Klikzink
Een felsplaat ligt niet stil. Tussen een koude ochtend in januari en een hete middag in augustus verandert de lengte van elke baan op uw dak. Dat is geen gebrek en geen reden om te twijfelen aan het materiaal: het is een eigenschap van staal, en wij houden daar bij de levering al rekening mee. Voor de bestelling is vooral belangrijk dat u weet hoeveel het is, en waarom dat meetelt bij een plaat die op de millimeter wordt afgekort.
Staal zet aanmerkelijk minder uit dan zink. Waar zink over een lange baan aardig kan bewegen, zet ons stalen felsplaat ongeveer half zoveel uit. Over een baan van acht meter, de langste lengte die wij afkorten, loopt het verschil tussen een koude winterdag en een hete zomerdag op tot ongeveer acht millimeter. Dat is de lengteverandering van de hele baan, niet van elke meter apart, en het is de reden dat de fels en de bevestiging onder de fels ruimte moeten bieden om te kunnen bewegen. Hoe die klem die beweging opvangt en waarom hij nooit vastgezet mag worden, leest u bij klikzink.com.
Voor u als besteller is het praktische punt dit: die acht millimeter is al verwerkt in hoe wij een plaat maken en hoe hij aankomt op de bouw. U hoeft in de lengte die u opgeeft geen marge voor uitzetting bij te rekenen. Wat u wél moet doen, is de juiste lengte opgeven, en dat is precies waar deze eigenschap gaat meespelen bij het bepalen van de baanlengte.
Een veelgemaakte vergissing bij het bestellen is dat de lengte van de plaat gelijk wordt gesteld aan de lengte van het dakvlak dat op de tekening staat. Dat klopt bijna nooit. De plaatlengte die u aan ons doorgeeft, is de lengte van het stuk staal zoals het straks op het dak ligt, inclusief alles wat erbij of eraf gaat ten opzichte van het kale dakvlak.
Denk aan een dakschuin van zes meter met aan de onderkant een overstek van twee honderd millimeter voorbij de goot, en aan de bovenkant een opkant van honderdvijftig millimeter tegen de nok. De plaat die u bestelt is dan niet zes meter, maar zes meter drieëndertig honderd centimeter langer: het dakvlak plus de overstek plus de opkant. Vergeet u die twee stukken, dan komt de plaat op de bouw een handbreedte te kort en is er geen manier om dat later te herstellen door de baan te rekken.
Ook een aansluiting op een gootconstructie, een dakraam of een muurdoorvoer verandert de benodigde lengte. Soms wordt de plaat juist ingekort omdat een deel van het vlak wordt afgedekt door een aparte kilgoot of doorvoerstuk. Bij twijfel over hoe een aansluiting precies vorm krijgt, is het raadzaam eerst te kijken hoe wij dat beschrijven bij het bepalen van de baanlengte in het algemeen, en pas daarna de maten definitief op te geven.
Wij leveren felsplaat van vierhonderdvijftig tot achtduizend millimeter, afgekort op de millimeter nauwkeurig. Die precisie is alleen nuttig als de opgegeven maat ook de juiste maat is. Een fout van een paar centimeter in de brief die de leverancier krijgt, wordt op de bouw niet meer rechtgezet: de plaat is dan simpelweg verkeerd, en een nieuwe baan bestellen kost meer tijd dan de tien minuten die het kost om de maat vooraf goed te controleren.
Diezelfde nauwkeurigheid is de reden dat u de lengteverandering door temperatuur niet apart hoeft te verrekenen bij het opgeven van de bestelmaat. Bij een baan tot acht meter is de uitzetting van staal beperkt genoeg om binnen de normale marges van de bevestiging te vallen. Zou u om die uitzetting toch extra lengte optellen bovenop de juiste plaatlengte, dan levert dat juist een verkeerde maat op. Bepaal de lengte op basis van het dakvlak plus overstek, aansluiting en opkant, en laat de uitzetting zelf verder buiten de rekensom.
Al is de uitzetting bij het bestellen geen rekenpost, op de bouw merkt u er wel iets van, vooral bij het werken met lange banen op een warme dag. Een plaat die in de ochtend is aangeleverd en pas in de middag wordt gelegd, kan dan al iets langer of korter zijn dan bij aankomst. Dat is geen storing in het materiaal, maar precies het gedrag dat wij hierboven beschrijven, en het is een van de redenen waarom een felsplaat nooit aan beide uiteinden muurvast wordt gezet.
Bij vorst gedraagt het materiaal zich anders dan bij hitte, en dat raakt ook aan hoe u de plaat op dat moment het beste hanteert. Hoe koud vouwen en verwerken bij lage temperaturen in de praktijk verloopt, leest u apart bij werken bij vorst. Voor de baanlengte zelf verandert dat niets: de plaat die u besteld heeft is en blijft de lengte die op de bon staat, alleen de manier van verwerken op de bouw vraagt dan wat meer aandacht.
Een tweede punt waar aannemers soms tegenaan lopen, is dat een lange baan bij het tillen en positioneren op het dak lichtjes doorbuigt of juist even strak trekt, wat niets te maken heeft met temperatuur maar met het gewicht en de lengte van de plaat zelf. Hoe u een lange baan het beste tilt en draagt zonder de plaat te belasten, staat beschreven bij het tillen en dragen van de plaat.
Voor een vlotte en juiste levering werkt het het prettigst als u ons de plaatlengte geeft zoals hij straks op het dak moet liggen: inclusief overstek, inclusief opkant, inclusief eventuele plooien voor een aansluiting, en afgerond op de millimeter zoals wij hem ook afkorten. Wilt u dat wij meedenken op basis van een tekening, dan doen wij dat zonder kosten: wij rekenen dan de dakvlaklengte, overstek en opkant voor u om naar de definitieve plaatlengte, zodat er bij aflevering geen verrassingen zijn.
Heeft u twijfel over de precieze plek waar een baan moet eindigen, bijvoorbeeld bij een overgang naar een ander dakvlak of een bijzondere kap, dan is het beter de vraag vooraf te stellen dan de plaat op de bouw handmatig te moeten inkorten. Hoe dat inkorten op de bouw in zijn werk gaat als het toch nodig is, staat beschreven bij het afkorten op de bouw, met de kanttekening dat dit altijd de tweede keus is ten opzichte van de juiste maat vooraf.
Voor de baanlengte van uw project telt dus twee dingen: staal zet ongeveer half zoveel uit als zink, en dat is bij een baan tot acht meter verwerkt in hoe wij de plaat maken, dus daar hoeft u zelf niets voor op te tellen. Wat u wél zelf bepaalt, is de plaatlengte inclusief overstek, aansluiting en opkant, niet alleen de kale dakvlaklengte van de tekening.
Heeft u de maten van uw dakvlak, de gewenste overstek en de aansluitingen in beeld, dan kunt u die rechtstreeks aan ons doorgeven, desnoods als schets of tekening. Wij rekenen de definitieve plaatlengte voor u uit, korten de baan op de millimeter af tussen de vierhonderdvijftig en achtduizend millimeter, en leveren de plaat gereed voor de bouw.