Klikzink
Een felsplaat van Klikzink is Sendzimir verzinkt staal, aan beide zijden beschermd met 275 gram zink per vierkante meter, en daarover een organische coating van 50 micrometer. Die opbouw is er niet voor niets: het zink offert zichzelf op zodra er een krasje door de coating komt, en beschermt zo het staal daaronder. Zolang die twee lagen intact zijn, gaat de plaat niet roesten. Het probleem, en de reden dat wij hier apart aandacht aan geven, zit niet in het vlak van de plaat maar op de rand.
Als u een felsbaan afkort, doorbreekt u op die snijkant zowel de coating als de zinklaag in één keer, tot op het kale staal. Dat gebeurt bij elke afkorting, hoe netjes ook, en is op zichzelf geen fout. Het wordt pas een probleem als die kale rand blijft liggen in water, tegen een ondergrond die vocht vasthoudt, of onder een overlap waar geen lucht bij kan. Dan begint daar corrosie, terwijl de rest van de plaat na twintig jaar nog vlekkeloos is. Dezelfde logica geldt voor een beschadiging in het vlak: een diepe kras die door beide lagen heen gaat, is in principe hetzelfde verhaal als een snijkant, alleen midden op de plaat in plaats van aan de rand. Hoe u die snijkant afwerkt en hoe u met krassen omgaat op de bouw, leggen wij in detail uit op de pagina's over [de snijkant afwerken](/felsplaat/maatvoering-renovatie/snijkant-afwerken) en [krassen en beschadigingen](/felsplaat/maatvoering-renovatie/krassen). Hier gaat het om wat dat betekent voor de maat die u bestelt en hoe u die maat op een bestaand gebouw vaststelt.
Bij nieuwbouw werkt u van een tekening: de maten staan vast voordat de eerste plaat gewalst wordt, en de gording of de nok is recht omdat de constructie net gebouwd is. Bij renovatie is dat zelden zo. Een dak dat vijftig jaar heeft gestaan, is gaan werken. Gordingen zijn een centimeter verzakt, een muurplaat ligt niet meer waterpas, een gevel die ooit haaks was, loopt over de lengte een paar millimeter uit. Dat is geen slecht werk van destijds, dat is gewoon wat een gebouw doet in vijftig jaar. Voor een plaat die op de millimeter wordt afgekort en die u maar één kans geeft om goed te passen, is dat direct relevant: dezelfde maat die u links van de nok inmeet, klopt rechts vaak niet meer.
Daarom raden wij bij renovatie aan om per vak opnieuw in te meten, ook als de tekening van destijds zegt dat alle vakken identiek zijn. Meet niet aan één kant van het dak en trek die maat door over de volle lengte, maar zet op regelmatige afstand een nieuw referentiepunt uit en werk van daaruit verder. Waar u precies op inmeet, welke marge u aanhoudt voor de overlap en de aansluiting, en waarom u dat bij renovatie op een ander moment doet dan bij nieuwbouw, staat uitgewerkt op de pagina over [maatvoering bij renovatie](/felsplaat/maatvoering-renovatie). Wat hier van belang is: elke extra centimeter marge die u aanhoudt om scheefstand op te vangen, is een extra centimeter die u op de bouw moet afkorten, en dus een extra snijkant die u moet behandelen voordat de plaat blind bevestigd wordt.
Wij walsen felsbanen op de millimeter, van 450 tot 8000 millimeter, en die precisie is bij renovatie precies waar u iets aan heeft en waar u ook mee moet oppassen. Een plaat die in de fabriek op de juiste lengte gewalst is, heeft van huis uit een gecoate snijkant aan drie zijden, en alleen de twee kopse kanten zijn kaal staal. Een plaat die u op de bouw naar een geïmproviseerde maat afkort, heeft dat kale staal aan een rand die u zelf net gemaakt heeft, op een moment dat er weer regen kan vallen voordat u er iets mee doet. Bij renovatie is de verleiding groot om alles maar met enige marge te bestellen en op de bouw definitief te passen, omdat je toch niet zeker weet hoe recht dat oude dak nog is. Dat is te begrijpen, maar het vermenigvuldigt het aantal snijkanten dat u zelf op de bouw moet afwerken. Wij denken liever mee op tekening, zonder kosten, en werken dan met u de maatvoering per vak uit voordat er iets gewalst wordt. Dat scheelt afkorten op de bouw, en dus scheelt het kale randen waar u anders bewust achteraan moet.
Waar dat wel op uitkomt: soms is inmeten op de millimeter bij een oud gebouw niet realistisch, en is een kleine overmaat met afkorten op de bouw de verstandigste keuze. Hoe u dat op de bouw zelf netjes doet, met welk gereedschap en in welke volgorde, staat op de pagina over [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/maatvoering-renovatie/afkorten-op-de-bouw). Zagen en knippen hebben trouwens niet helemaal hetzelfde effect op die snijkant, en dat verschil komt aan de orde bij [zagen en knippen](/felsplaat/maatvoering-renovatie/zagen-en-knippen).
De 50 micrometer coating en de 275 gram zink zijn er niet om een gat of een gemiste snijkant te vergeven; ze zijn er om de plaat tegen weer en milieu te laten bestaan zolang die twee lagen heel zijn. Bij renovatie werkt u vaak in de buurt van bestaand metselwerk, oude coatinglagen die u eraf schuurt, of resten mortel die tijdens het werk over het dak stuiven. Dat vuil is op zichzelf niet de oorzaak van roest, maar het kan wel een snijkant bedekken zodat vocht daar blijft staan in plaats van wegdrogen. Hoe u die cementsluier en dat bouwstof aanpakt voordat de plaat helemaal ligt, leggen wij uit bij vuil en cementsluier op de pagina daarover.
De plaat is koud vouwbaar tot -15 graden, en dat geeft ruimte om ook in een koud renovatieseizoen door te werken. Bij vorst verandert het materiaal niet in vatbaarheid voor roest, maar de manier van hanteren wel: koud staal reageert anders op een tik of een verkeerde vouw dan een plaat die bij vijftien graden gelegd wordt. Wat dat voor de praktijk betekent, staat bij werken bij vorst. En omdat elke felsbaan ongeveer half zoveel uitzet als zink, is er bij een lange renovatiebaan met temperatuurwisselingen minder reden om extra ruimte in te calculeren dan u bij een ander plaatmateriaal misschien gewend bent, al blijft dat een kwestie voor de opbouw en de bevestiging, niet voor de maat die u besteld.
Voor de bestelling zelf komt het neer op een paar simpele regels. Meet bij renovatie per vak, niet over de volle lengte in één keer. Houd rekening met een gebouw dat na jaren niet meer haaks staat, en bepaal aan de hand daarvan of u op de millimeter laat walsen of met een kleine overmaat werkt die u op de bouw bijwerkt. En reken elke snijkant die u zelf op de bouw maakt mee als werk dat af moet, niet als een detail dat wel goed komt omdat het zink er toch achter zit. Wij walsen op de millimeter tot 8000 millimeter lengte, denken kosteloos mee op tekening, en kunt u monsters van alle drie de kleuren aanvragen als u naast de maatvoering ook het aanzien van het resultaat wilt beoordelen; dat laatste komt uitgebreider aan bod op zinklook.com.
Neem voor een renovatieproject waarbij u twijfelt over de inmeetstrategie contact met ons op via Boylestraat 22 in Ede, of stuur uw tekening; wij rekenen de vakken graag met u door voordat de eerste plaat gewalst wordt.