Klikzink
Een felsplaat van Klikzink is Sendzimir verzinkt staal met een organische coating erover. Die twee lagen samen houden het staal droog en zuurstofvrij, en dat is precies wat roest tegenhoudt. Zolang die opbouw intact is, gebeurt er niets. Het probleem zit niet in het vlak van de plaat, maar in wat er met de rand gebeurt zodra u er iets mee doet.
Als u een plaat afkort, zaagt of doorboort, snijdt u dwars door de coating en de zinklaag heen. Op die snijkant ligt het kale staal opeens open. Dat is geen fabricagefout en geen slechte plaat, het is gewoon wat er gebeurt als je een gelaagd materiaal doorbreekt. Bij een groot dak met honderden meters felsbaan valt dat in het totaal nauwelijks op: er zijn twee kopse kanten per baan en verder loopt alles door. Bij een dakkapel, een luifel of een gevelstrook met tien of twintig meter is de verhouding heel anders. Daar bestaat een groot deel van de installatie uit randen, hoeken en aansluitingen, en dus uit snijkanten. Precies dat kleine werk is waar roest het eerst kan beginnen, en waar het ook het eerst zichtbaar is, omdat er weinig vlak omheen zit om het gezicht van te redden.
Hetzelfde geldt voor een kras of een beschadiging tijdens het werk. Een klap van gereedschap, een schuivende plaat op een steiger, een verkeerd gepakte hoek: op de plek waar de coating wegspringt, ligt weer kaal staal. Bij een grote bouwplaats met veel platen en veel volk is het bijna onvermijdelijk dat er hier en daar een schade ontstaat, en die verdwijnt tussen de rest. Bij een klein project met een handvol platen is elke beschadiging een groter deel van het zichtbare oppervlak, en dus ook een groter deel van het risico op een plek waar het gaat roesten.
Wat er in de praktijk gebeurt op zo'n snijkant, is meestal geen dramatische corrosie maar een dun bruin randje dat na een paar maanden verschijnt. Dat is het zinklaagje dat aan het werk is: zink offert zichzelf op om het staal ernaast te beschermen, en dat proces laat een verkleuring zien voordat het staal zelf wordt aangetast. Bij een goed afgewerkte kant en normaal onderhoud blijft het daarbij. Bij een kant die nooit is behandeld, vochtig blijft liggen of steeds opnieuw wordt beschadigd, kan het verder gaan. Het verschil tussen die twee scenario's zit 'm niet in de plaat, maar in wat er na het zagen mee gebeurt.
Binnen bestelling en verwerking betekent dat twee dingen. Ten eerste: bestel liever iets te lang dan te kort. Wij korten op de millimeter af tussen de 450 en de 8000 millimeter, en een paar centimeter extra kost weinig maar geeft u ruimte om op de bouw zelf nog een stukje af te zagen op de plek waar dat het handigst uitkomt, in plaats van te passen en te herstellen met wat er ligt. Ten tweede: reken bij een kleine hoeveelheid net zo serieus met de snijkant als bij een groot dak, ook al is de oppervlakte klein. De maatvoering van de plaat regelt hoeveel snijwerk er op de bouw nog nodig is, en minder snijwerk is minder blootgesteld staal.
De folie die op de plaat zit tijdens transport en opslag heeft hier geen invloed op: die beschermt tegen krassen en vuil voordat de plaat gelegd wordt, niet tegen wat er met een snijkant gebeurt zodra hij eraf is. Hoe u die folie het beste aanpakt bij een kleine hoeveelheid platen, leggen wij apart uit.
Bij een groot dak wordt schade gemiddeld uit: een enkele gekraste plaat tussen honderden andere valt niet op, en de kopse snijkanten vormen een klein percentage van het totale oppervlak. Bij een dakkapel of een luifel met een paar platen is dat evenwicht weg. Elke snijkant, elke boring voor een doorvoer, elke hoek die gezaagd is, telt zwaarder mee in wat je uiteindelijk ziet en in wat er onderhouden moet worden. Dat is geen reden om voorzichtiger te zijn met het materiaal zelf, wel een reden om bij een kleine bestelling net zo veel aandacht te geven aan de afwerking van de randen als bij een groot project, misschien wel meer, omdat er verhoudingsgewijs meer rand is per vierkante meter dak.
Daar komt bij dat een klein onderdeel vaak op ooghoogte zit of dicht bij de gevel, bij het raam van de dakkapel of onder de dakrand van de luifel. Een beginnend roestrandje op een nokvlakje op tien meter hoogte ziet niemand. Datzelfde randje op een gevelstrook naast de voordeur wel. Dat verandert niets aan het materiaal, maar wel aan hoe zorgvuldig het snijden, boren en afwerken op zo'n klein onderdeel moet gebeuren.
De kern is simpel: hoe minder er op de bouw gezaagd, geboord of gekrast wordt, hoe minder kale snijkanten er ontstaan, en hoe kleiner de kans op een beginnend roestplekje. Dat begint bij de bestelling. Geef de exacte maten door en laat ons de platen op lengte leveren in plaats van ruim te bestellen en op de bouw bij te zagen. Dat scheelt niet alleen werk, het scheelt vooral snijkanten die u anders zelf moet afwerken.
Waar toch gezaagd of geboord moet worden, bijvoorbeeld voor een doorvoer of een hoekoplossing bij de dakkapel, werk die kant dan af zoals wij beschrijven bij [de snijkant afwerken](/felsplaat/kleine-hoeveelheden/snijkant-afwerken). Hoe u het zagen of knippen zelf het beste aanpakt bij een kleine hoeveelheid platen, staat bij [zagen en knippen](/felsplaat/kleine-hoeveelheden/zagen-en-knippen), en het boren van gaten voor bevestiging of doorvoeren behandelen we apart bij het boren in de plaat. Krassen tijdens transport en montage zijn een ander verhaal dan snijkanten, en die pakken we los aan.
Deze pagina gaat over de plaat: het staal, de coating en wat er op een snijkant of beschadiging gebeurt als die opbouw doorbroken wordt. Dat is een ander onderwerp dan de kleur en de glans van de coating, die aan bod komen op zinklook.com, en een ander onderwerp dan de klem en de ondergrond waarmee de plaat bevestigd wordt, die worden behandeld op klikzink.com. Vragen over dakhelling, ventilatie of condensvorming in de opbouw eronder horen thuis op klikfels.com, en wie een felsdak met zonnepanelen combineert, vindt daarover meer op solarfels.com.
Bepaal voor uw dakkapel, luifel of gevelstrook de exacte maten en laat de platen daarop afkorten, zodat er op de bouw zo weinig mogelijk gezaagd hoeft te worden. Geef bij de bestelling aan waar doorvoeren of hoekoplossingen komen, dan denken wij daar op tekening in mee, zonder kosten. Wilt u eerst een plaat in de hand hebben om de coating en de kant te bekijken, dan sturen we u monsters van alle drie de kleuren toe.