Klikzink
Acht meter is de langste baan die wij op de wals aankunnen. Onze felsbanen worden op de millimeter afgekort tussen 450 en 8000 mm, en boven die grens houdt het simpelweg op: er is geen langere rol staal die er in één stuk doorheen gaat. Wie op de tekening een dakvlak van tien of twaalf meter heeft staan, komt dus vanzelf bij de vraag hoe die lengte in twee stukken plaat wordt opgelost, en dat is een andere vraag dan boren in de plaat. Op deze pagina houden we het bij dat laatste: wanneer er wel of niet door het materiaal geboord wordt, en wat daaronder moet liggen om de plaat niet te laten opbollen of intrekken.
De fels zelf wordt niet doorboord. De klem die de baan aan de ondergrond vastzet, grijpt om de staande naad van 35 mm en heeft geen gat in de plaat nodig; hoe die klem werkt en in welke volgorde de banen gelegd worden, leggen we uit op klikzink.com. Boren in het vlak van de plaat komt in de praktijk in beeld bij twee andere zaken: een doorvoer voor een lichtkoepel, een stormanker of een randafwerking die wél mechanisch vastgezet moet worden, en een las- of overlapverbinding op de plek waar een baan van meer dan acht meter in tweeën wordt opgedeeld. In beide gevallen gaat het om een klein aantal gaten op een vaste plek, niet om een boor die over het hele vlak wordt ingezet.
Staal van 0,55 mm dun geeft nauwelijks weerstand. Zet u de boor zonder ondersteuning aan op de plaat, dan buigt het materiaal eerst mee voordat de punt pakt, en dat geeft een gat met een opstaande rand en een plaatje dat rond het gat een beetje bol staat. Op een gevel op ooghoogte is dat met het blote oog te zien, ook onder een matte kleur; hoe dat er van veraf uitziet, is een vraag voor zinklook.com, maar de vervorming zelf ontstaat hier, bij de boor. Leg daarom altijd een houten blok of een stalen tegenplaat direct onder de plek waar u boort, laat de boor haaks staan en werk met een lage toerentalstap voor metaal. Een boor die te snel draait, verhit het staal plaatselijk en tast de coating rond het gat aan; die coating van 50 micrometer is er niet voor niets, en bij een beschadigde rand rond een boorgat verliest u precies daar de bescherming die de rest van de plaat wel heeft. Boor in twee stappen: eerst een voorboor van een paar millimeter, dan de einddiameter. Dat scheelt scheuren aan de gatrand, wat bij dun plaatstaal eerder gebeurt dan bij dikkere platen.
Boven de acht meter is er behalve boren nog een tweede route: een overlap in het vlak, waarbij het onderste stuk plaat over het bovenste geschoven wordt zoals bij een dakpan, met de waterloop mee. Een overlap wordt meestal niet doorboord maar mechanisch geklemd of gefelst, en dat is precies het onderwerp dat we uitgebreid behandelen op de pagina over een baan langer dan acht meter. Wij noemen het hier alleen om het verschil te laten zien: een dwarsnaad met overlap is een oplossing in het vlak van de plaat, boren is een losstaande handeling voor een doorvoer of bevestiging. Beide kunnen op dezelfde lange baan voorkomen, maar ze lossen niet hetzelfde probleem op en de eisen aan de ondergrond onder de boor zijn niet anders bij een baan van tien meter dan bij een baan van drie meter. Wat wél verandert bij lengte is de plek waar de naad valt ten opzichte van de dakhelling en de eventuele lichtkoepel of doorvoer die geboord moet worden; op een lang vlak plant u die twee liever niet te dicht bij elkaar, omdat de naad al een verstoring in de waterloop geeft en een boorgat er nog een tweede naast zet.
Op een loods met een dakvlak van elf meter kwam een aannemer er bij de tekening laat achter dat er halverwege een rookluik met een stalen kraag door de plaat moest. De baan was al in twee stukken van net onder de acht meter bedacht, met de naad op de plek waar de bovenste rij pannen normaal zou overlappen. Het rookluik viel toevallig vlak bij die naad. Wij hebben op tekening laten zien hoe de doorvoer een meter verder in het bovenste vlak te schuiven was, zodat het boorwerk voor de kraag los kwam te staan van de dwarsnaad. Onder de boor is toen een stalen tegenplaat gelegd die de dakdekker specifiek voor dit soort doorvoeren in zijn gereedschapskist heeft; met een voorboor en een lage snelheid gaf dat een schone rand zonder bolstaand plaatwerk eromheen. Dat meedenken op tekening kost bij ons niets, en juist bij een lengte boven de acht meter loont het om dat vooraf te doen in plaats van op de steiger te ontdekken dat een doorvoer en een naad elkaar in de weg zitten.
Of een overlap bij uw dakhelling eigenlijk wel voldoende waterdicht is, hangt af van de helling en de opbouw daaronder; dat weegt u af op klikfels.com. Wilt u weten hoe die dwarsnaad er in het vlak uitziet en wat hij doet met de doorlopende lijn van de fels, kijk dan bij zinklook.com. Komt er in het dakvlak ook nog een montagesysteem voor zonnepanelen, dan raakt dat aan zowel de plek van de doorvoeren als aan de plek van de naad, en dat werken we uit op solarfels.com.
Ga bij een dakvlak van meer dan acht meter eerst na of er een doorvoer, stormanker of andere bevestiging gepland staat die door de plaat moet, en leg die op tekening naast de plek van de dwarsnaad. Stuur ons de maatvoering, dan denken we gratis mee over waar de naad het beste valt en waar het boorwerk het minst in de weg zit. Neem bij twijfel over de overlap zelf een kijkje op de pagina over een baan langer dan acht meter, en vraag desgewenst een van onze drie kleurmonsters op om te zien hoe de plaat er in het echt bij ligt.