Klikzink
Een felsplaat die in de ochtend nog koud is, ligt aan het einde van de middag in de volle zon. Vooral bij donkere uitvoeringen loopt de plaattemperatuur dan flink op, veel hoger dan de buitentemperatuur die op dat moment gemeten wordt. Staal zet uit bij warmte, en hoewel de uitzetting van onze felsplaten ongeveer half zo groot is als bij zink, is het bij lange banen geen verwaarloosbare grootheid. Een baan van tien meter die u 's middags op temperatuur inmeet en vastzet, is 's avonds gekrompen. Andersom geldt het net zo goed: een plaat die 's ochtends koud wordt ingemeten en vastgezet, wil in de middagzon uitzetten en heeft daar de ruimte voor nodig.
Dit speelt bij nieuwbouw ook, maar bij renovatie komt er een tweede onzekerheid bovenop: de maat van het gebouw zelf. Op de plank in de fabriek is een baan van 4750 mm precies 4750 mm. Op een bestaand pand is de muur waar u tegenaan meet dat zelden. Verzakking, eerdere verbouwingen, een dakrand die in de loop van decennia een centimeter is opgeschoven: een bestaand gebouw is vrijwel nooit haaks en vrijwel nooit overal even lang. Wie op één punt meet en dat getal voor de hele lengte van de gevel aanhoudt, komt op de laatste meter bedrogen uit.
Daarom meet u bij renovatie op meerdere punten, niet op één. Meet aan beide uiteinden van een vlak en, bij een lengte boven een paar meter, ook in het midden. Vergelijk die getallen voordat u een bestelling doorgeeft. Loopt het verschil op tot een paar centimeter over de lengte, dan is dat geen meetfout maar de werkelijkheid van het gebouw, en moet de plaat daarop worden afgestemd, niet omgekeerd.
Bij nieuwbouw ligt de maat vaak al vast op tekening voordat de eerste plaat gewalst wordt: de constructie is nieuw, recht en voorspelbaar, en de bestelmaat kan met een geruste bui vroeg worden vastgezet. Bij renovatie is dat een risico. De oude bekleding, de oude regels of het oude beschot moeten er eerst af voordat u weet wat er werkelijk onder zit. Pas dan is duidelijk of een muur die op de oude tekening haaks stond, dat in werkelijkheid ook is.
Dat is de reden dat wij bij renovatie aanraden pas in te meten nadat de ondergrond is blootgelegd en klaar is om bekleed te worden, niet eerder. Een bestelling die te vroeg de deur uit gaat, op basis van een oude tekening of een snelle blik van buiten, is een gok. Komt de plaat dan een paar centimeter te kort of te lang uit, dan kunt u niet meer bijsturen: de baan is al op maat gewalst. Neem dus de tijd tussen het strippen van de oude bekleding en het bestellen van de nieuwe platen, ook als dat de planning even op scherp zet.
Deze twee onzekerheden, de temperatuur van de plaat en de vorm van het bestaande gebouw, werken elkaar tegen als u ze niet apart behandelt. Meet nooit op het heetste moment van de dag als u ook nog rekening moet houden met een gebouw dat niet haaks is: dan telt u de ene onnauwkeurigheid boven op de andere. Meet liever vroeg op de dag, als de plaat en de omgeving nog op een gelijke, voorspelbare temperatuur zijn, en verwerk de speling voor het gebouw apart en bewust in uw eigen marge.
Er is geen vast getal dat voor elk project geldt, dat hangt af van de lengte van de baan, de kleur van de plaat en het temperatuurverschil dat op die bouwplaats te verwachten is. Een korte baan op een gevel aan de noordzijde vraagt weinig marge. Een lange baan op een plat dak dat de hele middag in de zon ligt, vraagt meer. Reken niet met een vast getal uit een tabel, maar met de situatie die u voor u heeft: hoe lang is de baan, hoe donker is de plaat, en hoe fel staat de zon erop op het moment dat u meet en het moment dat u legt.
Een vuistregel die in de praktijk werkt: meet en bevestig op een moment dat de plaat een temperatuur heeft die dicht bij het jaargemiddelde ligt, dus liever een frisse ochtend dan een hete middag, en geef de plaat vervolgens de ruimte om te bewegen zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok, zodat de uitzetting zich niet kan opstapelen tot een probleem op één punt. Voor het uiterlijk van een donkere plaat in de zon, en of dat voor uw gebouw de juiste keuze is, verwijzen we naar zinklook.com; hier gaat het alleen om wat die kleur doet met de maat tijdens het leggen.
Onze platen worden op de millimeter afgekort geleverd, van 450 tot 8000 mm. Die precisie is alleen zo goed als de maat die u ons doorgeeft. Bij renovatie betekent dat: meet pas als de oude bekleding weg is en de ondergrond zichtbaar, meet op meerdere punten in plaats van één, en meet als de plaat en de bouwplaats niet in de volle zon liggen. Twijfelt u over een deel van de gevel dat overduidelijk niet haaks is, stuur ons dan de maten en een schets. Meedenken op tekening kost bij ons niets, en wij zien liever twee keer een foto met een duidelijke maatlijn dan een bestelling die achteraf niet past.
Bij twijfel over een oud kozijn of een verzakte dakrand kunt u er ook voor kiezen om de plaat iets langer te bestellen dan strikt gemeten, zodat er op de bouw nog een kleine correctie mogelijk is. Hoeveel dat in uw geval verstandig is, hangt af van hoe onregelmatig het bestaande werk is; een paar millimeter bij een korte gevel, wat meer bij een lange baan in de zon. Onze eigen walsmachines maken het mogelijk om ook kleine oplages op maat te leveren, dus een iets ruimere marge hoeft niet tot verspilling te leiden.
Plan het inmeten op een rustig, koel moment, na het verwijderen van de oude bekleding en niet op de heetste dag van de week. Meet op meerdere punten langs de gevel of het dakvlak en vergelijk de uitkomsten voordat u bestelt. Twijfelt u over een onregelmatig deel van het gebouw, stuur ons dan uw maten en een schets: wij denken vrijblijvend mee en leveren de platen vervolgens op de millimeter afgekort aan, van 450 tot 8000 mm, klaar om te verwerken.