Klikzink
De beschermfolie op een felsbaan is er voor het transport en de verwerking op de bouw, niet voor de rest van de levensduur van het dak of de gevel. Ze beschermt het vlak tegen krassen tijdens het laden, het tillen en het leggen. Zodra die functie voorbij is, moet de folie eraf. Het moment waarop dat gebeurt, is precies waar het vaak misgaat: te vroeg en het vlak ligt open voor beschadiging tijdens de rest van de klus, te laat en de folie bakt vast in de zon. Bij een baan langer dan acht meter speelt dit sterker dan bij een korte plaat, simpelweg omdat er meer tijd overheen gaat tussen het moment van leggen en het moment van klaar zijn.
Acht meter is de maximale lengte die wij op de millimeter afkorten en als één stuk leveren. Een baan van bijvoorbeeld twaalf meter bestaat dus altijd uit meer dan één plaat, met een dwarsnaad of een overlap in het vlak. Dat is een keuze die wij elders behandelen, zoals wij uitleggen bij [een baan langer dan acht meter](/felsplaat/langer-dan-acht-meter), omdat die keuze het beeld en de waterloop raakt. Voor de beschermfolie is vooral van belang dat een lange baan meer handelingen vergt: meer tillen, meer uitrichten, vaker een moment waarop de plaat een tijdje in de zon blijft liggen voordat hij vastgeklemd is. Elke handeling is een moment waarop de folie iets moet doen, of net niet meer moet doen.
De folie zit op de plaat om het gladde, gecoate vlak te beschermen tegen krassen van gereedschap, van schoenzolen, van de rand van een andere plaat die er overheen schuurt bij het tillen. Bij een baan van acht meter of langer gebeurt het tillen vaak met twee of meer man, over een langere afstand, en soms over een steiger of dakrand waar de plaat even schuurt langs een leuning of een dakrandprofiel. Verwijdert u de folie al bij het lossen, dan ligt het vlak bloot tijdens precies die fase waarin de kans op een kras het grootst is. Wij zien dat vaak gebeuren omdat de folie in de weg lijkt te zitten bij het uitlijnen van de fels, terwijl het probleem meestal ergens anders zit. Hoe u de plaat wel tilt zonder schade, staat uitgewerkt bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/tillen); dat is het moment waarop de folie nog dienst moet doen.
Een tweede reden om niet te vroeg te beginnen: bij het afkorten, zagen of boren op de bouw ontstaan metaalspaanders en braamresten die op het vlak terecht kunnen komen. Die spaanders zijn heet en scherp genoeg om in de coating te bijten als ze los over de plaat rollen. De folie vangt dat op. Wordt er nog gezaagd of geboord terwijl de folie al weg is, dan is de kans op puntcorrosie door een ingebrand spaandertje reëel. Dat onderwerp staat verder uitgewerkt bij het zagen en boren op de bouw; hier is vooral van belang dat u de volgorde bewaakt: eerst alle bewerkingen die spaanders of braam geven, dan de folie eraf.
De andere kant van dezelfde medaille is minstens zo hardnekkig. De folie is een kunststof laag met een lijmlaag die is afgestemd op een beperkte tijd op de plaat, bij gematigde temperatuur. Onder felle zon warmt het staal onder de folie snel op, en bij een lange baan die een dag of langer op het dak of tegen de gevel ligt te wachten voordat hij wordt vastgezet, kan de lijmlaag onder invloed van die warmte gaan hechten aan de coating. Trekt u de folie er dan af, dan komt er een waas van lijmresten mee, of de folie scheurt in stroken en laat overal een randje achter dat u met de hand moet lostrekken. Bij een baan van acht meter is dat oppervlak groot: een vastgebakken folie over de volledige lengte is geen kwestie van eventjes schrapen, maar van een middag werk met een risico op krassen die u nu juist wilde voorkomen.
Dit risico is groter bij een lange baan dan bij een korte, puur omdat de doorlooptijd tussen aanvoer en definitieve bevestiging vaak langer is. Een korte plaat wordt in één beweging gelegd en vastgeklemd; een baan van tien of twaalf meter moet eerst worden uitgelegd, uitgericht op de ondergrond, en vaak wacht die op de aansluitende baan ernaast voordat de klemmen definitief dicht kunnen. Al die tijd ligt de folie eventueel in de zon te wachten. Wat werken in volle zon met de plaat zelf doet, qua uitzetting en qua hanteerbaarheid, staat behandeld bij het werken in de zon; hier gaat het vooral om de folie die niet bestand is tegen een hele dag warmte-opbouw.
De vuistregel die wij aanhouden is: de folie gaat eraf zodra de plaat definitief ligt en er geen bewerking, verplaatsing of belasting meer overheen moet, en niet eerder dan dat, maar ook niet een dag later. Bij een baan langer dan acht meter betekent dat concreet: voer eerst alle bewerkingen uit die stof of spaanders geven, zoals afkorten, zagen of boren, leg de baan op zijn plek, klem hem vast, en trek dan de folie in één beweging van begin tot eind eraf. Doet u dat in delen, met pauzes ertussen, dan is de kans groot dat het eerste deel al te lang in de zon heeft gelegen tegen de tijd dat u aan het laatste stuk begint.
Bij bewolkt weer of in de winter is de tijdsdruk kleiner, omdat de lijmlaag dan minder snel gaat hechten. Bij een heldere dag in het voorjaar of de zomer loopt de temperatuur van het staal onder de folie echter sneller op dan de buitentemperatuur laat vermoeden, ook bij een dag die niet bijzonder warm aanvoelt. Reken daarom niet op het gevoel van de dag, maar op de tijd die er verstrijkt tussen leggen en vastzetten. Is die tijd voorzienbaar lang, bijvoorbeeld omdat de aansluitende baan nog niet klaar is of omdat er nog een andere partij op het dak moet werken, overweeg dan om de baan tijdelijk af te dekken in plaats van de folie er te lang op te laten zitten.
Deze pagina gaat over het moment van verwijderen, niet over hoe u een kras die er toch is gekomen moet beoordelen; dat staat behandeld bij krassen en beschadigingen. Ze gaat ook niet over hoe de plaat na het verwijderen van de folie wordt vastgezet: die volgorde met de klem en de ondergrond staat op klikzink.com. En ze zegt niets over hoe het vlak er na het verwijderen van de folie uitziet in de zon, met glans en kleur: dat is het domein van zinklook.com.
Wilt u weten of uw project een dwarsnaad of een overlap nodig heeft bij een baan langer dan acht meter, of heeft u een tekening waarop wij de opdeling en de aanvoervolgorde kunnen meedenken? Stuur uw maatvoering naar Klikzink, Boylestraat 22, 6718 XM Ede; meedenken op tekening kost niets en we leveren de banen op de millimeter afgekort, klaar om op de juiste plek te leggen en op het juiste moment te ontdoen van de folie.