Klikzink
Een felsplaat van Klikzink is Sendzimir verzinkt staal met een organische coating erover. Die twee lagen samen houden het vlak van de plaat droog en beschermd, jaar in jaar uit. Maar een verzinkte plaat met coating roest niet vanzelf, en hij roest ook niet overal even makkelijk. Als er iets misgaat, begint het bijna altijd op dezelfde twee plekken: een snijkant, of een beschadiging in het vlak. Dat is geen toeval, en het is precies waarom de maximale lengte van acht meter meer is dan een productiedetail.
De coating van 50 micrometer en de zinklaag van 275 gram per vierkante meter liggen als een pakket over het staal heen, aan beide zijden. Zolang dat pakket intact is, kan er geen vocht bij het staal komen en gebeurt er niets. Maar op een snijkant, waar de plaat is afgekort of doorgezaagd, ligt het staal bloot. Daar is geen coating meer, en de zinklaag zit alleen nog aan de zijkant, in een dun randje. Dat randje beschermt wel, zink offert zichzelf op om het staal te sparen, maar het is niet onuitputtelijk en niet overal even dik. Een snijkant die maandenlang in de regen ligt zonder afwerking, gaat er anders uitzien dan een snijkant die netjes is weggewerkt onder een overstek of in een felsverbinding. Hoe u die kant afwerkt, leggen we uit bij [de snijkant afwerken bij een baan langer dan acht meter](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/snijkant-afwerken), en hoe u er op de bouw zelf een maakt bij [de plaat afkorten op de bouw](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/afkorten-op-de-bouw).
De tweede zwakke plek is een beschadiging in het vlak: een kras die door de coating heen gaat, een klap van een steiger of een pallet, een schuurplek van transport zonder folie ertussen. Ook daar ligt het staal opnieuw bloot, op een plek waar u het niet verwacht en waar u het misschien niet eens ziet voordat het te laat is. Een oppervlakkige kras in de coating zelf, die niet tot het staal doordringt, is cosmetisch en geen probleem voor de levensduur. Het verschil tussen die twee is niet altijd met het blote oog te zien, en dat is precies waarom we voorzichtig omgaan met het transport en de verwerking. Meer daarover leest u bij [krassen en beschadigingen bij een baan langer dan acht meter](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/krassen).
Acht meter is de grens waarboven wij een felsbaan niet meer op de millimeter afleveren. Dat heeft een simpele, praktische reden: langere platen worden onhandelbaar op transport en op de bouwplaats, en de kans op beschadiging tijdens het tillen en leggen neemt toe naarmate de plaat langer en dus zwaarder en slapper wordt. Onder de acht meter bestelt u de baan in één stuk, van gording tot gording of van goot tot nok, zonder naad. Daarboven moet er een keuze gemaakt worden: een dwarsnaad in het vlak, of een overlap.
Die keuze raakt niet alleen het beeld van het dak, maar ook de waterloop, en dus indirect ook waar het materiaal wel en niet tegen kan. Een dwarsnaad die verkeerd is uitgevoerd, kan een plek worden waar water blijft staan of waar het onder de coating kan komen. Dat is geen kwestie van roest uit het niets, het is een kwestie van een detail dat niet goed is doorgedacht. Hoe u die naad wel goed uitvoert, en wat de mogelijkheden zijn boven de acht meter, leggen we uit op de hoofdpagina over [een baan langer dan acht meter](/felsplaat/langer-dan-acht-meter). Deze pagina gaat niet over die keuze zelf, maar over wat er met het materiaal gebeurt als de uitvoering niet klopt.
In de praktijk zien we roestvorming zelden ontstaan door een gebrek aan het materiaal zelf. Vaker is het een kwestie van iets dat tijdens transport of verwerking is misgegaan en dat niemand heeft opgemerkt of hersteld. Denk aan een plaat die op de bouwplaats is gezaagd in plaats van geknipt, waarbij hete metaalsnippers op het vlak zijn beland en daar zijn ingebrand voordat iemand ze wegveegde. Of een boorgat dat is gemaakt zonder de rand daarna te ontbramen en af te dichten, waardoor er een piepklein bloot randje staal overblijft dat u niet ziet totdat er na een jaar een roestvlekje verschijnt. Beide situaties zijn te voorkomen, en we leggen ze afzonderlijk uit bij [zagen en knippen](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/zagen-en-knippen) en bij [boren in de plaat](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/boren).
Ook tijdens het tillen en leggen kan er schade ontstaan die pas later als roestplek zichtbaar wordt. Een lange baan die over een ruwe rand van een steiger wordt getrokken, of die met te weinig mensen wordt gedragen waardoor hij doorbuigt en tegen een obstakel schuurt, kan een kras krijgen die u op het moment zelf nauwelijks opmerkt. Bij een baan van acht meter is dat risico groter dan bij een kort stuk plaat, simpelweg omdat er meer oppervlak is dat langs meer dingen moet passeren voordat het op zijn plek ligt. Hoe u een lange baan wel veilig verplaatst, staat bij [de plaat tillen en dragen](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/tillen).
Om helder te zijn over wat wél normaal is: de plaat is gemaakt om buiten te liggen, in weer en wind, koud tot -15 graden zonder dat het materiaal barst of scheurt. Regen, vorst, een gewone bouwplaats met stof en wat vuil, dat hoort er allemaal bij en is geen bedreiging voor de laag. Ook een cementsluier die tijdens de bouw op de plaat terechtkomt, is met de juiste aanpak geen probleem voor de coating zelf, zolang die er op tijd weer af gaat. Hoe dat moet, leggen we uit bij [vuil en cementsluier](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/vuil-en-cement). En de folie die over het vlak ligt tijdens transport en verwerking, is er niet voor de sier: die voorkomt precies het soort schuurschade dat later een roestplek kan worden. Meer daarover bij [de beschermfolie](/felsplaat/langer-dan-acht-meter/beschermfolie).
Voor de bestelling zelf betekent dit vooral: laat de maatvoering kloppen, zodat u niet op de bouw hoeft te zagen of te knippen waar dat te vermijden was. Wij korten de baan af op de millimeter in onze eigen walsmachines, tot de maximale lengte van acht meter, en dat scheelt een handeling en dus een risico op de bouwplaats. Denkt u aan een langere baan, dan is het goed om dat vooraf met ons te bespreken: meedenken op tekening kost niets, en dan weet u vooraf hoe de naad of overlap wordt opgelost voordat het materiaal er is.
Heeft u een tekening met een baan langer dan acht meter, of twijfelt u over hoe een snijkant op uw project het beste wordt afgewerkt, stuur die tekening dan naar ons op. Wij kijken ernaar, denken mee over de indeling van het vlak, en leveren de platen aan in de maat die op uw dak of gevel past.