Klikzink
Bij renovatie meet u niet op een tekening, maar op een gebouw dat er al staat. Dat gebouw is ouder dan de tekening waarop het ooit is ontworpen, en in de tussentijd is er weinig aan gebleven dat nog precies haaks is. Een dakvlak dat vijftig jaar geleden is opgeleverd, is inmiddels gezet, gescheurd bij een dilatatie, of op een hoek een centimeter verzakt. Wij leggen op deze pagina uit wat de uitzetting van staal daarbij voor u betekent, en waarom dat net iets anders werkt dan bij een nieuwbouwproject.
Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink. Voor een felsbaan van acht meter lang, het soort lengte dat u bij grotere loodsen en boerderijdaken vaak in één stuk bestelt, betekent een temperatuurverschil tussen een koude winterochtend en een hete zomermiddag een lengteverandering van enkele millimeters. Bij zink zou diezelfde baan over dat traject twee keer zoveel bewegen. Dat verschil is precies waarom staal zich prettiger laat verwerken op een lang dakvlak: de speling die u in de bevestiging moet aanhouden, is kleiner, en de kans dat een baan bij felle zon gaat golven of bij vorst strak trekt, is geringer. Hoe die speling in de klem precies werkt, laten wij aan de klem zelf over: dat behandelen wij niet hier maar bij de bevestiging op klikzink.com.
Bij nieuwbouw is de ondergrond recht, want die is net gemaakt volgens tekening. De maatvoering is dan vooral een kwestie van de tekening overnemen en de uitzetting als marge meenemen in de klemafstand. Bij renovatie is de ondergrond het bestaande gebouw, en dat is zelden nog exact zoals het ooit bedoeld was. Een dakvlak van veertig jaar oud kan aan de ene kop twee centimeter korter zijn dan aan de andere, simpelweg omdat de gording aan die kant iets is doorgebogen of omdat een eerdere renovatie de daklijn heeft verlegd. Als u dan op de tekening van destijds vertrouwt, past de plaat nergens precies.
Daarom meet u bij renovatie niet de tekening in, maar het gebouw zelf, en liefst op meerdere punten over de lengte van het vlak in plaats van op één punt aan het begin. Neemt u bijvoorbeeld een dakvlak van vijftien meter, dan is het verstandig om niet alleen bij de goot te meten, maar ook halverwege en bij de nok, en de kleinste maat aan te houden als u twijfelt. Een paar millimeter te kort besteld is bij een felsverbinding een probleem dat u ter plekke niet oplost; een paar millimeter te lang kunt u op de bouw nog afwerken. Dat verschil in volgorde, eerst ruim inmeten en dan pas de exacte baanlengte doorgeven aan de wals, is precies waarom wij bij renovatie aanraden pas na een tussenmeting definitief te bestellen, in plaats van in één keer op basis van de oorspronkelijke bouwtekening.
Als praktische vuistregel geldt: reken bij een felsbaan tot acht meter op enkele millimeters speling voor temperatuur, en neem dat mee in de ruimte die u vrijhoudt bij de kop- en zijaansluitingen. Bij langere banen loopt dat naar verhouding op, en bij een gevel, waar de baan vaak nog langer doorloopt dan op een dak, is dat des te belangrijker. Houd bovendien bij een bestaand gebouw altijd een extra marge aan voor de scheefstand van de ondergrond zelf, los van de uitzetting van het materiaal. Die twee dingen worden nogal eens door elkaar gehaald: de uitzetting is een eigenschap van het staal, de scheefstand is een eigenschap van het gebouw, en bij renovatie spelen ze tegelijk. Wij leveren de platen op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 mm, en werken daarbij het liefst op basis van een maat die u zelf ter plaatse hebt gecontroleerd, niet op basis van een oude bouwtekening waarvan niemand meer weet of het gebouw er nog aan voldoet.
Dit inmeten doet u het beste zo laat mogelijk in het project, als de oude bekleding eraf is en het vlak er ligt zoals het werkelijk is, in plaats van vooraf op aanname. Zeker bij een dak waar eerst nog sloopwerk moet gebeuren, verandert de maat soms nog op het laatste moment: een dakrand die onder de oude bedekking rotter is dan gedacht, wordt vaak alsnog een paar centimeter ingekort voordat de nieuwe felsplaat erop komt. Wie dan al besteld heeft op de oude maat, heeft een probleem dat niet meer te herstellen is met de plaat die er al ligt.
Eenmaal ingemeten en bevestigd, blijft de uitzetting die het staal met de temperatuur ondergaat een vast gegeven waar u op de bouw rekening mee houdt bij het koppelen van banen en bij de aansluitingen op vaste punten, zoals wij uitleggen bij [de fels en maatvoering bij renovatie](/felsplaat/maatvoering-renovatie/de-fels). Het materiaal blijft daarbij goed te verwerken: koud vouwbaar tot -15 graden, zodat een winterse renovatiedag op dat vlak geen belemmering is. Wat wel meespeelt is dat een plaat die net van de wals komt en nog in de volle zon op de stelling ligt, een fractie langer is dan diezelfde plaat een uur later in de schaduw; voor de definitieve pasvorm doet dat er nauwelijks toe, maar het verklaart waarom een net gelegde baan soms strakker of losser oogt dan u aan het eind van de dag verwacht.
Onze wals werkt op maat en op tekening, en wij denken zonder kosten mee als u ons uw ingemeten maten aanlevert, inclusief de kleinste maat die u over de lengte van het vlak hebt gevonden. Dat voorkomt dat u met een baan blijft zitten die op de tekening klopte maar op het dak niet past. Voor de manier waarop u het gewicht van vijf kilo per vierkante meter tijdens het leggen verdeelt, verwijzen wij naar hoe u de plaat tilt en draagt bij renovatiewerk, en voor vragen over de dakhelling waarop u de plaat mag toepassen kunt u terecht bij klikfels.com.
Meet het bestaande vlak op meerdere punten in, houd de kleinste maat aan en reken bij lange banen de speling voor temperatuur mee in uw aanvraag. Stuur ons die maten door, dan zagen wij de felsbanen op de millimeter af en denken wij desgewenst kosteloos mee op tekening, zodat de plaat past op het gebouw zoals het er nu werkelijk bij staat.