Klikzink
Op de bouw gaat vroeg of laat iets mis met een felsbaan. Een klem die net iets te hard is aangezet en een deukje achterlaat, een steiger die tegen het vlak schuurt, een val met de kantenkraker die net verkeerd uitkomt. De reflex is dan: er is reparatielak, dus dat werken we bij. Dat klopt soms, en soms is het precies de verkeerde beslissing. Deze pagina gaat over dat onderscheid, en over hoe dat samenhangt met de lengte die u voor die baan heeft opgegeven.
Een bijwerklak dekt kleur, geen vorm. Hij vult een krasje in de coating zodat het staal daaronder niet gaat roesten, en hij zorgt dat een klein litteken minder opvalt in het licht. Maar een lak legt geen deuk glad, trekt geen gebogen fels weer recht en verbergt geen golf in het vlak. Op een glanzend oppervlak valt zo'n oneffenheid soms nog weg. Op onze matte coating, met een glansgraad onder de 5, valt elke onvlakheid juist op omdat er geen glans is die de aandacht afleidt. Bijgewerkte kleur op een mat vlak is daarom altijd zichtbaar werk: u ziet niet dat er kleur ontbrak, u ziet dat er is bijgewerkt. Dat is geen reden om het nooit te doen, maar wel om vooraf te bedenken of dat de oplossing is die u wilt, of dat u eigenlijk een nieuw stuk plaat nodig heeft.
Bijwerken is de juiste keuze bij schade die alleen de coating raakt en niet de vorm van de plaat. Een krasje van een gereedschapskist die over het vlak is gesleept, een schaafplek van een touw dat tijdens het hijsen langs de baan schuurde, een klein beschadigd hoekje na het lossen. In al die gevallen is het staal blootgelegd, maar de plaat zelf is nog recht, de fels nog haaks, de maat nog precies wat u bestelde. Dan werkt u de coating bij zodat het zink daaronder beschermd blijft, en daarmee is de zaak opgelost. Hoe u zo'n kras precies beoordeelt en aanpakt, staat uitgebreid beschreven op de pagina over [krassen en beschadigingen](/felsplaat/baanlengte-bepalen/krassen); die herhalen we hier niet.
Het wordt anders zodra de schade de vorm van de plaat heeft aangetast. Een deuk van een val, een gebogen rand, een fels die niet meer haaks staat: dat zijn geen coatingproblemen, dat zijn maatproblemen. Een likje lak maakt de plek onzichtbaar voor het oog, maar de plaat blijft krom of de fels blijft mank. Op het dak legt u dan een baan die niet goed aansluit, en dat komt naar boven zodra de volgende baan ertegenaan moet. Wij zien dit typisch gebeuren wanneer een baan van, zeg, 6200 mm tijdens het transport op de kop gevallen is: de coating rond het contactpunt is beschadigd, maar ook de plaat zelf heeft een lichte bocht gekregen over de laatste halve meter. Die halve meter is niet meer bruikbaar zoals hij was besteld. Bijwerken van de kleur lost het zichtbare probleem op en laat het echte probleem liggen.
De consequentie daarvan is dat u opnieuw naar de baanlengte moet kijken. Onze platen worden op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm, precies op de lengte die u doorgeeft. Die lengte is de lengte van de plaat zelf, niet de lengte van het dakvlak. Overstek komt er meestal bij, een aansluiting op een gootlijn of een opkanting tegen een muur kan er juist vanaf gaan, afhankelijk van hoe de detaillering is opgelost. Wanneer een deel van een baan beschadigd raakt en niet meer bruikbaar is, verandert dat rekenwerk. Is het beschadigde stuk het uiteinde dat toch al voor de opkanting bedoeld was, dan kunt u er vaak nog mee werken en is alleen de coating daar een punt van aandacht. Ligt de schade midden in het vlak dat zichtbaar blijft, dan is de plaat voor die positie feitelijk te kort geworden en moet er een nieuwe baan besteld worden op de oorspronkelijke maat.
Wij raden aan om dat onderscheid altijd eerst te maken voordat er een kwast wordt opgepakt: is dit een oppervlakteprobleem of een maatprobleem. Bij twijfel legt u de plaat op een vlakke ondergrond en kijkt u er in laag invallend licht langs. Een bochtje van een paar millimeter over enkele meters lengte is op het dak vaak minder storend dan het op de grond lijkt, maar bij een felsverbinding waar twee banen strak in elkaar moeten klikken, telt elke afwijking mee. Hoe u een baan op de bouw zelf verder inkort of aanpast als de maat toch moet wijzigen, leest u bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/baanlengte-bepalen/afkorten-op-de-bouw).
Omdat schade aan een baan gevolgen kan hebben voor de bruikbare lengte, is het verstandig om bij het bepalen van de baanlengte altijd een kleine marge in het achterhoofd te houden voor het geval er tijdens transport, opslag of verwerking iets misgaat. Dat betekent niet dat u standaard extra materiaal moet bestellen; het betekent dat u weet welke kant van de baan het minst kritisch is als er onverwacht een stuk vanaf moet. Bij een baan die aan één zijde in een overstek verdwijnt en aan de andere zijde zichtbaar blijft tegen een gevel, is de overstekzijde de logische plek om een eventueel beschadigd stuk te laten vallen. Dat weten voordat de schade zich voordoet, scheelt een hernieuwde bestelling.
Onze eigen walsmachines maken het mogelijk om snel een vervangende baan op maat te leveren wanneer bijwerken geen recht doet aan de schade. Wij denken kosteloos mee op tekening over hoe een nieuwe lengte het beste past in het bestaande legpatroon, zodat u niet de hele dakvlaklengte opnieuw hoeft te bestellen als het alleen om één beschadigde baan gaat. Ook kunt u bij ons monsters opvragen van alle drie de matte kleuren, zodat u vooraf kunt zien hoe zichtbaar een bijgewerkte plek in die specifieke kleur werkelijk is; het ene mat gedraagt zich net iets anders in daglicht dan het andere.
Beoordeel bij schade eerst of het om de coating gaat of om de vorm van de plaat. Is het alleen de coating, dan is bijwerken een prima en blijvende oplossing en kunt u verder met de pagina over krassen en beschadigingen. Is de vorm aangetast, reken dan opnieuw uit welk deel van de baan nog bruikbaar is voor de positie op het dak, en neem contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede als er een nieuwe baan op maat bij moet. Geef daarbij de oorspronkelijke plaatlengte door en waar in het dakvlak de baan komt te liggen, dan denken wij gratis mee over de beste maat voor de vervanging.