Klikzink
De onderkant van een felsplaat is niet afgewerkt. Aan de bovenzijde zit de coating waar u de plaat op koopt: de kleur, de glans, de laag die tegen weer en wind moet. Aan de achterzijde zit verzinkt staal en verder niets. Dat is geen gebrek, dat is hoe een felsplaat gemaakt wordt, maar het betekent wel dat die kant zich anders gedraagt zodra er vocht tegenaan komt. En bij een klein project, een dakkapel, een luifel boven een entree, een gevelstrook van een paar meter, is die achterzijde vaak dichter bij binnen dan u zou denken.
Condens ontstaat wanneer warme, vochtige lucht tegen een koud oppervlak komt en daar afkoelt tot onder het dauwpunt. Een stalen plaat van 0,55 mm warmt en koelt snel mee met de buitentemperatuur, sneller dan de lucht in de spouw of de ruimte daaronder. Op een koude ochtend is de achterzijde van de plaat dus regelmatig kouder dan de lucht die er vanbinnen tegenaan komt, en dan slaat daar vocht neer. Dat is een normaal verschijnsel bij ieder metalen dakvlak, of het nu zink is of stalen felsplaat, en de plaat zelf is er niet minder om. Wat er met dat vocht gebeurt, hangt niet af van de plaat maar van wat erachter zit.
Op een geventileerde opbouw, met een luchtspouw en een dampopen onderlaag, verdwijnt condens vanzelf: de lucht die er langsstroomt neemt het vocht weer mee naar buiten. Op een dichte opbouw, zonder ventilatie, blijft het vocht liggen tegen de plaat en tegen wat daaronder ligt. Bij een groot dakvlak wordt dat verschil vaak op tekening opgelost, met een bouwkundige of een dakdekker die de laagopbouw doorrekent. Bij een dakkapel of een luifel van een paar vierkante meter gebeurt dat berekenen lang niet altijd, en juist daar zit vaak weinig ruimte voor een spouw en wordt de opbouw dunner uitgevoerd dan bij een groot dakvlak. Precies hoe die opbouw moet, met welke laag waar, is een vraag over de constructie en niet over de plaat, en die beantwoorden wij op klikfels.com.
Wat wij hier wel kunnen zeggen: bij een kleine hoeveelheid felsplaat is de verhouding tussen plaatoppervlak en aansluitdetails ongunstiger dan bij een groot dak. Een luifel van vier bij twee meter heeft dezelfde randafwerking, dezelfde overgang naar de gevel en dezelfde kans op een koudebrug als een dak van honderd vierkante meter, maar dat alles op een fractie van het oppervlak. Als er dan condens ontstaat, valt dat sneller op en heeft het relatief meer invloed op wat eronder ligt, of dat een houten kraal is bij een dakkapel of een gestuukt plafond bij een entreeluifel.
Bij tien of twintig meter felsbaan, zoals bij de meeste dakkapellen en luifels, wordt de opbouw vaak door dezelfde partij bedacht die ook de plaat bestelt: de aannemer of de dakdekker zelf, zonder apart advies van een bouwkundige. Dat is niet verkeerd, maar het betekent dat de vraag over ventilatie en condens dan bij dezelfde persoon ligt die ook de plaat moet plaatsen, in plaats van vooraf op tekening te zijn uitgezocht. Wij denken daar, net als bij de opbouw van elk ander formaat, kosteloos in mee als er een tekening ligt, maar de tekening moet er dan wel zijn.
Een tweede verschil bij kleine hoeveelheden is dat de plaat vaak langer buiten ligt te wachten dan bij een groot project, waar de planning strakker is. Een paar banen voor een dakkapel liggen soms weken op de bouwplaats voordat ze gelegd worden, gestapeld op een pallet, met een dekzeil erover of zonder. Als daar vocht onder blijft staan, ook al is het maar condens uit de nachtelijke afkoeling van het zeil zelf, dan ligt dat vocht net zo lang tegen de onbewerkte achterzijde als tegen de gecoate voorzijde. Voor de coating maakt dat weinig uit, die is daarvoor gemaakt. Voor de achterzijde is het raadzaam de platen droog en van de grond af te bewaren, met voldoende lucht ertussen, tot ze gelegd worden.
Een derde verschil is de opslag zelf op een kleine bouwplaats. Bij een groot dakproject staat er materieel en ruimte om platen goed te stapelen. Bij een dakkapel op een woonhuis staan de banen soms tegen de gevel, of binnen in een garage naast vochtige bouwmaterialen. Als platen tegen elkaar aan liggen zonder tussenruimte, kan vocht dat ertussen komt niet meer weg, en dat geldt voor de onderkant van de ene plaat net zo goed als voor de bovenkant van de plaat daaronder. Bij kleine hoeveelheden is dat risico reëel, juist omdat er weinig platen zijn en ze daardoor makkelijk even ergens tussen gezet worden in plaats van apart neergelegd.
Deze pagina gaat over de plaat: hoe hij gemaakt is, wat er aan de achterzijde gebeurt en wat dat betekent voor opslag en transport bij een klein project. Hoeveel ventilatie een dakkapel of luifel precies nodig heeft, welke folie of laag daarbij past en vanaf welke dakhelling dat verandert, leggen wij uit op klikfels.com. Hoe u de plaat vastzet op de ondergrond en in welke volgorde dat op de bouw gebeurt, vindt u op klikzink.com, en dat is ook relevant hier, want een juiste bevestiging zorgt voor de luchtcirculatie die de opbouw nodig heeft. Gaat het om het uiterlijk van de plaat, de kleur of de glans, dan is zinklook.com de plek. Overweegt u zonnepanelen op een klein dakvlak, dan raden wij solarfels.com aan, want daar verandert de opbouw en daarmee ook de vochthuishouding weer anders.
De plaat zelf, Sendzimir verzinkt staal met een organische coating aan de bovenzijde, is tegen normaal gebruik en normale weersinvloeden goed bestand, ook bij tijdelijke opslag buiten. Wat de coating niet doet, is de achterzijde beschermen tegen langdurig stilstaand vocht in een dichte stapel. Dat geldt voor elke felsplaat, groot of klein, en is dus geen reden om aan de kwaliteit van de plaat te twijfelen, wel een reden om bij een klein project extra op de opslag te letten, zoals ook geldt bij het bepalen van de juiste maat, waar wij op ingaan bij [de baanlengte van felsplaten bepalen](/felsplaat/baanlengte-bepalen).
Wilt u een dakkapel, luifel of gevelstrook laten voorzien van felsplaat, dan kunt u ons de maten en, als die er is, de tekening van de opbouw sturen. Wij kijken kosteloos mee, leveren de banen op maat vanaf 450 tot 8000 mm, en sturen op verzoek monsters van alle drie de kleuren mee, zodat u met de juiste maat en het juiste beeld aan de slag kunt.