Klikzink
Wie een dak of gevel in metaal wil uitvoeren, komt de vraag vroeg of laat tegen: felsplaat of toch echt zink. Beide materialen liggen als felsbaan op het dak, beide hebben een opstaande fels, en van een afstand is het verschil nauwelijks te zien. Op de bouwplaats is het verschil wel te voelen, en dat begint bij het gewicht dat u optilt.
Onze stalen felsbanen wegen ongeveer 5 kg per vierkante meter. Zink weegt daar zomaar het dubbele van, afhankelijk van de dikte die verwerkt wordt. Op een gevel van enige omvang loopt dat verschil op tot honderden kilo's die niet naar de steiger gesjouwd, gehesen of vastgezet moeten worden. Voor een dakdekker die met twee man een baan van acht meter over de gordingen tilt, is dat geen bijzaak: het bepaalt of het te doen is met een tweede man erbij, of dat er kraan of takel bij moet.
Dat lagere gewicht werkt door in de ondersteuning. Een lichtere plaat vraagt minder van de onderconstructie, en dat kan verschil maken bij renovatie waar de bestaande dakconstructie niet is berekend op een zware bedekking. Wij gaan hier niet in op hoe de plaat vastgemaakt wordt of wat er onder moet liggen; dat is het domein van klikzink.com. Maar dat de plaat zelf lichter is dan zink, telt al mee voordat er één klem gelegd is.
Prijs volgt voor een groot deel uit datzelfde gewicht en uit de grondstof. Zink is een metaal met een eigen marktprijs die schommelt, en de plaat wordt per kilo verrekend. Staal is doorgaans goedkoper per kilo, en er gaat minder kilo per vierkante meter de bouwplaats op. Dat scheelt aan de onderkant van de offerte, maar hoeveel precies, durven wij hier niet vast te leggen: grondstofprijzen bewegen, en een kennisbank die een percentage noemt, klopt binnen het jaar niet meer. Vraag bij twijfel een actuele vergelijking op tussen beide materialen voor uw project.
Staal en zink zetten allebei uit bij warmte en krimpen bij kou, maar niet in dezelfde mate. Onze felsplaat zet ongeveer half zoveel uit als zink. Dat is meer dan een technisch detail: het bepaalt hoe lang een baan mag zijn voordat de fels de speling niet meer kan opvangen, en hoe de bevestiging daarmee omgaat. Bij zink moet vaker met kortere banen of extra voorzieningen gewerkt worden om diezelfde daklengte te overbruggen. Bij staal kan de baan vaak in één stuk door, tot de maximale lengte van 8000 mm die wij op de millimeter afkorten.
Voor de precieze rekenmethode achter die baanlengte, met de marge die u moet aanhouden voor de laagste en de hoogste temperatuur die het dak ooit zal zien, verwijzen wij naar hoe wij dat uitleggen bij [het bepalen van de juiste baanlengte](/felsplaat/baanlengte-bepalen). Hier volstaat de constatering dat een lager uitzettingsgetal in de praktijk betekent: minder rek om rekening mee te houden, en dus vaker de mogelijkheid om een dakvlak in doorlopende banen te leggen zonder tussenvoeg.
Zink is een materiaal dat bij lage temperaturen brozer wordt en dan makkelijker scheurt bij het zetten van een felsrand of het buigen van een hoek. Op een bouwplaats in januari is dat een reëel probleem: het werk ligt er, de planning staat, maar het materiaal werkt niet mee. Onze stalen felsplaat is koud vouwbaar tot -15 graden. Dat betekent dat een aannemer in de winter kan doorwerken op momenten dat zink eigenlijk eerst opgewarmd of anders behandeld zou moeten worden.
Dat verschil in gedrag speelt niet alleen bij vorst. Ook bij het afkorten en bewerken op de bouw reageert staal voorspelbaarder: minder gevoelig voor microscheurtjes bij het knippen, minder kans op een rafelige rand die later een aanhechtingspunt voor corrosie wordt. Hoe u zo'n snijkant vervolgens afwerkt, staat uitgebreid beschreven waar wij dat behandelen bij [het afwerken van de snijkant](/felsplaat/baanlengte-bepalen/snijkant-afwerken). Voor de plaat als geheel geldt: staal geeft op de bouwplaats iets meer marge voor menselijke fouten dan zink dat doet, en dat is precies waar op een drukke dag winst te behalen valt.
Eerlijkheid vraagt ook om te benoemen waar zink het wint. Zink is een homogeen metaal zonder coating die ooit kan beschadigen: een kras in zink patineert vanzelf weer dicht, terwijl een kras in een gecoate stalen plaat tot op het verzinkte staal kan doorgaan en daar apart bijgewerkt moet worden. Voor gebouwen waar op de lange termijn geen enkele onderhoudshandeling gewenst is, en waar het gewicht en de kosten van zink acceptabel zijn, is dat een reëel argument voor zink.
Ook bij zeer complexe, organische vormen met veel dubbele krommingen kiezen verwerkers soms nog voor zink, vanwege de manier waarop het materiaal zich in de hand laat kneden zonder gereedschap. Voor de standaard felsbaan op een rechte kap of gevel, met rechte, evenwijdige naden, heeft die eigenschap van zink weinig praktische waarde: daar telt gewicht, uitzetting en verwerkingsgemak zwaarder, en daar is staal doorgaans de logische keuze.
Deze vergelijking gaat niet over hoe zink en felsplaat eruitzien op het dak. Zink heeft van nature een dof grijze, levende uitstraling die met de jaren verandert; onze felsplaat heeft een vaste matte kleur met een gecontroleerde glansgraad. Wilt u weten hoe dat verschil in uitstraling zich verhoudt en welke kleur het dichtst bij het zinkbeeld komt, dan is dat precies waar zinklook.com over gaat.
Deze pagina gaat ook niet over de dakhelling waarop beide materialen toegepast mogen worden, of over condensvorming in de opbouw daaronder: dat behandelen wij op klikfels.com. En hij gaat niet over hoe de plaat wordt vastgeklemd of in welke volgorde de ondergrond wordt opgebouwd; dat vindt u op klikzink.com. Overweegt u zonnepanelen op een felsdak, in staal of in zink, dan wijzen wij u naar solarfels.com.
Weegt u felsplaat en zink tegen elkaar af voor een concreet project, dan helpt het om de twee factoren die hier vandaan komen scherp te maken: het gewicht dat naar de bouwplaats moet, en de temperaturen waarbinnen verwerkt moet worden. Stuur ons uw tekening; wij denken kosteloos mee over de maatvoering en de te verwachten uitzetting bij uw dakvlak of gevelvlak, en wij leveren de felsbanen op de millimeter afgekort, van 450 tot 8000 mm. Wilt u het materiaal eerst in de hand hebben voordat u kiest, dan sturen wij u graag een monster van alle drie de kleuren. Klikzink is te vinden aan de Boylestraat 22 in Ede, met eigen walsmachines voor levering op maat.