Klikzink
Wie een renovatie inmeet en moet kiezen tussen felsplaat en echt zink, kijkt meestal eerst naar het uiterlijk. Terecht, maar dat is niet waar wij hier over schrijven — dat staat op zinklook.com. Op deze pagina gaat het om iets dat u eerder in het proces al voelt: het gewicht van de plaat, de manier waarop het materiaal uitzet en hoe dat samen de maat beïnvloedt die u aanhoudt op een bestaand, nooit haaks gebouw.
Zink en staal wegen niet hetzelfde en zetten niet hetzelfde uit, en bij een renovatie merkt u dat eerder dan bij nieuwbouw. Bij nieuwbouw werkt u van een tekening met rechte maten. Bij renovatie meet u in op een dak of gevel die na twintig, dertig jaar is gaan werken: een goot die een centimeter is gezakt, een borstwering die niet meer haaks op de gevel staat, een nok die over de lengte een paar millimeter verspringt. Op zo'n ondergrond telt elke marge dubbel, en dan is het prettig te weten welk materiaal zich onder uw handen hetzelfde gedraagt als op de tekentafel.
Een felsplaat van 0,55 mm staal weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter. Zink in een vergelijkbare dikte is aanzienlijk zwaarder. Dat lijkt een verwerkingskwestie — en dat is het ook, wij schrijven daarover apart bij het tillen en dragen bij renovatiewerk — maar het raakt ook de maatvoering. Bij een zware plaat is de verleiding groot om in kleinere stukken te werken, met meer naden en meer overlappen, en elke naad is een plek waar een meetfout zich kan opstapelen. Onze felsbanen leveren wij op maat, van 450 tot 8000 mm, op de millimeter afgekort. Dat betekent dat u bij renovatie een dakvlak in één baan kunt overspannen zonder dat het gewicht op de steiger een probleem wordt, en dat scheelt in het aantal keren dat u een maat moet overzetten van het gebouw naar de plaat.
Neem een kap boven een bestaande erker, waar de dakrand aan één kant twee centimeter langer is dan aan de andere kant doordat de muur onder een lichte hoek staat — heel gewoon bij een pand van voor de oorlog. Met een lichte plaat die u in de hand kunt draaien en passen, meet u die scheefte in één keer in en bestelt u de baan met een looprand die het verschil opvangt. Met een zware plaat waarvan u de maat pas op de grond kunt controleren, loopt u het risico dat u eerst een gemiddelde neemt en achteraf bijwerkt, en bijwerken is niet altijd mogelijk — wat wél kan, en wat niet, leggen wij uit bij bijwerken en herstellen bij maatvoering bij renovatie.
Het tweede verschil is uitzetting. Onze felsplaat zet ongeveer half zoveel uit als zink bij gelijke temperatuurschommeling. Dat is geen abstract getal: het bepaalt hoeveel speling u in uw maatvoering inbouwt bij lange banen. Bij een felsplaat van, zeg, zes meter houdt u een kleinere marge aan voor uitzetting dan bij een zinken baan van dezelfde lengte. Bij renovatie is dat verschil belangrijker dan bij nieuwbouw, omdat u vaak aansluit op bestaande randen — een bestaande daktrim, een muurwerk dat al op maat is gemetseld — waar geen ruimte bijkomt als de plaat meer beweegt dan u had voorzien.
Dat speelt vooral bij zuidgerichte vlakken, waar de temperatuur van de plaat over het jaar het meest wisselt. Een architect die een zinken dak vervangt door felsplaat op een schoolgebouw met een groot, zuidgericht dakvlak, kan met dat kleinere uitzettingsgedrag toe met een iets scherpere maatvoering rond de doorvoeren en de aansluiting op de nok, zoals wij uitleggen bij [de aansluiting op de nok](/felsplaat/maatvoering-renovatie/de-fels). Bij zink zou diezelfde aansluiting meer speling nodig hebben, en die extra ruimte moet ergens vandaan komen — vaak uit een bestaand profiel dat daar niet op is berekend.
Er is één punt waarop zink de renovatie makkelijker maakt, en dat verzwijgen wij niet. Zink is zachter en laat zich ter plekke met de hand verder in vorm trekken, ook bij lichte oneffenheden die u pas ontdekt als de plaat al ligt. Onze felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden en verwerkt uitstekend met normaal plaatwerkgereedschap, maar hij is stugger dan zink en leent zich minder voor het ter plekke bijbuigen van een baan die net iets te kort of te lang is uitgevallen. Dat is precies waarom de volgorde van werken bij een felsplaat-renovatie anders is dan u van zink gewend bent: u meet in, u bestelt op de millimeter, en de plaat komt aan in de maat die u nodig heeft, in plaats van dat u op de bouw nog bijstuurt. Bij een pand met een onregelmatige gevel, zoals een boerderijschuur met een verzakte muur, is dat een omschakeling — maar wel een die de meetfout eerder naar voren haalt, naar het moment van inmeten, in plaats van naar het moment van monteren waarop bijsturen duurder is.
Voor beide materialen geldt: bij renovatie meet u later in dan bij nieuwbouw, omdat het gebouw zelf de maat bepaalt en niet de tekening. Met felsplaat is die late meting bovendien preciezer te vertalen naar een bestelling, want de kleinere uitzetting en het lagere gewicht geven u minder reden om marge in te bouwen die u eigenlijk niet nodig heeft. Bij zink bouwt u die marge vaker toch in, omdat de plaat na montage nog meer beweegt en zich tegelijk makkelijker laat corrigeren als de marge verkeerd is ingeschat. Het is een ruil: felsplaat vraagt om een nauwkeuriger meting vooraf, zink geeft u meer ruimte om achteraf te corrigeren.
Voor de meeste renovaties waar de plaat op een steiger of ladder wordt aangevoerd, wegen het lagere gewicht en de kleinere uitzetting van felsplaat op tegen het verlies aan flexibiliteit ter plekke. Voor een enkel lastig hoekje — een dakkapel met drie verschillende hoeken die geen origineel bouwtekening meer heeft — kan de buigzaamheid van zink net de doorslag geven. Dat is een afweging die u het beste per dakvlak maakt, niet voor een heel project in één keer.
Meet bij renovatie zo laat mogelijk in, het liefst pas nadat oude bedekking, folie en beslag zijn verwijderd, zodat u de werkelijke maat van het gebouw heeft en niet die van de oude installatie. Noteer bij lange vlakken niet alleen de lengte maar ook de richting van de zon, want dat helpt bij het bepalen van de marge voor uitzetting. Leg de gemeten maten naast onze standaardmaten van 450 tot 8000 mm, en stuur ze naar ons door: wij denken op tekening mee, zonder kosten, en wij kunnen met u meedenken over waar een baan in één stuk kan en waar een naad onvermijdelijk is. Wilt u eerst zien en voelen hoe de plaat zich in de hand houdt voordat u de maat definitief maakt, dan sturen wij u graag een monster van elke kleur die wij leveren.