Klikzink
Onze felsbanen komen met een beschermfolie op het vlak. Die folie beschermt de coating tegen krassen bij transport, bij het stapelen op de bok en bij het lopen over de plaat tijdens de montage. Maar de folie moet er ook weer af, en het moment waarop u dat doet hangt nauw samen met de volgorde waarin u de banen legt. Wie de banenindeling van het vlak vooraf bepaalt, kan ook vooraf bepalen wanneer welke baan zijn folie verliest. Wie dat aan het toeval overlaat, ontdekt op het dak dat de ene helft van het vlak nog beschermd is en de andere helft al kwetsbaar, zonder dat daar een logica in zit.
De vuistregel is simpel: te vroeg is net zo erg als te laat. Trekt u de folie er meteen bij aflevering af, dan ligt de coating vanaf dat moment open voor elke kras van gereedschap, elk stukje gruis onder een schoenzool en elke regendruppel met stof erin. Laat u de folie zitten tot na de oplevering, dan bakt hij in de zon vast aan de coating. Dat is geen theoretisch risico: op een plat vlak in de volle middagzon loopt de oppervlaktetemperatuur van staal met een donkere coating al snel op tot boven de veertig graden, en bij die temperatuur wordt de lijmlaag van de folie week. Trekt u hem er dan alsnog af, dan blijven er lijmresten en soms een waas in de coating achter die niet meer weggaan. Dat is een heel ander probleem dan een kras: een kras werkt u plaatselijk bij, zoals we beschrijven bij [bijwerken van beschadigde plaat](/felsplaat/banenindeling/bijwerken), maar vastgebakken folie zit over de volle breedte van de baan en is niet plaatselijk te herstellen.
De praktische regel die daaruit volgt: de folie gaat eraf zodra een baan gelegd, gefelst en niet meer belopen wordt, en niet eerder. Zolang er nog over een baan gelopen wordt om de volgende te leggen, blijft de folie zitten als loopbescherming. Zodra die baan aan beide kanten is afgesloten door de buurbanen, heeft de folie zijn werk gedaan en mag hij eraf, dezelfde dag nog, voordat de zon er grip op krijgt.
De volgorde waarin u de banen legt, bepaalt hoe lang elke baan onder folie blijft liggen. Begint u in het midden van het vlak en werkt u naar beide zijden toe, dan liggen de eerst gelegde, middelste banen het langst te wachten voordat het hele vlak klaar is en u in één ronde alle folie kunt verwijderen. Begint u aan één zijde en werkt u door naar de andere kant, dan kunt u de folie baan voor baan verwijderen zodra een baan is afgesloten, zonder op de rest te wachten. Bij een lang dakvlak met veel banen is dat laatste vaak praktischer: u loopt de folie als het ware af terwijl u vooruitgaat, in plaats van aan het einde van de dag een hele reeks banen tegelijk bloot te leggen aan de zon die dan al hoog staat.
Dit speelt sterker naarmate het vlak groter is. Op een kleine luifel van een paar banen maakt de volgorde weinig uit, u bent binnen een uur klaar en de folie kan in één keer eraf. Op een groot dakvlak van tientallen banen kan het verschil tussen beide volgordes een halve dag schelen in hoe lang de eerst gelegde banen onder folie in de zon liggen. Wij adviseren daarom, waar de situatie het toelaat, van één zijde naar de andere te werken en niet vanuit het midden naar buiten, juist met het oog op de folie.
De plek waar u de eerste baan legt, bepaalt niet alleen de volgorde van folie verwijderen, maar ook waar de laatste, versneden baan terechtkomt. Legt u symmetrisch, met de eerste baan op de middellijn van het vlak en de volgende banen om en om naar links en rechts, dan komen de twee smalste reststroken aan de beide buitenranden. Legt u tegen één zijde aan, met de eerste baan strak tegen de kilgoot of de gevelrand, dan schuift die ene smalle reststrook helemaal naar de andere kant. Voor het aanzicht van het vlak maakt dat verschil, maar dat aanzicht behandelen wij niet hier; dat is het domein van zinklook.com.
Voor de folie en de planning van uw werkdag is er wel een praktisch gevolg. Bij een symmetrische indeling werkt u naar twee kanten toe vanuit het midden, en dat is precies de volgorde waarbij, zoals hierboven beschreven, de middelste banen het langst onder folie blijven liggen. Bij een indeling tegen één zijde aan werkt u in één rechte lijn door, en kan de folie stap voor stap eraf terwijl u vooruitgaat. Wie de keuze heeft en geen andere reden heeft om symmetrisch te beginnen, kan dus met het oog op de folie beter tegen een zijde beginnen dan in het midden.
De smalle reststrook die aan het einde overblijft, verdient in dit verband ook aandacht. Een strook van bijvoorbeeld 80 mm breed heeft naar verhouding veel folierand en weinig vlak, en die folie trekt bij warmte sneller los aan de randen dan bij een volle baan van 475 mm. Leg zo'n reststrook daarom niet als laatste sluitstuk van de dag weg te leggen voor morgen: verwijder de folie zodra de strook gefelst is, ook als de rest van het vlak nog wacht.
Op een normale werkdag met wisselend weer is er weinig aan de hand: u legt een baan, felst hem, trekt de folie eraf en gaat door naar de volgende. Het wordt anders op een dag met volle zon en weinig wind, waarbij de temperatuur van het vlak sneller oploopt dan u verwacht. Op zo'n dag is het verstandig om niet meer banen te leggen dan u aan het einde van de werkperiode ook van folie kunt ontdoen, ook als dat betekent dat u een deel van het vlak pas de volgende ochtend afwerkt in plaats van 's avonds laat. Wat volle zon met de plaat zelf doet tijdens het leggen, staat uitgebreider beschreven bij [werken in de volle zon](/felsplaat/banenindeling/in-de-zon); voor de folie specifiek geldt dat dezelfde zon die de plaat opwarmt, ook de lijm onder de folie week maakt, en dat die twee effecten dus gelijk optreden.
Houd er ook rekening mee dat de folie na het felsen soms wat lastiger loskomt bij de felsnaad zelf, waar de plaatranden dubbel op elkaar liggen. Trek de folie in dat geval rustig los in de lengte van de baan, van de nok naar de goot, in plaats van dwars over de felsnaad, dat scheurt minder snel af bij de rand.
Bepaal bij de indeling van het vlak niet alleen waar de eerste baan komt, maar ook in welke volgorde u de banen legt, en stem daar het moment van folie verwijderen op af: zodra een baan aan beide zijden is afgesloten, mag de folie eraf, en niet later dan dezelfde werkdag. Kiest u tussen symmetrisch indelen en tegen een zijde aan beginnen, laat dan meewegen dat een doorlopende volgorde vanaf één kant het makkelijkst samengaat met de folie tijdig verwijderen. Voor vragen over de maatvoering van uw banen en de reststrook die daarbij overblijft, kunt u ons tekenwerk toesturen; wij denken kosteloos mee en leveren op de millimeter afgekort.