Klikzink
Wie moet kiezen tussen stalen felsplaat en echt zink, vraagt bijna altijd eerst een monster aan. Dat is verstandig, maar een handpalm groot plaatje van 10 bij 15 centimeter vertelt maar een deel van het verhaal. Wij sturen op verzoek monsters van al onze drie kleuren mee, en dat doen leveranciers van zink net zo goed. Op deze pagina leggen wij uit waarvoor zo'n monster wel dient en waarvoor niet, toegespitst op prijs, gewicht, uitzetting en verwerking. Over hoe het materiaal eruitziet op een heel dakvlak leest u meer op zinklook.com; dat is met opzet een andere site, want een monster van tien centimeter zegt over glans en kleurbeleving op een gevel van tien meter iets heel anders dan het in werkelijkheid is.
Het eerste waar een monster u niet bij helpt, is de prijs. Zink wordt verhandeld als grondstof, met een dagkoers die net zo goed kan bewegen als de olieprijs. Stalen felsplaat is samengesteld uit staal, verzinking en een coating, en die drie onderdelen bewegen elk anders in prijs, meestal minder heftig dan de zinkkoers alleen. Wij noemen op deze pagina geen bedragen, simpelweg omdat een bedrag van vandaag over een half jaar niet meer klopt. Wat wij wel kunnen zeggen: als u een scherpe inkoopprijs zoekt die niet meebeweegt met de wereldmarkt voor een enkel metaal, is dat een gesprek waard bij de offerte, niet iets wat een monster van tien centimeter u laat zien.
Een monster van felsplaat en een monster van zink voelen in de hand niet extreem verschillend, zeker niet als ze klein zijn. Maar op een heel dakvlak telt elke kilo. Onze stalen felsplaat weegt ongeveer 5 kilogram per vierkante meter. Zink weegt meer, en dat verschil telt op zodra u het uitrekent over honderd, tweehonderd of duizend vierkante meter dakvlak. Dat is relevant voor de constructie eronder, voor de belasting op de sporen, en soms voor wat er nog bij kan aan een bestaande dakopbouw bij renovatie. Een dakdekker die een monster in zijn hand houdt, voelt dat verschil niet; een aannemer die het gewicht per vierkante meter meeneemt in zijn berekening, ziet het wel. Vraag dus niet alleen om een monster, maar ook om het gewicht per vierkante meter op papier, zodat u het kunt laten narekenen door de constructeur.
Alle metalen zetten uit bij warmte en krimpen bij koude, en dat geldt voor felsplaat net zo goed als voor zink. Het verschil zit in de mate waarin. Onze stalen felsplaat zet ongeveer half zoveel uit als zink. Op een monster van een paar centimeter meet u dat verschil met geen schuifmaat, want het gaat om fracties van een millimeter. Op een felsbaan van acht meter, de langste maat die wij op de millimeter afkorten, telt diezelfde fractie per meter op tot een verschil dat er wel degelijk toe doet voor de speling die de klem moet opvangen en voor de manier waarop de baan aan het begin en einde bevestigd wordt. Hoe die bevestiging en de klem daarmee omgaan, leest u op klikzink.com; wij noemen het verschil in uitzetting hier alleen omdat het rechtstreeks van het materiaal komt, en dat is precies waar deze site over gaat.
Wat dat voor de praktijk betekent, merkt u vooral bij lange, ononderbroken banen op een schuur of loods. Een dakdekker die gewend is aan zink en overstapt op felsplaat, moet zijn gevoel voor die speling een beetje bijstellen: het materiaal beweegt minder, en dat is voor de meeste toepassingen prettiger, niet lastiger. Andersom geldt: wie van felsplaat naar zink overstapt, moet er rekening mee houden dat er meer beweging in het materiaal zit dan hij gewend is. Een monster in de hand laat die beweging niet zien; die zie je pas op een baan die aan beide zijden vast zit en ertussen vrij kan werken.
Waar een monster wél iets laat zien, is de dikte en de stijfheid van het vlak, zeker als u drie uitvoeringen naast elkaar legt: vlak, met verstijvingsril, of met micro-lines. Wat een monster niet laat zien, is hoe het materiaal zich gedraagt zodra er gereedschap op wordt gezet. Onze felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden, wat betekent dat een dakdekker in de winter, op een bouwplaats waar het vriest, gewoon door kan werken zonder dat de plaat scheurt of breekt bij een vouw. Zink is in dat opzicht gevoeliger voor temperatuur: bij lage temperaturen kan het stugger worden en eerder scheuren bij een scherpe vouw, waardoor er vaker verwarmd moet worden of extra voorzichtig gewerkt moet worden. Hoe u daar op de bouw mee omgaat, staat uitgewerkt op de pagina over werken bij vorst en op de pagina over koud vouwen en kanten; die gaan specifiek over het vouwen zelf, en dat is precies waar deze pagina niet over gaat, want hier vergelijken wij alleen het materiaal.
Ook de plaatdikte zelf, 0,55 millimeter bij onze felsplaat, is met een monster in de hand goed te controleren met een schuifmaat, en dat raden wij ook aan: leg het monster van de leverancier naast de specificatie op papier en meet het na. Bij zink wisselt de gangbare dikte per toepassing en per leverancier meer dan bij stalen felsplaat, dus is die controle des te belangrijker. Wat een klein plaatje niet laat zien, is hoe die dikte zich houdt bij het zagen, knippen of boren op de bouw. Daarover, en over hoe u de snijkant afwerkt zodat er geen roest ontstaat, hebben wij apart geschreven; dat is voor felsplaat net zo relevant als voor zink, met net iets andere aandachtspunten per materiaal.
Onze felsplaat leveren wij van 450 tot 8000 millimeter, op de millimeter afgekort vanaf onze eigen walsmachines in Ede. Dat betekent dat u voor een dakvlak van bijvoorbeeld 6,3 meter een baan bestelt die precies die lengte heeft, zonder overlengte die u op de bouw moet inkorten. Zink wordt van oorsprong vaker in rollen of in vaste plaatmaten geleverd, en de baanlengte wordt dan pas op de bouw of bij een verwerker op maat gemaakt. Dat is geen kwaliteitsverschil, maar wel een verschil in werkwijze: bij felsplaat komt de baan al op maat de bouwplaats op, terwijl bij zink dat inkorten soms een aparte stap is. Als u wilt weten hoe wij dat afkorten precies aanpakken en wat dat betekent voor de rest van uw planning, hebben wij dat apart uitgewerkt.
Bij levering speelt ook mee hoe kwetsbaar het oppervlak tijdens transport en opslag is. Onze platen komen met een beschermfolie, wat op de bouw enige souplesse geeft bij het tijdelijk stapelen en tillen. Hoe u daarmee omgaat, en wat er gebeurt als er toch een kras ontstaat, leest u op de pagina's over de beschermfolie en over krassen en beschadigingen. Zink kent een vergelijkbare kwetsbaarheid voor vingerafdrukken en krassen tijdens de verwerking, al is de manier waarop dat zich toont op het oppervlak anders; dat verschil in uiterlijk, en niet in gedrag bij verwerking, hoort weer bij zinklook.com.
Een monster is dus vooral geschikt om de kleur en, in beperkte mate, de dikte te controleren. Voor gewicht per vierkante meter, uitzetting over lengte, en verwerking bij vorst, moet u verder kijken dan het plaatje in uw hand: naar de specificatie op papier, naar de opgave van de fabrikant, en naar het gesprek met de leverancier over uw specifieke dakvlak. Wij denken daar kosteloos in mee, ook op basis van een tekening, en dat geldt zowel voor een eenvoudige schuur als voor een dakvlak met bijzondere maatvoering.
Wilt u naast een monster ook een gerichte inschatting van gewicht, uitzetting en levertijd voor uw project, stuur ons dan uw maatvoering of tekening. Wij kijken er kosteloos naar en sturen u tegelijk de kleurmonsters mee die u nodig heeft om de keuze compleet te maken.