Klikzink
Wie moet kiezen tussen felsplaat en echt zink, komt al snel bij de vraag hoe lang de banen worden en wie dat bepaalt. Dat lijkt een detail, maar het raakt aan prijs, gewicht en aan wat er op de bouwplaats nog moet gebeuren. We zetten de twee materialen op dit ene punt naast elkaar: de baanlengte. Over kleur en uiterlijk laten we ons hier niet uit, dat behandelen we op zinklook.com, en over de klemmen waarmee de baan aan de ondergrond komt te zitten leest u meer op klikzink.com.
Het grootste verschil zit niet in het materiaal zelf, maar in waar de baan zijn lengte krijgt. Zink komt van de rol en wordt vaak op de bouwplaats zelf tot lengte gebracht, met een zetmachine of ter plekke gefelst. Felsplaat van Klikzink komt al op de millimeter afgekort de bouwplaats op: u geeft een lengte door tussen 450 en 8000 mm, en die lengte wordt in de fabriek op onze eigen walsmachines aangehouden. Er wordt op de bouw niets meer afgekort om de baan op lengte te krijgen. Dat is het verschil dat de rest van dit verhaal bepaalt.
De lengte die u bij ons bestelt, is de plaatlengte: de lengte van de baan zoals hij straks op de rol van de wals ligt en op transport gaat. Dat is niet automatisch dezelfde maat als de lengte van het dakvlak dat u wilt bedekken. Een dakvlak van vier meter levert niet zonder meer een bestelling van vier meter op. Er komt een overstek bij aan de goot, er gaat een stuk af of bij voor de aansluiting boven, en als de plaat om een opkanting heen moet, telt dat stuk ook mee in de lengte die u opgeeft. Bij een eenvoudig plat dakvlak van vier meter met tien centimeter overstek aan de goot en een opkant van twintig centimeter aan de bovenzijde, bestelt u dus niet vier meter, maar vier meter dertig. Wie dat vergeet, komt op de bouw een stuk plaat tekort, en dat stuk is dan niet zomaar bij te bestellen: de wals moet opnieuw ingesteld worden voor een enkele baan.
Bij zink werkt dit net iets anders, en dat is meteen het punt waarop zink hier wint. Omdat zink als rol op de bouw aankomt en daar pas op maat wordt gebracht, kan een verkeerde inschatting van de opstaande delen ter plekke worden gecorrigeerd: er is meer materiaal beschikbaar dan strikt nodig, en de verwerker knipt zijn eigen marge. Bij een plaat die al op de millimeter is afgekort in de fabriek, is die marge er niet. Dat is geen nadeel van felsplaat als zodanig, maar het vraagt wel dat de opname op tekening klopt voordat de bestelling de deur uitgaat. Wij denken daar kosteloos in mee als u ons een tekening stuurt, juist omdat een enkele verkeerd doorgegeven lengte op deze schaal vervelender uitpakt dan bij materiaal dat nog op de bouw wordt bijgesneden.
Een langere baan is een zwaardere baan, en dat telt mee zodra de plaat het dak op moet. Felsplaat weegt ongeveer 5 kg per vierkante meter. Een baan van 475 mm werkende breedte en 6 meter lang weegt dus ruim 14 kilo; bij 8 meter, de maximale lengte, komt dat op zo'n 19 kilo voor die ene baan. Dat is te dragen door twee man, maar het bepaalt wel hoe de baan het dak op gaat en hoeveel baansplitsingen praktisch zijn op een lang dakvlak. Hoe u de plaat vervolgens optilt en draagt zonder hem te beschadigen, leggen we uit bij het tillen en dragen van de plaat, en wat er kan gebeuren als een lange baan tijdens het leggen kromtrekt of golft, staat beschreven bij vervorming bij het leggen.
Echt zink is dunner van gewicht per vierkante meter, maar wint dat voordeel meestal weer terug omdat er bij zink vaker gekozen wordt voor een aparte makelaar of loodgieter die het ter plekke felst, met de bijbehorende arbeidstijd op de bouw. Bij felsplaat ligt dat werk al achter de rug voordat de plaat de fabriek verlaat: de fels van 35 mm staat er al op, haaks en gelijk over de hele lengte. Wat u dan nog moet doen als een baan toch te lang blijkt voor de situatie op de bouw, staat bij het afkorten op de bouw, en het onderscheid tussen zagen en knippen voor kortere aanpassingen vindt u terug op de pagina daarover.
Hoe langer de baan, hoe meer een baan uitzet en krimpt met de temperatuur, en dat verschilt wezenlijk tussen felsplaat en zink. Staal zet ongeveer half zoveel uit als zink. Op een baan van 6 meter tikt dat verschil aan: bij een temperatuurschommeling van veertig graden, niet ongewoon tussen een winternacht en een hete dakhuid in de zomer, beweegt een zinken baan aanzienlijk meer in lengterichting dan een stalen felsplaat van dezelfde lengte. Dat is een reden waarom bij zink vaker met kortere baanlengtes gewerkt wordt en met meer voegen of overlappen, terwijl felsplaat dankzij die geringere uitzetting tot de volle 8 meter als één ononderbroken baan gelegd kan worden zonder dat de fels of de bevestiging in de knel komt. Hoe die bevestiging er in de praktijk uitziet en met welke klemmen dat gebeurt, leest u bij klikzink.com; wat dakhelling en de opbouw onder de plaat daarbij nog voorschrijven, staat op klikfels.com.
Die geringere uitzetting maakt felsplaat ook voorspelbaarder bij koud verwerken. De plaat is koud vouwbaar tot -15 graden, wat betekent dat een lange baan ook in de winter zonder verwarmen op maat gezet en gebogen kan worden. Bij zink is dat gevoeliger: bij lage temperaturen wordt zink stugger en breekt het eerder bij een scherpe vouw, zeker bij langere platen waar de vouw over een grotere lengte gelijk moet blijven. Wat er bij vorst verder nog meespeelt bij het verwerken van de plaat, staat op de pagina over werken bij vorst.
De conclusie op dit ene punt is genuanceerd. Voor de zuivere maatvastheid van de baan wint felsplaat: u bestelt de exacte lengte die u nodig heeft, tot op de millimeter, en die lengte komt ook zo aan. Voor de flexibiliteit om op de bouw nog bij te sturen als een maat toch niet klopt, wint zink, omdat daar de marge en het felswerk nog open liggen tot het moment van verwerken. Wat voor uw project het zwaarst weegt, hangt af van hoe zeker de maatvoering op tekening al vaststaat en hoeveel ruimte er is voor bijstellen op de bouw zelf.
Wilt u een lengte laten narekenen voordat u bestelt, of wilt u eerst een monster van de plaat zien voordat u kiest tussen felsplaat en zink? Stuur ons uw tekening of neem contact op met Klikzink, Boylestraat 22 in Ede: we denken kosteloos mee over de opname en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleren mee, zodat u niet alleen de maat maar ook de uitvoering zelf in de hand heeft voordat de wals wordt ingesteld.