Klikzink
Elk metaal werkt: het krimpt bij kou en zet uit bij warmte. Voor felsplaat is dat niet anders, maar staal doet dat aanzienlijk minder dan zink. Waar zink over een lengte kan bewegen die op de bouw goed voelbaar is, zet staal ongeveer half zoveel uit. Dat verschil is de reden dat we hier apart bij stilstaan: het scheelt in de praktijk, maar het scheelt niet genoeg om de maatvoering vooraf te laten lopen.
Neem een baan van acht meter, de lengte die op veel daken en gevels voorkomt. Tussen een koude winterdag en een hete zomermiddag kan het oppervlak van een donkere plaat een temperatuurverschil van zestig tot zeventig graden meemaken, soms meer. Over die lengte en dat verschil komt de lengteverandering van staal uit op iets van vijf tot zes millimeter. Dat lijkt weinig, en voor de sterkte van het materiaal is het dat ook. Voor de manier waarop de baan is bevestigd, is het genoeg om rekening mee te houden: de klemmen onder de fels zijn daar juist op gemaakt, en hoe die beweging wordt opgevangen leest u bij de bevestiging op klikzink.com.
De reden dat we deze eigenschap op een kennisbank over de plaat zelf behandelen, en niet als een detail terzijde, is de manier waarop wij leveren. Felsplaat komt niet uit een voorraadstelling waar iemand een staaflengte van afknipt. Wij walsen op order: de baan wordt gemaakt op de maat die is opgegeven, op de millimeter afgekort, tussen 450 en 8000 millimeter. Dat is precies waarom de uitzetting hier relevant is en niet bij een product dat u zelf ter plekke op maat zaagt.
Bij het walsen op order ligt de lengte vast voordat de plaat de fabriek verlaat. Er is geen tussenstap op de bouwplaats waarin nog een stukje wordt bijgeknipt om een verschil in temperatuur te compenseren; dat gebeurt namelijk niet nodig, want de bevestiging is daarop ingericht. Maar het omgekeerde geldt wel: de maat die wordt opgegeven bij de bestelling, moet de maat zijn waarmee de plaat straks wordt gelegd, inclusief de marge die de verwerker daarbij aanhoudt. Een aanpassing achteraf, omdat de opname op een koude ochtend net iets anders uitpakte dan gedacht, is bij een plaat die al gewalst is niet meer terug te draaien.
In de praktijk komt dit neer op een volgorde die net iets strenger is dan bij materiaal dat los op voorraad ligt. De opname op het dak of de gevel moet compleet en definitief zijn voordat de order de wals in gaat. Wijzigingen die na het inmeten nog binnenkomen, een kilometerpaal verderop op de tekening of een aansluiting die toch anders wordt opgelost, moeten dus vóór het bestelmoment landen en niet erna.
Dit raakt ook aan de levertijd zelf, al gaat deze pagina niet over hoe lang die levertijd precies is: dat verschilt per periode en per orderportefeuille, en staat uitgewerkt op de pagina over levertijd. Wat wel vaststaat, is de logica erachter: hoe eerder de definitieve maten binnen zijn, hoe eerder de wals kan draaien, en hoe minder kans er is dat een laat wijzigingsverzoek de planning van de hele baan opnieuw laat beginnen. Een aannemer die op dinsdag nog schuift met een lengte, moet er rekening mee houden dat dit een nieuwe orderregel is, niet een correctie op de bestaande.
Een voorbeeld uit de praktijk maakt dit concreet. Bij een loods met een dakvlak van ruim dertig meter lang worden de banen in het najaar ingemeten, bij een buitentemperatuur rond de tien graden. De opgegeven lengte gaat de wals in zoals gemeten: er wordt geen marge vooraf ingebouwd voor uitzetting, want die marge zit al in de manier van bevestigen. Wordt de plaat vervolgens in de winter gelegd, bij vorst, dan is de baan een fractie korter dan op een zomerse dag; dat verschil valt binnen wat de klemmen opvangen. Voor de aannemer betekent dit vooral dat de opgegeven maat, en niet een geschatte marge, de basis van de order moet zijn.
De uitzetting zelf hoeft de dakdekker op de bouw niet bezig te houden bij het verwerken; dat is opgelost in de bevestiging. Wel is het verstandig om te weten dat de plaat, net als elk stalen product, met de temperatuur meebeweegt tijdens het werk zelf. Een baan die in de vroege ochtend koud uit de verpakking komt, ligt er 's middags in de zon net iets anders bij. Dat is een reden te meer om bij het hanteren van de platen op de bouw voorzichtig te werk te gaan, zoals ook beschreven staat bij het tillen en dragen van de plaat op de bouw. Wie bij vorst werkt, merkt bovendien dat koud vouwen tot min vijftien graden mogelijk blijft, maar dat de plaat dan strakker aanvoelt; ook dat onderwerp staat verder uitgewerkt op de pagina's over de verwerking bij levertijd.
De kern blijft: de lengteverandering van staal is klein genoeg om technisch geen probleem te zijn, en groot genoeg om de reden te zijn dat de maatvoering bij het bestellen vaststaat. Omdat er niet uit voorraad wordt geknipt maar per order wordt gewalst, is er geen ruimte om achteraf een marge in te bouwen voor wat de temperatuur nog met de plaat doet. Die marge zit al verwerkt in de bevestiging, niet in de bestellengte.
Wilt u een felsplaat bestellen, zorg dan dat de opname op de bouw compleet is voordat u de maten doorgeeft: dat is de lengte die gewalst wordt, zonder correctie achteraf. Heeft u vragen over een specifieke situatie, bijvoorbeeld een lange baan op een gevel met een grote temperatuurwisseling, dan denken wij kosteloos mee op tekening. Neem daarvoor contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede, of vraag meteen monsters van de drie beschikbare kleuren aan om het materiaal in de hand te hebben voordat u de order vastlegt.