Klikzink
Een felsplaat van Klikzink is Sendzimir verzinkt staal met een organische coating erover. Die twee lagen beschermen het plaatstaal tegen roest zolang ze intact zijn. Zink werkt daarbij ook nog opofferend: raakt het staal toch bloot, dan corrodeert het zink eerst en beschermt het de rand nog even mee. Maar geen van beide lagen is onkwetsbaar, en de plek waar bijna alle roestvorming op een felsdak begint, is de snijkant.
Dat komt niet omdat het materiaal daar slechter is, maar omdat daar het staal zelf bloot komt te liggen. Overal elders op de plaat zitten zink en coating nog gewoon om het staal heen. Op een gezaagde of geknipte kant is dat weg: daar kijkt u recht op het staal, zonder beschermlaag. Vocht dat daar blijft staan, begint zijn werk, en in de loop van maanden zien we dan een dun bruin randje ontstaan. Op zichzelf is dat geen constructieve schade aan een dakvlak, maar het is wel het eerste wat een opdrachtgever ziet als hij een jaar later over zijn dak loopt.
Hetzelfde geldt voor een beschadiging in het vlak: een kras die door de coating heen tot op het zink of het staal gaat, een deuk van een gevallen gereedschap, een gat waar per ongeluk doorheen geboord is. Ook daar is de beschermlaag lokaal weg, en ook daar kan roest beginnen. Hoe u dat voorkomt en wat u doet als het toch gebeurt, leest u bij ons over krassen en beschadigingen en over vervorming bij het leggen. Op deze pagina gaat het vooral over de kant die u zelf maakt: de snijkant, en wat dat betekent voor de manier waarop u een bestelling samenstelt.
Banen worden bij ons op de millimeter afgekort geleverd, van 450 tot 8000 millimeter. Dat is geen aardigheid maar een rekenpost. Bij plaatmateriaal dat van de rol komt en op de bouwplaats of in de werkplaats op lengte gezaagd moet worden, ontstaat bij elke snede een reststuk en dus een nieuwe onbeschermde kant. Hoe meer sneden, hoe meer randen die u achteraf moet afwerken en in de gaten moet houden.
Bij banen op maat is dat verlies klein. Wij zagen de baan al op de gevraagde lengte, u bestelt precies de maten die op de tekening staan, en de snijkant die overblijft is de kant die u toch al had moeten maken, alleen dan bij ons in de werkplaats onder gecontroleerde omstandigheden in plaats van op de steiger. Dat scheelt geen millimeters materiaal van betekenis, maar het scheelt wel het aantal kanten dat u zelf nog moet afwerken en het aantal reststroken dat op de bouwplaats blijft liggen.
Het verschil met rolmateriaal zit dus niet in de hoeveelheid staal die u weggooit, maar in waar de sneden vallen en wie ze maakt. Een lengte die wij al hebben afgekort, hoeft u op de bouw niet nog een keer te verkleinen. Wilt u dat toch, bijvoorbeeld omdat de maat op de tekening net iets afwijkt van de werkelijke maat op het dak, dan kunt u dat gewoon doen; hoe, leest u bij het afkorten op de bouw en bij zagen en knippen.
De winst van banen op maat zit in het rechte, herhalende deel van een dakvlak of gevel. Op een lang, recht dakvlak zonder onderbrekingen is er bijna geen restmateriaal: elke baan loopt van goot tot nok of van rand tot rand, en de snijkant die u heeft is de kant die er hoort te zijn.
Dat verandert zodra het vlak niet meer rechthoekig is. Een schuin vlak, een dakkapel die het vlak onderbreekt, een schoorsteen die er middenin staat, een hoekkeper: op al die plekken past een rechte baan niet zomaar, en moet er op maat gepast en bijgesneden worden. Daar ontstaat het restmateriaal dat er in een rechte kap niet is, en daar ontstaan ook de meeste nieuwe snijkanten. Op een doorsnee zadeldak met één dakkapel zit vrijwel al het snijverlies bij die kapel en bij de aansluitingen op schoorsteen en kilgoot, niet in het grote rechte vlak ertussen.
Dat is precies waarom het zin heeft om vooraf goed na te denken over de indeling van de banen op de tekening. Een dakkapel die een paar centimeter verschuift ten opzichte van de baanindeling kan het verschil maken tussen een baan die er in één stuk overheen loopt, of een baan die u op die plek moet doorknippen en met een extra kant moet afwerken. Wij denken daar kosteloos in mee als u ons de tekening stuurt, juist omdat dat soort keuzes op papier veel makkelijker te maken zijn dan op het dak zelf.
Elke snijkant, of hij nu bij ons in de werkplaats is gemaakt of door u op de bouw, is een plek waar het staal zonder bescherming ligt. Dat betekent niet dat u elke kant moet dichtsmeren, maar het betekent wel dat het de moeite waard is om te weten wat er met die kant gebeurt op de plek waar hij komt te liggen. Een kant die permanent onder een overlap of onder een klemprofiel verdwijnt, staat droger dan een kant die vrij in de regen ligt aan de rand van een gevel.
Hoe u een snijkant afwerkt zodat hij niet als eerste gaat roesten, leggen we uit bij het afwerken van de snijkant. Daar vindt u ook waarom dat bij een gevelplaat een andere afweging kan zijn dan bij een dakvlak, en wat u daarin zelf kunt beslissen en wat vastligt aan het detail.
Dezelfde logica geldt voor gaten die u zelf in de plaat boort, voor bevestiging van hulpstukken bijvoorbeeld: ook daar ontstaat een onbeschermde rand, en ook daar is het de moeite waard om te weten hoe u dat oplost. Dat staat bij boren in de plaat.
Voor de plaat zelf verandert dit verhaal niets aan de maat die u bestelt: u vraagt de lengte die op de tekening staat, wij korten die op de millimeter af, en het snijverlies dat daarbij hoort is minimaal. Waar u wél op kunt letten, is de plek van kapellen, doorvoeren en hoeken ten opzichte van de baanbreedte van 475 millimeter. Een indeling die daar rekening mee houdt, scheelt u op de bouw sneden, en dus onbeschermde kanten, en dus punten waar u achteraf moet opletten.
Houdt u er bovendien rekening mee dat het plaatstaal ongeveer half zoveel uitzet als zink en koud vouwbaar blijft tot -15 graden: dat raakt niet direct aan roestvorming, maar wel aan hoe een snijkant zich gedraagt bij temperatuurwisselingen door het jaar heen, en dus aan de kans dat een afwerking daar los gaat trekken. Verwerkt u bij vorst, dan gelden daarbij weer andere aandachtspunten; die vindt u bij werken bij vorst.
Stuur ons uw tekening, dan kijken we kosteloos mee naar de baanindeling en waar u met een slimme keuze snijverlies en dus onbeschermde kanten kunt beperken. Voor vragen over roestvorming die niet bij de snijkant maar bij de coating of het uiterlijk van de plaat zelf horen, is zinklook.com de plek om verder te lezen.