tot een soort koker. Een haakse fels staat gewoon rechtop en wordt bovenop dichtgeklikt of dichtgezet met de tweede baan ernaast.
Het verschil zit in wat er met die rand gebeurt bij temperatuurwisseling. Staal zet uit en krimp, en dat gebeurt in de lengte van de baan. Een haakse fels beweegt daarbij mee zonder dat de vorm verandert: hij blijft strak staan, ook na jaren zon en vorst. Een ronde fels heeft door zijn vorm meer inwendige spanning en is gevoeliger voor vervorming als de plaat werkt. Bij onze platen, die koud vouwbaar zijn tot -15 graden en zowat half zoveel uitzetten als zink, is de haakse fels de vorm die dat het beste opvangt zonder dat de naad op termijn gaat wijken.
Er is nog een praktisch voordeel: een haakse fels is eenvoudiger machinaal te maken en te klikken op de bouwplaats. Onze felsbanen worden op de wals al voorzien van deze rand, op maat afgekort tussen 450 en 8000 mm, zodat er op de bouw niets meer omgebogen hoeft te worden. Dat scheelt niet alleen tijd, het scheelt ook een handeling waar iets mis kan gaan.
Stel: een aannemer werkt aan een schuur met een dakhelling van net boven de toegestane grens. De opdrachtgever, die zelf niets met bouwen te maken heeft, vraagt zich af of dat gaat lekken bij een storm. De aannemer kan dan uitleggen dat de fels van 35 mm precies bedoeld is als marge voor opwaaiend water, en dat die marge onafhankelijk werkt van de vraag hoe steil het dak is. De helling zelf, en wanneer een dak daarmee nog wel of niet geschikt is voor een felsdak, is een ander vraagstuk dat wij uitgebreid behandelen op klikfels.com.
Een ander voorbeeld: bij een verbouwing waar een deel van het dak op een gevel overgaat, vraagt een opdrachtgever soms of de fels op de gevel wel dezelfde bescherming geeft als op het dak. Het antwoord is ja, de fels werkt in beide toepassingen hetzelfde, omdat het principe niet verandert: een haakse, opstaande rand die water tegenhoudt zolang het niet hoger komt dan 35 mm. Op een gevel staat de plaat rechtop, dus water blijft daar sowieso minder lang staan dan op een dak, maar de rand doet zijn werk op precies dezelfde manier.
Als opdrachtgever hoeft u niets te doen met de fels zelf: die hoort standaard bij elke felsbaan die wij leveren, in de vaste hoogte van 35 mm en de vaste werkende breedte van 475 mm. U kunt hier dus niet iets fout bestellen, tenzij u een heel ander product voor ogen had. Waar u wel op moet letten, is de lengte: platen worden op de millimeter afgekort, en een verkeerde maatvoering op de tekening levert een plaat op die net niet past. Hoe u dat vooraf goed uitzoekt, staat bij ons uitgelegd zoals wij toelichten bij [de fels: wat je vooraf moet weten](/felsplaat/de-fels/vooraf-weten).
De bevestiging van de fels, met de klem die onder de rand wegvalt zodat er geen schroef te zien is, is weer een ander onderwerp. Dat werkt samen met de ondergrond en de volgorde waarin de platen gelegd worden, en dat leggen wij uit op klikzink.com. Deze pagina gaat alleen over wat de fels zelf doet: waterkering door hoogte, stabiliteit door de haakse vorm.
Als u deze vraag van een opdrachtgever krijgt en met dit antwoord niet verder komt, of als er twijfel is of de fels op een specifiek dakdeel wel voldoende marge geeft, kunt u ons benaderen via Klikzink, Boylestraat 22 in Ede. Wij denken kosteloos mee op tekening en leveren desgewenst een monster, zodat u zelf kunt zien en voelen hoe de rand staat voordat u bestelt.