Klikzink
Een felsbaan wordt op de millimeter afgekort tot 8000 mm, en dat is meteen de grens. Alles daarboven vraagt om een dwarsnaad of een overlap in het vlak, en die keuze staat niet los van wat er verder op het dak of de gevel gebeurt. Eén van de dingen die daarbij meespeelt, en die vaak te laat aan bod komt, is welk ander metaal er in de buurt van de plaat hangt of ligt. Koper, lood en gewoon ongelegeerd staal doen ieder iets anders met verzinkt staal, en dat wordt belangrijker naarmate de plaat groter en de baan langer is.
De kern is simpel: zink is het minst edele metaal van de drie die hier spelen. Komt er regenwater over koper of lood en vervolgens over de felsplaat, dan neemt dat water sporen mee van het edeler metaal, en die sporen tasten de zinklaag aan op de plek waar ze neerslaan. Dit heet galvanische corrosie, en het gebeurt niet bij aanraking alleen, maar vooral daar waar water van het ene metaal afspoelt en op het andere terechtkomt. Een koperen daktrim boven een lange felsplaatbaan is daarom een ander verhaal dan een koperen leiding die twee meter verderop over de gevel loopt zonder dat er water van afdruipt op de plaat.
Bij een korte baan van twee of drie meter is een verkeerde combinatie met ander metaal al vervelend, maar het blijft overzichtelijk: één stuk plaat, één schadebeeld, makkelijk te vervangen. Bij een baan die tegen de acht meter aan loopt, of waar u voor een langere lengte een overlap of dwarsnaad kiest, ligt er in één ononderbroken vlak veel meer plaat onder hetzelfde koperen randje of dezelfde loden aansluiting. Eén verkeerd geplaatst detail werkt dan door over de volle lengte van het dakvlak, en dat is precies waar de schade het meest opvalt: in een lang, aaneengesloten vlak valt een vlek of een verkleuring veel eerder op dan in een verzameling kortere stroken.
Daar komt bij dat de keuze voor een dwarsnaad of overlap boven de acht meter al een keuze is die het beeld en de waterloop raakt, zoals ook te lezen is op de pagina's over boren en over bijwerken in deze kennisbank. Een dwarsnaad ligt dwars op de looprichting van het water, een overlap ligt in de looprichting mee. Als er in de buurt van zo'n naad ook nog een koperen of loden onderdeel water aflevert op de plaat, dan spoelt dat water juist over of langs die naad, en dat is niet de plek waar u een extra aanslag op de zinklaag wilt hebben. Bij het bepalen waar de naad komt, is het dus zinvol om ook te kijken waar het water met sporen van ander metaal het vlak binnenkomt.
Koper is de duidelijkste boosdoener. Een koperen goot, een koperen schoorsteenkraag of koperen bliksemafleiderdraad die afwatert over een verzinkte felsplaat geeft op termijn groene tot bruine strepen, en onder die strepen wordt de zinklaag dunner dan elders. Loop de baan langer dan acht meter en ligt zo'n koperonderdeel bovenaan het vlak, dan trekt die strook zich door tot aan de goot, over de volle lengte van de plaat.
Lood is minder agressief dan koper, maar niet onschuldig. Een loden loodslabbe bij een schoorsteen of een loden aansluiting bij een dakraam kan, als het water erover naar de felsplaat afstroomt, een lichte verkleuring geven. Bij een enkele korte baan valt dat te overzien; bij een lang, ononderbroken vlak is het verstandiger om het water van het lood apart af te voeren, of een klein stukje neutraal materiaal tussen lood en plaat te zetten, zodat het afstromende water niet direct over de zinklaag loopt.
Ongelegeerd staal, dus staal zonder zink- of andere beschermlaag, is het spiegelbeeld van koper en lood: dat is juist minder edel dan de verzinkte plaat, en daar loopt het risico eerder de andere kant op. Een kale stalen beugel, schroef of profiel dat tegen de felsplaat aan ligt, roest zelf sneller weg omdat het de minder edele partner in het contact is. Voor de plaat zelf is dat aanraakpunt minder een probleem dan koper of lood, maar het geeft op de lange duur wel een roestvlek op de plek van het contact, en die vlek is in een lang vlak weer beter te zien dan in een kort stuk.
Bij het bestellen van een lange baan is het dus zinvol om vooraf te weten welke andere metalen er in het dakvlak of de gevel voorkomen, en waar het water daarvandaan naartoe stroomt. Ligt er bovenaan een lang vlak een koperen daktrim, dan kunt u overwegen de baan iets korter te houden dan de volle acht meter en de naad juist onder die trim te leggen, zodat het eventueel aangetaste stuk plaat apart te vervangen is zonder de rest van het vlak los te maken. Dat is een andere overweging dan bij het kiezen van de naad om reden van transport of van de opslag op de bouwplaats, en dus de moeite waard om apart te bekijken bij een tekening met een baan boven de acht meter.
De coating van 50 micrometer op de plaat, GreenCoat Pural BT, ligt over de zinklaag en beschermt die laag tegen weer en wind, maar is geen garantie tegen wat er van ander metaal afspoelt op een detail waar de coating is doorboord of ontbreekt, zoals bij een felsnaad of een randafwerking. Om die reden blijft het raadzaam om koper en lood niet rechtstreeks boven een lang vlak felsplaat te plaatsen zonder een af te voeren waterstroom, ook als de plaat verder in prima staat de bouw op gaat.
Deze pagina gaat over de plaat zelf: de lengte, het contact met ander metaal en de gevolgen daarvan voor de zinklaag onder de coating. Hoe de felsnaad precies aansluit op de nok, en hoe de klem en de ondergrond daarbij een rol spelen, leest u niet hier maar zoals wij uitleggen bij de aansluiting op de nok; zoek daar naar de klikzink.com-pagina die dit onderwerp behandelt. Hoe u een aansluiting bij een schoorsteen of dakraam er verder uit laat zien, en welke kleur daarbij past, komt aan de orde op zinklook.com. En als er twijfel is over de dakhelling of de opbouw onder de plaat in combinatie met een lange baan, dan is klikfels.com de plek om dat verder uit te zoeken.
Bent u aan het bestellen voor een dak of gevel waar koper, lood of ongelegeerd staal in de buurt van de felsplaat komt, dan denken wij op tekening met u mee, kosteloos, en dat kan al voordat de precieze lengte van de baan vaststaat. Neem de tekening mee naar Klikzink aan de Boylestraat 22 in Ede, of stuur ze op, en wij kijken samen met u waar een dwarsnaad of overlap het beste past gezien de metalen die al op het dak of de gevel aanwezig zijn.