Klikzink
Een felsbaan komt op de bouw met een randje beschermfolie, een verzinklaag en een gecoat oppervlak dat in de fabriek is aangebracht. Als daar tijdens transport, montage of later gebruik een beschadiging in komt, is de vraag niet alleen of u die kunt bijwerken, maar of bijwerken de juiste oplossing is. Dat is een ander verhaal dan de vraag of een kras storend is; dat behandelen we bij [krassen en beschadigingen](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/krassen). Hier gaat het over het bijwerken zelf, en specifiek over wat er verandert als de baan langer is dan acht meter.
Acht meter is bij onze felsbanen de maximale lengte die wij op de millimeter afkorten en leveren. Een dak of een gevelvlak dat langer is dan dat, krijgt in het vlak een dwarsnaad of een overlap. Dat is geen fout, het is een keuze die u of uw dakdekker vooraf maakt, en die keuze raakt niet alleen de waterloop maar ook hoe een reparatie er later uitziet. Een bijgewerkte plek op een doorlopende baan van bijvoorbeeld zes meter valt in een ander licht dan diezelfde plek net naast een dwarsnaad, waar het oog al een onderbreking gewend is.
Reparatielak dekt een oppervlaktebeschadiging af: een oppervlakkige kras door de coating, een schaafplek van een steiger, een klein slagje van gereedschap dat is gevallen. Zolang het zink en het staal daaronder niet zijn geraakt, of het contactpunt klein genoeg is om niet door te roesten voordat u het behandelt, sluit de lak de plek weer af tegen weer en vocht. Dat is de kern: bijwerken is bedoeld om de beschermende laag te herstellen, niet om de plaat mooier te maken.
Daar zit meteen de makkelijkste misvatting. Reparatielak op een mat oppervlak is zichtbaar werk. De lak wordt met een kwastje of stift aangebracht, in een enkele laag over een klein oppervlak, en dat geeft onvermijdelijk een andere structuur dan de fabrieksmatige coating die in een gelijkmatige film over de hele plaat is aangebracht. Bij een glanzende plaat valt dat verschil minder op omdat licht er anders op weerkaatst; bij een matte plaat, met een glansgraad onder de 5, valt elke oneffenheid juist extra op omdat er weinig reflectie is om het verschil te maskeren. Vragen over hoe een kleur en glansgraad zich gedragen in het licht op een gevel horen bij zinklook.com; hier gaat het er alleen om dat u weet dat bijwerken op een mat vlak een zichtbare plek geeft, en dat u dat vooraf met de opdrachtgever moet afstemmen, niet achteraf.
Zodra een beschadiging door het zink heen tot op het staal gaat, of wanneer de rand van de beschadiging is opgetrokken of gescheurd, dekt lak de plek wel af maar lost hij het onderliggende probleem niet op. De verzinklaag van 275 g/m² aan beide zijden is er om het staal te beschermen; is die laag lokaal weg, dan zit er onder de laklaag een plek die vochtig kan worden zonder dat u het ziet. Op een korte baan is dat al een reden om de plaat te vervangen in plaats van bij te werken. Op een baan langer dan acht meter, waar een deel van het vlak al bestaat uit een dwarsnaad of overlap, is de afweging net iets anders: een beschadigde plaatlengte vervangen betekent dat u de aansluiting op die naad opnieuw moet maken, met het risico dat de waterloop daar verandert. In zo'n geval is het vaak verstandiger om het bewuste plaatdeel in zijn geheel te vervangen tot aan de volgende naad, in plaats van te repareren op de plek van schade zelf.
Een voorbeeld uit de praktijk: bij een gevel van elf meter, uitgevoerd met een overlap na acht meter, raakte tijdens montage het onderste plaatdeel beschadigd door een vallende klem. De schade zat drie meter van de overlap af, midden in het vlak. Bijwerken met lak had de kras wel afgedekt, maar had ook een duidelijk zichtbare vlek gegeven op een plek waar niets anders de aandacht aftrok. Hier is gekozen om dat ene plaatdeel te vervangen, opnieuw af te korten op de bouw zoals beschreven bij [het afkorten op de bouw](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/afkorten-op-de-bouw), en de overlap op dezelfde plek terug te leggen. Dat kostte meer materiaal, maar leverde een vlak op zonder zichtbare reparatie in het midden van het zicht.
Bij een baan langer dan acht meter is de dwarsnaad of overlap zelf al een lijn in het vlak die het oog volgt. Dat betekent twee dingen voor bijwerken. Ten eerste: een reparatie die u vlak bij die naad uitvoert, valt minder op dan een reparatie er ver vandaan, omdat het oog daar al een onderbreking verwacht. Ten tweede: schade aan de naad zelf, bijvoorbeeld een gedeukte overlap door een val van gereedschap, is nooit een zaak van bijwerken met lak. Een overlap moet zijn vorm en zijn aansluiting behouden om water goed af te voeren; een deuk daarin verandert die aansluiting, en lak verandert daar niets aan. In dat geval is vervangen van het betreffende plaatdeel de enige juiste oplossing, ook als de schade op het eerste gezicht klein lijkt.
Omdat bijwerken op een mat vlak zichtbaar is en op een lange baan extra afgewogen moet worden tegen de plek van de naad, is het verstandig om dit gesprek te voeren voordat de plaat wordt gelegd, niet pas als er iets is gebeurd. Bepaal met de opdrachtgever welk niveau van zichtbare reparatie acceptabel is, en waar op het vlak dat wel of niet een probleem is. Zorg dat er van elke gebruikte kleur een monster beschikbaar is op de bouw; wij leveren monsters van alle drie de kleuren, zodat u ter plekke kunt zien hoe een bijgewerkte plek zich verhoudt tot de rest van het vlak, in plaats van dat achteraf te moeten beoordelen op basis van een oud stukje plaat.
Houd er ook rekening mee dat een reparatie op de bouw nooit exact de fabriekscoating van 50 micrometer evenaart, ook niet qua kleurweergave; dat is een kwestie van glans en kleurbeleving en die horen bij zinklook.com. Voor de plaat zelf geldt: reparatielak is bedoeld voor kleine, oppervlakkige beschadigingen, niet voor iets dat door het zink heen gaat, en niet voor schade aan een naad of overlap. Bij twijfel over de omvang van een beschadiging op een lange baan denken wij kosteloos mee op tekening, zodat u vooraf weet of vervangen van een plaatdeel verstandiger is dan bijwerken ter plekke.
Wilt u een concreet geval beoordelen, stuur dan een foto en de maatvoering van uw project naar ons op het adres Boylestraat 22, 6718 XM Ede, of neem contact op via de site. Wij kijken dan mee of bijwerken volstaat, of dat vervangen van het plaatdeel de betere keuze is voor uw dak of gevel.