Klikzink
Bij nieuwbouw meet u in op een tekening die haaks is, of in elk geval haaks bedoeld is. Bij renovatie meet u in op een gebouw dat er al staat, en dat gebouw is dat zelden. Muren zijn in de loop van decennia verzakt, gordingen zijn scheef gezaagd, een kap is ooit met de hand gesteld zonder waterpas. Dat verschil is precies waarom de keuze tussen felsplaat en dakpannen op het punt van maatvoering anders uitpakt dan de meeste mensen denken.
Dakpannen zijn kleine, losse eenheden. Een pan van dertig bij veertig centimeter die niet precies past, valt weg in de rij: u schuift op, u past een stukje bij, en de onregelmatigheid van het dak verdwijnt in honderden voegen. Felsplaten zijn het tegenovergestelde. Een baan van vier meter lang moet van boven tot onder precies de vorm van de gording volgen, en een scheefstand van twee centimeter over die lengte is met het oog al te zien. Op dat ene punt wint het pannendak: kleine eenheden vergeven onnauwkeurigheid, een lange plaat vergeeft niets.
Bij nieuwbouw kunt u de platen bestellen zodra de tekening definitief is, soms nog voordat de constructie er staat. De maten komen uit de tekening, en de tekening is de waarheid waarnaar gebouwd wordt. Bij renovatie is die volgorde omgekeerd: de bestaande constructie is de waarheid, en de tekening is op zijn best een benadering daarvan. Wij adviseren daarom altijd om bij renovatie pas in te meten nadat de oude dakbedekking eraf is en de gording of het dakbeschot zichtbaar en, waar nodig, gecorrigeerd is. Meet u eerder, dan meet u een vorm die tijdens het strippen nog kan veranderen: een verrotte gordingkop die vervangen wordt, een inzakking die tijdens het werk pas aan het licht komt.
Een aannemer die op basis van een oude bouwtekening felsplaten bestelt zonder de kap zelf te hebben opgemeten, loopt het risico dat de platen een centimeter of twee te kort of te lang zijn over de volle lengte. Bij een dakpan is dat geen probleem, u schuift de volgende rij een fractie op. Bij een felsplaat van 8000 mm die tot op de millimeter is afgekort, is dat een plaat die terug moet naar de fabriek of die op de bouw met een randstrook wordt bijgewerkt. Hoe u die plaat vervolgens op de bouw bijwerkt, en wat daarbij wel en niet verantwoord is, staat uitgewerkt bij maatvoering bij renovatie en bij het afkorten op de bouw.
Bij dakpannen meet u de oppervlakte en rekent u met een overlap en een verspringing die de pan zelf al voorschrijft; een paar centimeter meer of minder in de meting kost u hoogstens een halve pan extra. Bij felsplaten meet u per baan de lengte van goot tot nok, en u meet die lengte op meerdere punten over de breedte van het dakvlak, niet op één punt in het midden. Een schuine gording geeft aan de linkerkant van het dakvlak een andere lengte dan aan de rechterkant, en bij een oud gebouw is dat verschil vaker regel dan uitzondering.
Wij vragen aannemers daarom om bij renovatie per baan, of in ieder geval per paar banen, de lengte apart door te geven, in plaats van één lengte voor het hele dakvlak aan te houden. Dat kost op papier meer werk, maar het voorkomt dat een deel van de banen te kort blijkt zodra ze op het dak liggen. Onze walsmachines korten op de millimeter af, dus de nauwkeurigheid van de plaat is nooit het probleem; de nauwkeurigheid van de meting die u ons doorgeeft, wel.
Houdt u bij de meting ook rekening met de manier waarop de plaat op de bouw nog gezaagd of geknipt moet worden voor details rond doorvoeren en aansluitingen, zoals wij uitleggen bij [zagen en knippen](/felsplaat/maatvoering-renovatie/zagen-en-knippen). Een plaat die op lengte klopt maar waarvan de snijkant bij een doorvoer niet is voorzien, levert op de bouw alsnog vertraging op.
Naast de vorm speelt bij renovatie ook het gewicht een rol, en dat is een punt waarop felsplaat juist in het voordeel is. Onze felsplaten wegen ongeveer 5 kilogram per vierkante meter. Keramische dakpannen liggen daar met veertig tot vijftig kilogram per vierkante meter ruim boven, afhankelijk van het type pan. Bij een renovatie waarbij de bestaande gordingen en spanten blijven staan, is dat verschil van belang: een constructie die berekend is op een pannendak heeft doorgaans meer dan genoeg reserve om een felsdak te dragen, terwijl het omgekeerde, een lichte constructie die alsnog met zware pannen belast wordt, vaker een verzwaring van de kapconstructie vergt.
Dat scheelt in de praktijk een aannemer weleens een extra ronde met de constructeur. Bij een boerderij met een oorspronkelijk rieten dak, bijvoorbeeld, is de bestaande spantconstructie vaak licht gedimensioneerd; een felsplaat sluit daar qua gewicht beter op aan dan een pan. Blijft de vraag hoe zwaar de opbouw daaronder wordt, met isolatie en onderconstructie: dat hangt af van de gewenste isolatiewaarde en van de dakhelling, en dat rekent u uit op klikfels.com. Wij noemen hier alleen het gewicht van de plaat zelf, niet van de opbouw als geheel.
De felsplaat zet bovendien ongeveer half zoveel uit als zink bij temperatuurwisselingen, en is koud vouwbaar tot -15 graden. Bij een renovatie die zich over meerdere seizoenen uitstrekt, of waarbij het werk in de winter doorgaat, is dat gunstig: u hoeft de aanvoer van platen niet aan het weer aan te passen zoals bij sommige andere materialen wel nodig is. Hoe u daarbij met vorst op de bouw omgaat, staat verder uitgewerkt bij werken bij vorst.
De conclusie op dit ene punt is dus tweeledig. Waar het gaat om vergevingsgezindheid bij een onregelmatige, oude constructie, wint de dakpan: kleine eenheden absorberen scheefstand die een lange plaat niet absorbeert. Waar het gaat om de belasting van de bestaande constructie, wint de felsplaat: het lage gewicht per vierkante meter maakt renovatie zonder zware constructieve aanpassingen vaker mogelijk.
Kiest u voor felsplaat, dan is de sleutel tot een goede maatvoering bij renovatie dat u laat inmeten nadat de oude bedekking eraf is, per baan meet in plaats van gemiddeld voor het hele vlak, en die maten pas dan aan ons doorgeeft. Wij korten op de millimeter af, leveren van 450 tot 8000 millimeter, en denken op tekening mee zonder dat daar kosten aan verbonden zijn. Heeft u een renovatieproject waarvan de kap nog niet is opgemeten, neem dan contact met ons op zodra de oude dakbedekking verwijderd is; dan geven wij u aan wat wij van u nodig hebben om de juiste platen te wassen.